Kişilər Marsdan, qadınlar Veneradandır

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kişilər marsdan, qadınlar veneradandır
Men Are from Mars, Women Are from Venus
O kitabının azərbaycanca tərcüməsinin üz qabığı.
O kitabının azərbaycanca tərcüməsinin üz qabığı.
Janrlar Psixologiya, özünüinkişaf
Orijinalın dili ingilis dili
Ölkə
Orijinalın nəşr ili 1994
Nəşriyyat Qanun Nəşriyyatı
Nəşr HarperCollins
Cild Yumşaq
Səhifə 400
ISBN 978-0060574215

Kişilər marsdan, qadınlar veneradandır (ing. Men Are from Mars, Women Are from Venus) — 1992-ci ilin mayında nəşr olunan Con Qrey tərəfindən məşhur psixologiya kitabıdır. Bir çox dillərdə nəşr olundu və bestseller oldu. Tənqidçilər kitabın insan psixologiyasını stereotiplərə endirdiyinə diqqət çəkirlər.

Təqdimat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Con Qreyin “Kişilər Marsdan, Qadınlar Veneradandır” əsəri ilk dəfə 1992-ci ildə nəşr olundu və dərhal bestseller oldu. Belə populyarlıq, ilk növbədə, kitabın əsasını təşkil edən müəllifin mövqeyinin əksər psixoloqların fikrindən tamamilə fərqli olması ilə bağlıdır. Beləliklə, bu, əslində bir kitab deyil, psixoloji və müalicəvi təsir göstərən bədii üslubda, demək olar ki, elmi bir əsərdir və ən əsası, insanın problemlərində çox vaxt tək olmadığını aydınlaşdırır. Con Qrey hər iki cinsdən olan insanların davranışlarında ümumi və ya oxşar cəhətlər tapmağa çalışmır, əksinə, onların tam əksini, o qədər açıq-aşkar göstərir ki, kitabın başlığına çevrilən metafora onu ən yaxşı şəkildə əks etdirir - kişilər və qadınlar o qədər fərqlidirlər ki, sanki fərqli planetlərin nümayəndələridirlər[1].

Məzmun[redaktə | mənbəni redaktə et]

“Kişilər Marsdan, qadınlar Veneradandır” kitabı öz növbəsində bir neçə tematik hissəyə bölünmüş giriş və 13 fəsildən ibarətdir. Kitabın girişi sözün əsl mənasında Con Qreyin vəhyidir. Müəllif həyat yoldaşı ilə münasibətlərində ailə həyatının çətin dövrlərindən birində - qızlarının dünyaya gəlməsi zamanı baş verən əhvalatı danışır. Müəllifin fikrincə, məhz onun girişdə təsvir etdiyi hal onun qadın və kişilər arasındakı fərqlər haqqında 7 illik tədqiqatına başlamasına səbəb olub və nəticədə “Kişilər Marsdandır, qadınlar Veneradandır" [2]. Kişilər Marsdan, Qadınlar Veneradandır bu fərqləri dolğun şəkildə ortaya qoyur, cinslərin münasibətlərində yaranan əksər münaqişələrin əsl səbəblərini izah edir , kişi və qadınların bir-birlərinə tamamilə yeni şəkildə baxmasına kömək edir. Ailəsi, sevilən birisi və ya işgüzar tərəfdaşları ilə münasibətlərdəki problemlərdən və anlaşılmazlıqlardan xilas olmaq, eləcə də tamamilə istənilən vəziyyətdə onlarla ümumi dil tapmağı öyrənmək[3].

Populyarlıq[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kitab 15 milyon nüsxədən çox satıldı və CNN-in hesabatına görə, 1990-cı illərin "ən yüksək reytinqli qeyri-bədii əsəri" idi. Kitab hər bir cinsin fərqli meyllərinə əsaslanan münasibətlərdəki problemlər üçün "məşhur paradiqma" halına gəldi və reklam filmləri, audio və video lentlər, həftəsonu seminarları, mövzulu tətillər, bir nəfərlik Broadvay şousu, TV sitcom və təklif olunan bir film yaratdı. 20th Century Fox ilə film mövzusu. Kitab 2006-cı ildə Fransada uğurlu səhnə şousuna çevrildi və burada altı ildir Parisdə nümayiş etdirildi. Hal-hazırda İngiltərədə turnedə olan ingilis versiyası var.

Kitabın tənqidi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kitab insan psixologiyasını stereotiplərə yerləşdirməyə görə tənqid edilmişdir. Stony Brook Universitetinin sosiologiya professoru Maykl Kimmel Qreyin kitabında təklif etdiyinin əksinə olaraq, kişi və qadınların əsaslı şəkildə fərqli olmadığını iddia edir. Kimmelin 2008-ci ildə Vermontdakı Middlebury Kollecində "Venera, Mars və ya Planet Yer? Yeni Minillikdə Qadınlar və Kişilər" adlı mühazirəsində Kimmel iddia edir ki, kişilər və qadınlar arasında qəbul edilən fərqlər son nəticədə sosial quruluşdur sosial və siyasi cəhətdən , kişi və qadın eyni şeyi istəyirlər[4]. 2002-ci ildə müəllif Julia T. Wood, Kişilər Marsdan, Qadınlar Veneradan olan cinslərin təsvirinə tənqidi cavab nəşr etdi[5]. 2003-cü ildə nəşr olunan The Essential Difference kitabının birinci fəslində Simon Baron-Cohen deyir: "Kişilərin Marsdan, qadınların isə Veneradan olması fikri iki cins arasındakı fərqləri həddindən artıq hədsiz olaraq göstərir. İki cins fərqlidir, lakin fərqli deyil. o qədər fərqlidir ki, biz bir-birimizi başa düşə bilmirik." 2004-cü ildə Purdue Universitetinin ünsiyyət professoru Erina MacGeorge, anketlər və müsahibələrdən istifadə edərək apardığı araşdırmalara əsaslanaraq , kişi və qadınların o qədər də fərqli olmadığını və "Con Gray-in kitabları kimi kitablar" dedi. Kişilər Marsdan, Qadınlar Veneradandır və Deborah Tannenin "Siz Sadəcə Anlamırsınız" əsərlərində kişilərə deyin ki, kişi olmaq hissləri rədd etmək və problemləri azaltmaq deməkdir (kitabı oxuyan bir çox kişilərin özləri bununla razılaşmır). Kişilərin çoxu bunu etmir , və bu nə kişilər, nə də qadınlar üçün yaxşı deyil[6]." Bobbi Carothers və Harry Reis tərəfindən 13,000-dən çox insanın iştirak etdiyi bir araşdırma aşkar etdi ki, əksər psixoloji xüsusiyyətlər və ya meyllər, o cümlədən Big Five şəxsiyyət xüsusiyyətləri, eləcə də təsadüfi cinsi əlaqəyə olan istək səviyyəsi kimi cinsi əlaqəli suallar, şəxsiyyət xüsusiyyətləri və üstünlüklərinin böyük əksəriyyətində kişi və qadınlar arasında taksonomik fərq[7]. Cinslərə görə orta göstəricilərdə fərqlərin olmasına baxmayaraq, bölgülər o qədər üst-üstə düşürdü ki, taksonomik fərq mənalı deyildi. Beləliklə, Kişilər Marsdandır, Qadınlar Veneradandır kimi pop psixologiya başlıqlarının iddialarının əksinə olaraq, kişi və qadınların münasibətləri haqqında keyfiyyətcə fərqli düşünmələri həqiqətə uyğun deyil." Fiziki atributlarda və fiziki gücün ölçülməsində nəzərəçarpacaq taksonomik fərqlər var idi.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Arxivlənmiş surət". 2022-11-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-14.
  2. "Arxivlənmiş surət" (PDF). 2022-11-11 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2022-11-14.
  3. https://dzen.ru/media/id/5d11bc3199e81f00af59edbf/kratkii-obzor-knigi-mujchiny-s-marsa-jensciny-s-venery-djon-grei-606ea877e3a5001cd88e02af
  4. "Arxivlənmiş surət". 2022-11-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-11.
  5. "Arxivlənmiş surət". 2022-01-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-11.
  6. "Arxivlənmiş surət". 2022-05-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-11-11.
  7. https://web.archive.org/web/20130228014219/http://www.psych.rochester.edu/people/reis_harry/assets/pdf/CarothersReis_2012.pdf

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]