Məzmuna keç

Konispol

Vikipediya, azad ensiklopediya
Konispol
Konispoli
39°40′ şm. e. 20°11′ ş. u.HGYO
Ölkə  Albaniya
Başçı Erqest Duli (Albaniya Sosialist Partiyası)
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 400 m, 382 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
  • 1.349 nəf. (2011, 2012)
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +355 0891
Poçt indeksi 9705
Digər
bashkiakonispol.gov.al
Konispol xəritədə
Konispol
Konispol
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Konispol (alb. Konispoli) — Albaniyanın ən cənub şəhəridir. Albaniya-Yunanıstan sərhədindən cəmi bir kilometr məsafədə yerləşir.

Yaşayış məntəqəsində çam albanları məskunlaşıb.[2] Konispol, Albaniyadakı çam albanları icmasının müasir mərkəzidir. Şəhərin əsas iqtisadi fəaliyyət sahələri kənd təsərrüfatı və üzümçülükdür.

Şəhər Albaniyanın ən cənub inzibati vahidi olan Konispol bələdiyyəsinin (alb. Bashkia Konispol) mərkəzidir. Bələdiyyə 2015-ci il yerli idarəetmə islahatları zamanı keçmiş Konispol, Markat və Xarre bələdiyyələrinin birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır.[3] Bələdiyyənin ümumi əhalisi 8.245 nəfər (2011-ci il siyahıyaalınması),[4] ümumi sahəsi isə 226,26 km²-dir.[5] İnzibati vahidin əhalisi 2023-cü ilin siyahıyaalınmasına əsasən 1.758 nəfərdir.[6]

Keçmiş Konispol inzibati vahidi (2015-ci ildən əvvəl) Konispol şəhərindən və Çiflik kəndindən ibarət idi.[7] Yeni və daha böyük Konispol bələdiyyəsində əhalinin əksəriyyətini təşkil edən albanlarla yanaşı, Xarre inzibati vahidinin kəndlərində yaşayan arumınlar, yunanlar və qaraçılar da məskunlaşıb.[2][8][9]

Etimologiyası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

"Konispol" adı slavyan mənşəli коньць (konytsy — son, uc) və поля (polya — tarla) sözlərindən əmələ gələrək "tarlanın sonu" mənasını verir.[10]

Tarixi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Konispolda insan varlığının izlərinə Orta Paleolit dövrünün sonlarına (40.000–30.000 il əvvəl) aid Kreçmoy (Kreçmoi) mağarasında rast gəlinir.[11][12][13]

Ərazi qədim Epir bölgəsinin bir hissəsi olmuş və Xaoniyalı epirlilər tərəfindən məskunlaşılmışdır.[14]

1943-cü ildə Konispol nasist Almaniyası bölmələri, Yunanıstanın Tesprotiya vilayətindən olan Nuri Dino taborunun çam əməkdaşları və kommunist Alban müqavimət hərəkatı arasında şiddətli döyüş meydanı kimi tanınmışdır.[15] 8 oktyabr 1943-cü ildə şəhərdə alban və yunan kommunist müqavimət qruplarının görüşü baş tutmuşdur.[16] Sərhədin hər iki tərəfində alban və yunan azlıqlarının mövcudluğunun qəbul edilməsinə baxmayaraq, kommunist hərəkatları arasındakı fikir ayrılıqlarına görə Albaniyadakı yunan azlığının kommunist müqavimət birlikləri üçün ayrıca qərargah planlaşdırılmışdı.[16]

1992-ci ildə şəhərin bir qədər şimalında Üst Paleolit dövründən Dəmir dövrünə qədər olan dövrləri əhatə edən tapıntıların olduğu yeddi mağara aşkar edilmişdir.[17]

Müasir dövr

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Konispol Albaniya-Yunanıstan sərhədinə yaxınlığı səbəbindən, iki ölkə arasındakı sərhədyanı bölgədə davamlı yerli inkişafı təşviq etməklə yerli əhalinin həyat səviyyəsini yaxşılaşdırmaq üçün Avropa İttifaqının Yunanıstan–Albaniya Qonşuluq Proqramının bir hissəsidir.

Demoqrafiyası

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Tarixi əhali
İlƏh.±%
19892.676—    
20012.230−16.7%
20112.123−4.8%
20231.758−17.2%
Mənbə: [6][18]

Bələdiyyə mərkəzi olan Konispol şəhəri,[8] eləcə də Dişat, Verve, Şales, Markat, Ninat və Yanyar kəndləri yerli çam albanları tərəfindən məskunlaşılıb.[2] Xarre kəndində pravoslav albanlar əksəriyyət təşkil edir, eyni zamanda 1920 və 1940-cı illərdə Şimali Yunanıstandan gələn müsəlman çam albanları (200), arumınlar və yunanların birləşmiş əhalisi (50) və bəzi qaraçılar yaşayır.[2][8] Mursi kəndində pravoslav albanların əksəriyyəti ilə yanaşı, az sayda müsəlman albanlar və yunanlar yaşayır.[2][8][19] Çiflikdə pravoslav albanlar, arumınlar, müsəlman albanlar və bir neçə yunan yaşayır.[2] Şkalle kəndində arumınların əksəriyyəti, həmçinin bir neçə müsəlman alban və yunanlarla yanaşı, 1944–1945-ci illərdə Yunanıstanın Filyates bölgəsindən qovulmuş bir neçə müsəlman qaraçı ailəsi məskunlaşıb.[2][9] Vrine kommunist dövründə qurulmuş yeni bir kənddir və müsəlman albanlar (400), pravoslav albanlar (318) və yunanlar (300) tərəfindən məskunlaşılıb.[2]

Mövqeyi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Konispol aşağıdakı məsafələrdə yerləşir:

  • Albaniyanın paytaxtı Tiranadan 301 kilometr (coğrafi cəhətdən və avtomobil yolu ilə)
  • Albaniya-Yunanıstan sərhədindən 1 kilometr (coğrafi cəhətdən)
  • Sagiyada, Yunanıstandan 4 kilometr (coğrafi cəhətdən)

Tanınmış şəxsiyyətləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Teme Seyko (25 avqust 1922 – 31 may 1961) — Alban kontr-admiralı və Albaniya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin, eləcə də Durres hərbi dəniz bazasının komandiri.
  • Həsən Təhsini — astronom, riyaziyyatçı və filosof; İstanbul Universitetinin ilk rektoru; 19-cu əsrin görkəmli Osmanlı alimi.
  • Osman Taka — xalq musiqisi rəqqası.
  • Məhəmməd Kiçiku (Çami) (Muhamet Kyçyku) — çam şairi, həmçinin Alban Milli İntibahının şairi hesab olunur.[20]
  • Bilal Xaferri (10 may və ya 2 noyabr 1935 – 1986) — Alban yazıçısı və Albaniya kommunist rejiminə qarşı siyasi dissident.

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ GeoNames (ing.). 2005.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Kallivretakis, Leonidas (1995). "Η ελληνική κοινότητα της Αλβανίας υπό το πρίσμα της ιστορικής γεωγραφίας και δημογραφίας [The Greek Community of Albania in terms of historical geography and demography." In Nikolakopoulos, Ilias, Kouloubis Theodoros A. & Thanos M. Veremis (eds). Ο Ελληνισμός της Αλβανίας [The Greeks of Albania]. University of Athens. p. 51.; p.52.
  3. ↑ "Law nr. 115/2014" (PDF) (alban). 6376. İstifadə tarixi: 4 may 2026.
  4. ↑ "Population and housing census - Vlorë 2011" (PDF). INSTAT. İstifadə tarixi: 25 sentyabr 2019.
  5. ↑ "Correspondence table LAU – NUTS 2016, EU-28 and EFTA / available Candidate Countries" (XLS). Avrostat. İstifadə tarixi: 25 sentyabr 2019.
  6. 1 2 "Census of Population and Housing". Institute of Statistics Albania.
  7. ↑ Greece – Albania Neighbourhood Programme Arxivləşdirilib 2012-03-27 at the Wayback Machine
  8. 1 2 3 4 Kretsi, Georgia. The uses of origin: Migration, Power-struggle and Memory in southern Albania // King, Russell; Mai, Nicola; Schwandner-Sievers, Stephanie (redaktorlar ). The New Albanian Migration. Brighton-Portland: Sussex Academic. 2005. ISBN 9781903900789. pp. 197–198.
  9. 1 2 Baltsiotis, Lambros (2015). "Balkan Roma immigrants in Greece: An initial approach to the traits of a migration flow", International Journal of Language, Translation and Intercultural Communication. 1. (1): 5.
  10. ↑ Ylli, Xhelal. Das slavische Lehngut im Albanischen. Teil 2: Ortsnamen [Slavic Loan Material in Albanian. Part 2: Placenames] (PDF) (alman). Verlag Otto Sagner. 1997. səh. 127. ISBN 9783876907727. 12 fevral 2022 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.
  11. ↑ Sheme, Selman. Çamëria-Vështrim gjeopopullativ dhe etnokulturor (alban). Tiranë: Albas. 2016. 21. ISBN 978-9928-02-778-8.
  12. ↑ Myzyri, Hysni. Historia e Shqipërisë dhe Shqiptarëve (alban). Prizren: Sprint. 2001. 13–14. OCLC 60603000.
  13. ↑ Korkuti, Muzafer; Petruso, Karl M.; Bejko, Lorenc; EIlwood, Brooks B.; Hansen, Julie M.; Harrold, Francis B.; Rusell, Nerissa; Bottema, Sytze. "Shpella e Konispolit (Raport paraprak për gërmimet e viteve 1992-1994) / Konispol cave, Albania (A preliminary report on excavation, 1992-1994)". Iliria. 26 (1). 1996: 183–224. doi:10.3406/iliri.1996.1666.
  14. ↑ Hammond, N.G.L. "Hammond The Tribal Systems of Epirus and Neighbouring Areas down to 400 B.C.". Epirus, 4000 Years of Greek History and Civilization. 1997: 55. Chaonian power thus ran from the northern end of the Gulf of Aulon (adjacent to Apollonia) to the southern end of the plain by Konispolis
  15. ↑ Meyer, Hermann Frank. Blutiges Edelweiß: Die 1. Gebirgs-division im zweiten Weltkrieg [Bloodstained Edelweiss. The 1st Mountain-Division in WWII] (alman). Ch. Links Verlag. 2008. ISBN 978-3-86153-447-1.
  16. 1 2 Kretsi, Georgia. "The 'Secret' Past of the Greek-Albanian Borderlands". Ethnologia Balkanica (ingilis) (6). 2002: 181. In 1943 the first rapprochements had taken place between the Albanian and Greek communist resistance movements, and although no concrete statuses were defined, the minorities on both sides were recognized mutually for the first time.[35].; [35]Serious disagreements emerged, however, due to the convention of Konispol (8/10/1943) a separate headquarters for the Greek minority was planned
  17. ↑ Schuldenrein, Joseph. "Konispol Cave, southern Albania, and correlations with other Aegean caves occupied in the Late Quaternary". Geoarchaeology (ingilis). 13 (5). 1 iyun 1998: 501–526. doi:10.1002/(sici)1520-6548(199806)13:5<501::aid-gea3>3.0.co;2-4. ISSN 1520-6548.
  18. ↑ "Albania: All places/communes".
  19. ↑ Hammond, Nicholas Geoffrey Lemprière. Epirus: the Geography, the Ancient Remains, the History and Topography of Epirus and Adjacent Areas. Oxford: Clarendon Press. 1967. 95. ISBN 9780198142539.
  20. ↑ Elsie, Robert. "Albanian Literature in the Moslem Tradition: Eighteenth and Early Nineteenth Century Albanian Writing in Arabic Script". Oriens. 33. 1992: 287–306. doi:10.2307/1580608. JSTOR 1580608.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Konispol&oldid=8925265"