Ksililendiaminlər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ksililendiaminlər
Ümumi
Sistematik adıKsililendiaminlər
Molyar kütlə136,2 q/mol
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi35  °S
Qaynama nöqtəsi235  °S

Ksililendiaminlər[α,α'-diaminoksilollar, bis-(aminometil)benzollar]- Qüvvətli əsasdır

Fiziki xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Meta- və para- izomerləri (m-K və p-K) praktiki əhəmiyyət kəsb edir. m-K.-rəngsiz maye; K. etanolda, efirdə, dioksanda, xloroformda yaxşı həll olur, suda həll olur. Qüvvətli əsasdır (m- və p- K. üçün uyğun olaraq pKa1 - 9,64 və 9,91, pKa2 - 8,49 və 8,75); mineral və karbon turşuları ilə duzlar əmələ gətirirlər, havadan CO2-ni udmaqla karbonatlar əmələ gətirirlər.

Kimyəvi xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Aminlər üçün xarakterik olan bütün reaksiyalara daxil olurlar. K.-nın dikarbon turşuları və onların törəmələri ilə polikondensləşməsindən lifəmələgətirici poliamidlər alınır. K.-nın fosgenləşməsindən saralmayan poliuretanların istehsalında istifadə olunan ksililendiizosianatlar alınır.

Alınması[redaktə | əsas redaktə]

Sənayedə K.-nı aşağıdakı üsullarla alırlar:

  • NH3-ün tereftal və ya izoftal turşusuna, ya da onların qarışığına təsiri və alınmış dinitrillərin hidrogenləşdirilməsi ilə;
  • Meta-ksilolun və ya meta- və para- ksilollar qarışığının 3800C-də ammonolizi (kat.-NH4VO3+As2O3) və alınmış dinitrillərin hidrogenləşdirilməsi ilə;

K.-nı laboratoriyada Qabriel reaksiyası ilə ksilileudibromidlərdən alırlar. K.-nı keyfiyyətcə təyin etmək üçün onun suda və ya metanolda məhlulunu xlorid turşusunun standart məhlulu ilə titrləyirlər.

Tətbiqi[redaktə | əsas redaktə]

K. istiyədavamlı polimerlərin, boyaların, dərman maddələrinin istehsalında, eləcə də korroziya inhibitorları, epoksid qatranlarında bərkidici kimi istifadə olunur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Мономеры для поликонденсации, пер. с. анг., М., 1976.