Kungur mağarası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Kungur mağarası
rus. Кунгурская ледяная пещера
По гротам пещеры 1.jpg
57°26′25″ şm. e. 57°00′26″ ş. u. (T)
Ölkə Rusiya Rusiya
VilayətPerm diyarı
Dərinliyi27 m
Uzunluğu5,7 km
Sahəsi206 000 m²
KəşfiXVIII əsr
Aid suxurlargips
Ziyarətçilər üçün əlçatılan1.500 m
Kungur mağarası (Rusiya)
Gfi-set01-cave red.svg
Commons-logo.svg Kungur mağarası Vikianbarda

Kungur buz mağarasıSibirinUralın ən görməli məkanlarından biri. Buz dağla birlikdə regionun tarixi-təbii kompleksini formalaşdırır. SSRİ zamanından ölkə əhəmiyyətli ərazi hesab olunurdu[1]. Mağara Perm diyarında, Sılva çayının sağ sahilində yerləşir. Mağara Kunqur şəhərinin yaxınlığında, Fillippovka kəndinin ərazinə aiddir. Perm şəhərindən mağaranı 100 km-lik məsafə ayırır. Unikal geoloji abidə Rusiyanın Avropa hissəsində yerləşən ən böyük karst mağaralarından biri hesab olunur. Uzunluğuna görə isə dünyada ən uzun yeddinci gips mənşəli mağaradır. 5700 metr uzunluğa malik mağaranın ancaq 1500 metri turistlər üçün əl çatandır. Mağaranın mərkəzində havanın temperaturu +5 °C -2 °C arasında dəyişir. Nisbi rütubət mərkəzdə — 100 % -dir. Kungur mağarası 58 tağdan ibarətdir. Mağara daxilində 70 göl qeydə alınmış. Çoxlu sayda «Orqan boruları» mövcuddur. Ən hündürü Efir tağında yerləşir, 22 metr. Bu süxurun yaşı təxminən 10-12 min il hesab olunur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Kungur mağarası daha qədim zamanlardan insanlara məlum idi. 1703-cü ildə I Pyotrın sərəncamı ilə tanınmış coğrafiyaçı və kartoqraf Semyon Remezov Tobolskdan Kungura torpaq ölçmə işləri üçün göndərilmiş. Oğlu ilə Remezov ərazinin xəritəsini və mağaranın planını tərtib etmişlər.

Vasili Tatişev 1736-cı ildə mağaranın itirilmiş planını yenidən tərtib etdi.[2] 1770-ci ildə Böyük gölə səfər haqqında İvan Lepyoxin ətraflı məlumat yazmışdır.

Daha sonrakı dövrlərdə mağara haqqında tanınmış alimlərdən Q. Qmelin və M. Yakovleviç yazmış[3]. 1859-cu ildə rəssam Y. İkonnikov və Qolovin mağaranı ziyarət etmişdir. Sovet hakimiyyəti illərində mağara haqqında Q.A.Maksimoviç geniş məlumat vermişdir.[4] 1934-1935-ci illərdə mağaranın dəqiq planı tərtib edilmiş.

Gölləri[redaktə | əsas redaktə]

Mağarada cəmi 70 göl mövcuddur. Ən böyük göl Böyük yeraltı göldür. Ümumi həcmi 1300 m3, sahəsi isə 1460 m2 - dir. Gölün dərinliyi 5 metrə yaxındır. Göl suyunda kiçik qurbağalarayanüzənlərə (Crangonyx chlebnikovi) rast gəlinir[5].

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Дорофеев Е. П., Лукин В. С. Кунгурская ледяная пещера / Памятники природы Пермской области. Составитель Л. Баньковский. — Пермь: Кн. изд-во, 1983. — С.41-52.
  • Дублянский, Виктор Николаевич. Кадебская, Ольга Ивановна. По Кунгурской ледяной пещере. Пермь. 2004. 5-88187-230-4

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Историко-природный комплекс «Ледяная гора и Кунгурская ледяная пещера»
  2. Нина Архипова. В. Н.ТАТИЩЕВ — ПЕРВОПРОХОДЕЦ УРАЛЬСКОЙ ГЕОГРАФИИ. Литературно-краеведческий альманах «Уральская старина». Выпуск № 5, 2003 г.
  3. ВТ-ЭСБЕ. Киттары, Модест Яковлевич
  4. Столетие первого карстоведа
  5. Обитатели Ледяной пещеры. Ледяная пещера. http://www.icecave.ru/cavelife/invertebrates/10.html