Kukes vilayəti
| Kukes vilayəti | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Qarku i Kukësit | |||||
 | |||||
|
|||||
|
42°10′ şm. e. 20°20′ ş. u.HGYO |
|||||
| Ölkə | |||||
| İnzibati mərkəz | Kukes | ||||
| Tarixi və coğrafiyası | |||||
| Sahəsi |
|
||||
| Hündürlük | 405 m[1] | ||||
| Saat qurşağı | |||||
| Əhalisi | |||||
| Əhalisi |
|
||||
| Rəqəmsal identifikatorlar | |||||
| ISO kodu | AL-07 | ||||
| Rəsmi sayt | |||||
.svg) |
|||||
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |||||
Kukes vilayəti (alb. Qarku i Kukësit) — Albaniya Respublikasının şimal-şərqində yerləşən inzibati ərazi vahidi. Vilayətin inzibati mərkəzi Kukes şəhəridir. Bu vilayət ölkənin ən dağlıq və az məskunlaşmış bölgələrindən biri hesab olunur.[2]
Coğrafiya
[redaktə | vikimətni redaktə et]Kukes vilayəti şimalda və şərqdə Kosovo və Şimali Makedoniya ilə həmsərhəddir. Ərazi əsasən yüksək dağ silsilələri və dərələrdən ibarətdir. Bölgədə Prokletiye dağları (Alban Alpları) yerləşir ki, bu da regionun relyefini müəyyənləşdirən əsas coğrafi xüsusiyyətdir.[3]
Vilayətin ərazisindən Drin çayı keçir. Bu çay üzərində yaradılmış Fierza gölü regionun enerji və su ehtiyatları baxımından mühüm rol oynayır.
İqlimi kontinentaldır: qışlar sərt və qarlı, yaylar isə mülayim və quraq keçir.[4]
İnzibati bölgü
[redaktə | vikimətni redaktə et]2015-ci ildə aparılmış inzibati islahatlardan sonra Kukes vilayəti aşağıdakı bələdiyyələrdən ibarətdir:
- Kukes
- Has
- Tropoje
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Kukes vilayətinin ərazisi qədim dövrlərdə İlliriya tayfalarının məskunlaşdığı ərazilərdən biri olmuşdur. Sonralar bu torpaqlar müxtəlif dövlətlərin, o cümlədən Roma imperiyası və Bizans imperiyasının təsiri altında qalmışdır. Orta əsrlərdə region Osmanlı imperiyasının tərkibinə daxil olmuşdur. Osmanlı dövründə bölgə əsasən kənd təsərrüfatı və maldarlıqla məşğul olan icmaların yaşadığı ərazi kimi tanınırdı. XX əsrin sonlarında, xüsusilə Kosovo müharibəsi zamanı Kukes vilayəti mühüm humanitar rol oynamışdır. Bu dövrdə minlərlə qaçqın Kosovodan bu əraziyə sığınmışdır.
Əhali
[redaktə | vikimətni redaktə et]Kukes vilayəti Albaniyanın əhalisi ən az olan bölgələrindən biridir. Əhali əsasən albanlardan ibarətdir və kənd yerlərində məskunlaşma üstünlük təşkil edir. Miqrasiya səbəbindən əhali sayında azalma müşahidə olunur.
İqtisadiyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]Vilayətin iqtisadiyyatı əsasən aşağıdakı sahələrə əsaslanır:
- kənd təsərrüfatı
- maldarlıq
- kiçik həcmli ticarət
Dağlıq relyef səbəbindən iri sənaye müəssisələri azdır. Bununla belə, hidroenergetika, xüsusilə Fierza gölü üzərindəki layihələr regionun iqtisadi potensialını artırır.[5]
Turizm sahəsi də inkişaf etməkdədir. Xüsusilə Alban Alpları təbiətsevərlər və dağ yürüşü həvəskarları üçün cəlbedici istiqamətdir.
Mədəniyyət
[redaktə | vikimətni redaktə et]Kukes vilayəti zəngin folklor ənənələri ilə tanınır. Bölgədə xalq musiqisi, rəqslər və milli geyimlər qorunub saxlanılmışdır. Ənənəvi həyat tərzi və qonaqpərvərlik regionun əsas xüsusiyyətlərindəndir.[6][7]
Nəqliyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]Vilayət əsasən avtomobil yolları ilə ölkənin digər hissələri ilə əlaqələndirilir. Rruqa e Kombit (Millət yolu) Kukesi Tirana ilə birləşdirən əsas magistraldır və regionun inkişafında mühüm rol oynayır.[8]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 GeoNames (ing.). 2005.
- ↑ "Zgjidhet kryetari i Këshillit të qarkut Kukës - Politikë". 28 may 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 noyabr 2025.
- ↑ "Main Results of the Population and Housing Census 2023" (PDF). Institute of Statistics (Albania).
- ↑ "Law nr. 115/2014" (PDF) (alban). 6373. İstifadə tarixi: 25 fevral 2022.
- ↑ Boardman, Edwards, John, I. E. S. The Cambridge Ancient History. Cambridge University Press. 1982. 235. ISBN 9780521224963. İstifadə tarixi: 10 yanvar 2016.
- ↑ "PLANI I ZHVILLIMIT I BASHKISE KUKES" (PDF). rasp.org.al (alban). səh. 14. 14 oktyabr 2017 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib.
- ↑ "Zona Funksionale Tropojë" (PDF). km.dldp.al (alban). səh. 5.
- ↑ "STRATEGJIA TERRITORIALE E NJËSISË VENDORE KUKËS" (PDF). kukesi.gov.al (ingilis). səh. 14. 3 oktyabr 2017 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 oktyabr 2017.
