Məzmuna keç

Laza (Qusar)

Laza
41°17′42″ şm. e. 48°06′22″ ş. u.HGYO
Ölkə  Azərbaycan
Rayon Qusar rayonu
Tarixi və coğrafiyası
İlk məlumat 1832
Mərkəzin hündürlüyü 1.660 m
Əhalisi
Əhalisi
  • 318 nəf. (1911)
Milli tərkibi ləzgilər
Dini tərkibi Sünni - Müsəlmanlar (Şafii məzhəbi)
Xəritəni göstər/gizlə
Laza xəritədə
Laza
Laza
Laza xəritədə
Laza
Laza
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Laza (ləzg. Лацар)Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun Zindanmuruq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.[1]

Coğrafiyası və iqlimi

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Laza kəndində şəlalə

Laza kəndi Qafqaz sıra dağlarının şimal-şərqində dəniz səviyyəsindən 4242m hündürlükdə yerləşən Şahdağ yüksəkliyinin "Şah yaylaq" dağının ətəyində yerləşir. Laza kəndi Baş Qafqaz sıra dağlarından keçən Böyük Qafqazın cənub-qərbinə və şimal-qərbinə gedən karvan yolu üzərində (Kurve pereval) dəniz səviyyəsindən 1300m yüksəklikdə olan dağ çökəkliyində yerləşir. Kəndi gözəl mənzərə əhatə edir, qayalıqlardan çoxlu şəlalələr axır[2].

Kəndin yaxınlığında, bir-birinə yaxın beş şəlalənin yerləşdiyi ərazidə hər il Azərbaycanın açıq idman buz dırmanma çempionatı keçirilir. Qışda şəlalələr donaraq fərqli formalı buz kütlələrinə çevrilir. Laza şəlaləsi hündürlüyü ilə seçilir və dırmanışçılar üçün uzun və dar marşrut yaradır. Çempionatda Türkiyə, Rusiya, Ukrayna, Azərbaycan və digər ölkələrdən idmançılar iştirak edirlər.[3]

Laza toponimi ləzgi dilində “ağ, bəyaz” mənasını verən «лацу» sözündən yaranmışdır. Bu ad ərazinin təbii xüsusiyyətləri — xüsusilə dağlıq relyef, qayaların açıq rəngli olması və ilin böyük hissəsində ətrafın qarla örtülü qalması ilə əlaqədar formalaşmışdır[4].

1880-ci il

Kəndin 130 nəfər əhalisi 26 evdə yaşayır, kəndin sakinləri ləzgilərdi.

Kəndəki sixillər (klanlar, soylar)[5]:

  • K’eletlatsar (КIелетлацар)
  • K’ekrezçiraybur (КIекрезчирайбур)
  • Xinar (Хинар)
  • Taçanar (Тачанар)
  • Ruxkalçukaybur (Рухкалчукайбур)
  • Şatar (Шатар)

Təhsilin vəziyyəti

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Laza kəndinin ən məşhur tarixi abidəsi kəndin mərkəzində yerləşən 300 illik tarixi məsciddir, sakinləri yüksək dağ insanlarına xas olan həyat tərzi sürür. Laza Qafqazın turistlər tərəfindən ən çox ziyarət olunan kəndlərindən biridir. Kəndə həm yay, həm də qış mövsümündə çoxlu sayda qonaqlar gəlir, xüsusilə xarici turistlər. Lazalılar doğma ləzgi dilli ilə yanaşı gələn qonaqlarla sərbəst azərbaycan dilində danışırlar və həm çinin gələn xarici turistlərlə rusinglis dilində danışa bilir. Son zamanlar Şahdağ, Qızıl qaya, Tufan, Bazardüzü və yüksək dağ yaylalarına çıxmaq üçün gələn xarici turistlərin sayı artdığından məktəblilər ingilis dili öyrənir[6].

2013-cü ildə kənd ərazisində Şahdağ milli parkının nəzarət-buraxılış məntəqəsi inşa edilmişdir[7].

  1. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.
  2. "8 интересных достопримечательностей Гусаров". azertag.az (rus). 26 yanvar 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
  3. www.anl.az https://www.anl.az/down/meqale/azerizv/2017/avqust/554452.htm (#bare_url_missing_title). İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
  4. Kərimova, Sədaqət. Qusar, qusarlılar: ensiklopedik toplu (az. və ləzgi). Ziya. 2011.
  5. "Про села". Кусары.com (rus). 27 dekabr 2025. 19 dekabr 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
  6. "8 интересных достопримечательностей Гусаров". azertag.az (rus). 26 yanvar 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
  7. Şahdağ milli parkının inzibati bina kompleksinə baxış keçiriləcək. Arxivləşdirilib 2014-03-29 at the Wayback Machine (az.)

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]