Lətif Səfərov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Lətif Səfərov
Lətif Bəşir oğlu Səfərov
Lətif Səfərov.jpg
Doğum tarixi: 30 sentyabr 1920(1920-09-30)
Doğum yeri: Şuşa
Vəfatı: 9 dekabr 1963 (43 yaşında)
Vəfat yeri: Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vətəndaşlıq: Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Milliyyəti: azərbaycanlı

Səfərov Lətif Bəşir oğlu (30 sentyabr 1920, Şuşa - 9 dekabr 1963, Bakı) — Azərbaycan aktyoru, rejissor, ssenarist, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1960).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Lətif Səfərov 1920-ci il sentyabrın 30-da Şuşada doğulub. 7 yaşında ikən rejissor Leo Murun "Gilan qızı" ("Tunc ay") filmində çəkilib. Sonra yaradıcı heyətlə birlikdə Bakıya gələrək studiyada ştata qəbul olunub. 1928-1931-ci illərdə "Sevil", "Lətif", "Şərqə yol", "Qızıl kol" filmlərində uşaq rollarını oynayıb. Ancaq sonradan xəstələndiyi üçün Bərdəyə gəlib. 1931-ci ildə Gəncə Pedaqoji Texnikumuna daxil olub və qiyabi təhsil alıb. Yenə Bakıya qayıdıb, əvvəl studiyanın dublyaj şöbəsində, sonra isə filmlərdə rejissor assistenti kimi çalışıb. 1940-cı ildə Moskvadakı Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutuna daxil olub. Məşhur rus kinorejissoru Qriqori Kozintsevdən sənətin sirlərini öyrənib. Müharibənin başladığı üçün təhsilini yarımçıq qoyaraq Bərdəyə qayıdıb və 1941-1946-cı illərdə burada müəllimliklə məşğul olub. 1946-cı ildə Moskvaya geri dönərək təhsilini davam etdirib.[1] 1950-ci ildə təhsilini başa vurub və professional kinematoqrafçı kimi Bakıya dönüb, kinostudiyada işləməyə başlayıb. 50-ci illərin əvvəllərində bir neçə sənədli filmə quruluş verib. 1955-ci ildə ona "Sevimli mahnı" ("Bəxtiyar") filmini çəkmək həvalə olunub. Bu lentlə o, böyük kinoda ilk filmini yaradıb. Filmin ssenarisini Boris LaskinNikolay Rojkov qələmə almışdı və ssenari nə qədər beynəlmiləl ruhlu idisə, film bir o qədər milli alınmışdı. O, baş rola Rəşid Behbudovu dəvət etmişdi. Çünki filmin bəstəkarı Tofiq Quliyevin lirik mahnıları məhz belə bir müğənninin rola dəvət olunmasını tələb edirdi. Rəşid Behbudovun "Arşın mal alan" filmindəki uğuru onun özünü də kinoya bağlamışdı. Beləliklə, Rəşid Behbudov bu filmilə özünün yeni bir ekran triumfunu etmiş oldu. "Bəxtiyar" filmi Azərbaycan kinosunda musiqili bədii filmin ən layiqli nümunəsinə çevrildi. Tofiq Quliyevin filmdəki "Zibeydə", "Qızıl üzük", "Bakı" mahnıları dillər əzbəri oldu. Rejissor bu filmdə həm də çox maraqlı bir aktyor ansamblı yarada bilmişdi. Rəşid Behbudovla yanaşı tanınmış aktyorlar Ağasadıq Gəraybəyli, Ağahüseyn Cavadov, Münəvvər Kələntərli və digərlərinin oyunu filmin ümumi ahənginə xüsusi təsir göstərmişdi.

Lətif (film, 1930) filmindən kadr. Lətif Səfərov Lətif rolunda.

"Qızmar günəş altında", "Leyli və Məcnun" kimi filmləri ilə Azərbaycan kinosuna yeni nəfəs gətirən Lətif Səfərov ekranın estetik funksiyası ilə bağlı nəzəri görüşlərini müəyyən qədər də olsa reallaşdıra bildi.

Lətif Səfərov 1958-ci ildə Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının sədri seçilib. Sonra "Koroğlu" filmini lentə almağa başlayıb. 1963-cü ildə Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının katibliyindən çıxarılıb.

Lətif Səfərov 1963-cü il dekabrın 9-da ov tüfəngi ilə intihar edib.

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Dövlət Film Fondunda rejissor Lətif Səfərovun şəxsi arxivi yaradılıb.[2]

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Almaz (film, 1936) (tammetrajlı bədii film) - rol: kəndli oğlan
  2. Azərbaycan sərhədçiləri (film, 1951)
  3. Bakı və bakılılar (film, 1958)
  4. Bakılılar (film, 1938)
  5. Bərəkətli torpaq (film, 1954)
  6. Bəxtiyar (film, 1955)
  7. Çağırışa cavab (film, 1947)
  8. Gədəbəyin sərvəti (film, 1950)
  9. Gənc Leninçilər (film, 1951)
  10. Gilan qızı (film, 1928)
  11. Hər şey olduğu kimi. Beşinci film. Rəşid Behbudov (film, 2000)
  12. İyirminci bahar (film, 1940)
  13. Kəndlilər (film, 1939)
  14. Qızıl kol (film, 1930)
  15. Qızmar günəş altında (film, 1957)
  16. Quba bağlarında (film, 1953)
  17. Leyli və Məcnun (film, 1961)
  18. Lətif (film, 1930)
  19. Ordenli Azərbaycan (film, 1938)
  20. Sevil (film, 1929)
  21. Şərqə doğru (film, 1930)
  22. Şimşəklər kimi (film, 2003)
  23. Yeni həyat qurucuları (film, 1949)
  24. Yeni horizont (film, 1940)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
  2. Film Fondunda rejisor Lətif Səfərovun şəxsi arxivi yaradılıb //Mədəniyyət.- 2011.- 9 fevral.- S. 4.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası. Memarlıq və İncəsənət İnstitutu. Nazim Sadıxov. Azərbaycan bədii kinosu (1920-1935-ci illər). Bakı: Elm, 1970.- səh. 95.
  • Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.
  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 813.