Kolumbiya vətəndaş müharibəsi (1964 - davam)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Kolumbiya vətəndaş müharibəsi — 1964-ci ildə başlanış və özünün aktiv fazasına 1966-cı ildə çatan, günümüzə qədər davam edən Vətəndaş müharibəsi. Müharibə Kolumbiya hökuməti ilə hərbi birləşmələr, Cinayətkar sindikatlar və sağ partizanlar (FARK, ELN) arasında ölkədə hakimiyyəti ələ keçirmək uğrunda gedir. [1][1][2][3][4][5][6][7].

Belə düşünülür ki, bu müharibə tarixi La Violensiya müharibəsinin davamını təşkil edir. Bu müharibə Konservantlar və Liberallar arasında 1948-1958-ci illərdə baş vermişdir [8]. Bu mübarizədə konservantların qələbəsi liberal və kamunist döyüşçülərin birləşərək Kolumbiya inqilabi hərbi qüvvələrinin (ФАРК) yaradılmasına təkan verir [9].

Müharibəbin başlaması haqqında müxtəlif fikirlər irəli sürülür. Tərəflər isə bu məsələdə özlərini haqlı sayır. FARK və digər partizan dəstələri özlərini haqqlı sayaraq, məqsədlərinin kasıbların haqqlarını qorumaq, hökumətin təziqlərindən uzaq qoymaq və ölkədə sosial bərabərliyi təmin etməkdən ibarətdir [10]. Kolumbiya hökuməti bəyan edir ki, onlar sabitlik , inkişaf yolu ilə vətandaşların hüquq və maraqlarını qorumaqdır. Hərbiləşmiş ultrasağçılar qrup yalmız partizan təhlüləsinə qarşı mübarizə apardığını bildirirlər [11]. İstər partizanlar istərsə ulturasağçılar narkotik vasitələrin qanunsuz dövrüyəsində və terorizmdə ithiham edilir. Bu mühaqişədə iştirak edən tərəflər nəhayət sonds belə bir qənayətə gəlmişlər ki, bu müharibə çoxlu sayda insan haqqlarının pozulması hesabına baş vermişdir.

Kolumbiya milli araşdırmalar mərkəzinin verdiyi məlumata görə bu konfliktin baş verdiyi 1958-2013 illər ərzində ölkədə 220,000 insan həlak olmuşdur. Onların 177,307 nəfəri müki əhali olmuşdur. Bunda əlavə bu müharibə ilə əlaqədar beş milyondan çox insan öz evini tərk etməyə məhkum olmuşdur [12][13].

2012-ci ildə FARK Kolumbiya hökuməti ilə danışığa başlamışdır. Buda yaxın gələcəkdə bu vətəndaş müharibəsinin bitəcəyinə zəmin yaradır. 16 may 2014 ci ildə Kolumbiya və üsyançılar narkotiklərin qanunsuz dövriyəsinə qarşı müştərək fəaliyyət göstərməyi öhtələrinə götürmüşlər [14].

Münaqişədə Amerika Birləşmiş Ştatlarının rolu[redaktə | əsas redaktə]

Kolin Pauel , ABŞ baş müşaviri, Kolumbiyaya səfəri

Birləşmiş Ştatlar münaqişənin əvvəllərindən aktiv iştirak etmişdir. Hələ 1960 cı illərdə ABŞ kolumbiya ordusu ultrasağların yerləşdiyi kənd yerləri üzərinə hücum etməyə təhrik edirdi. Bu Amerika Birləşmiş ştatlarının kamunizmə qarşı apardığı mübarizənin tərkib hissəsi idi [15].


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. ↑ 1,0 1,1 "War and Drugs in Colombia - International Crisis Group". Crisisgroup.org. http://www.crisisgroup.org/en/regions/latin-america-caribbean/andes/colombia/011-war-and-drugs-in-colombia.aspx?alt_lang=es. İstifadə tarixi: October 14, 2014.
  2. ↑ "'Loco,' Colombia's Last Drug Lord, Extradited to New York". Foreign Policy. July 10, 2013. http://blog.foreignpolicy.com/posts/2013/07/10/daniel_loco_barrera_barrera_colombia_s_last_drug_lord_extradited_to_new_york. İstifadə tarixi: October 14, 2014.
  3. ↑ "Neo-Paramilitary Groups Consolidating in Colombia: Report". Insightcrime.org. http://www.insightcrime.org/news-analysis/colombia-bacrim-paramilitary-cartels-nuevo-arco-iris. İstifadə tarixi: October 14, 2014.
  4. ↑ "Neo-paramilitaries do not deserve political status: Govt". Colombia News - Colombia Reports. http://colombiareports.co/neo-paramilitaries-have-no-political-agenda-govt/. İstifadə tarixi: October 14, 2014.
  5. ↑ "armed conflict Archives - Colombia News - Colombia Reports". Colombia News - Colombia Reports. http://colombiareports.co/tag/armed-conflict/. İstifadə tarixi: October 14, 2014.
  6. ↑ "peace talks Archives - Colombia News - Colombia Reports". Colombia News - Colombia Reports. http://colombiareports.co/tag/peace-talks-2/. İstifadə tarixi: October 14, 2014.
  7. ↑ "The Colombian "War on Drugs", A Family Affair - SHOAH". Shoah.org. http://www.shoah.org.uk/2012/10/26/the-colombian-war-on-drugs-a-family-affair/. İstifadə tarixi: October 14, 2014.
  8. ↑ Garry Leech (2009). Beyond Bogota: Diary of a Drug War Journalist. Boston, MA: Beacon Press, 242–247. ISBN 978-0-8070-6148-0.
  9. ↑ (2004) Colombia and the United States: war, unrest, and destabilization. Seven Stories Press, 57. ISBN 978-1-58322-606-3.
  10. ↑ "Farc-EP confirma muerte de Marulanda a través de un comunicado". Rebelion.org. 2008-05-26. http://www.rebelion.org/noticia.php?id=67904. İstifadə tarixi: 2010-07-26.
  11. ↑ "War on Drugs and Human Rights in Colombia". http://www.icdc.com/~paulwolf/colombia/counterinsurgency.htm. İstifadə tarixi: 2010-11-09.
  12. ↑ "Report says 220,000 died in Colombia conflict". Al Jazeera. 25 July 2013. http://www.aljazeera.com/news/americas/2013/07/201372511122146399.html.
  13. ↑ "Informe ¡Basta Ya! Colombia: memorias de guerra y dignidad: Estadísticas del conflicto armado en Colombia". http://www.centrodememoriahistorica.gov.co/micrositios/informeGeneral/estadisticas.html.
  14. ↑ Colombia and Rebels Agree on Drug Fight| The New York Times
  15. ↑ (2004) Colombia and the United States: war, unrest, and destabilization. Seven Stories Press, 54. ISBN 978-1-58322-606-3.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Kolumbiya_vətəndaş_müharibəsi_(1964_-_davam)&oldid=3290711"