Li Keyon

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Li Keyon
Li Keyong.jpg 10-cu əsrə aid rəsmi
Cin knyazlığının ilk hökmdarı
1 yanvar, 896[1] — 23 fevral, 908
Xələfi Li Çunşü
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 24 oktyabr 856(856-10-24)
Doğum yeri Şuçou (朔州)
Vəfat tarixi 23 fevral 908 (51 yaşında)[2]
Sülalə Li sülaləsi
Əvvəlki adı Çuye Keyon çin 朱邪克用
Atası Çuye Çiksin
Anası Kin xatun
Həyat yoldaşı Liu xatun
Çin adı
Vəfatındən sonrakı adı U Xuandi (武皇帝)
Döyüşkən imperator
Məbəd adı Taiçu (太祖)
Ulu Əcdad

Li Keyon (çin 李克用) (24 oktyabr, 85623 fevral, 908) — Şato əsilli Çin sərkərdəsi və hökmdarı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Li Keyon Çuye soyundan çıxmışdı.[3]

Şatolar 878-ci ilədək Ordosda yaşadılar. Onların lideri Li Keyon (Li K'o-yung) Çində vətəndaş müharibəsindən istifadə edib, Şansinin şimalındakı, sərhədyanı torpaq olan Tatunqanı ələ keçirdi. 880-ci ildə Xuan Çaonun başçılığı ilə Tan sülaləsinə qarşı üsyan qalxıb, paytaxt Çanqanı ələ keçirəndə Tan hökndarı Li Keyona yardım üçün müraciət etdi.

28 yaşlı Li Keyon Çin salnaməçiləri tərəfindən cəsur və etibarlı bir şəxs kimi təsvir olunur. O, Tan sülaləsinin müdafiəsinə qalxdı. 883-cü ildə üsyançıları Çanqandan qovdu. Hökndar ona baş vəzir vəzifəsini verdi. Eyni zamanda da Tayyuan əyalətinin (müasir Şansi) valisi təyin olundu.

Çin quldurlarının başçısı Çu Ven (Ch'u Wen) Tan sülaləsinin hökmdarını devirib imperator oldu. Hou-Lyanq (Hou-Liang) sülaləsinin əsasını qoydu. 907-ci ilədək taxta əyləşdi. Həmin dönəmdə Li Keyon Şansini idarə edirdi. O, öz əyalətinin müstəqilliyini elan edib, mərkəzə tabe olmaqdan boyun qaçırdı. İmperator nə qədər çalışsa da, Li Keyonu yola gətirə bilmədi. Çu Ven keçmiş Tan sülaləsinin və sarayın ən nəhəng şəxsiyyətlərini Li Keyonun yanına göndərdi. Diplomatik danışıqlar heç bir nəticə vermədi. Bu vaxt Li Keyon Liao sülaləsinin banisi Abaoci ilə görüşdü və ittifaq qurdu.

Son illəri[redaktə | əsas redaktə]

Li Keyon, 908-ci ildə ağır xəstələndi və 23 fevral 908-ci ildə vəfat etdi. Yerinə oğlu Li Çunşü gəldi.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Li Quoçanq və Kin xatunun üçüncü oğlu idi. Əsas xanımı Liu xatun olub 3 əsas cariyəsi var idi: Ceyn Çjen (sonradan imperatriça), Çen xatun və Janq xatun.

Övladları:[redaktə | əsas redaktə]

  • Li Çunşü (李存勗) - imperator (885-926)
  • Li Çunba (李存霸), Yǒnq knyazı (925-926)
  • Li Çunmey (李存美), Yōnq knyazı
  • Li Çunli (李存禮), Hsüe knyazı
  • Li Çunvo (李存渥), Şen knyazı (925-926)
  • Li Çunyi (李存乂), Mu knyazı (926-cı ildə Li Çunşü tərəfindən edam edildi)
  • Li Çunşue (李存確), Tonq knyazı (925-926)
  • Li Çunci (李存紀),Ya knyazı (925-926)
  • Li Tinqlüan (李廷鸞)
  • Li Luoluo (李落落) (ö. 896)
  • Li Çunjü (李存矩) (ö. 917)

Övladlıqları:[redaktə | əsas redaktə]

  • Li Çunşin (李存信), əsl adı Janq Vuluo (張污落) (862-902)
  • Li Çunşiao (李存孝), əsl adı An Jinqhsi (安敬思) (ö.894)
  • Li Çunjanq (李存璋) (ö.922)
  • Li Çunji (李存質)
  • Li Çunhao (李存顥) (ö.908)
  • Li Çunşi (李存實)
  • Li Çunşen (李存審), əsl Fu Çun (符存) (ö. 924)
  • Li Çunjing (李存敬) (ö.926)
  • Li Çunjin (李存進), əsl adı Sun Çonqcin (孫重進) (857-922)
  • Li Çunhsian (李存賢), əsl adı Vanq Hsian (王賢) (860-924)
  • Li Çunjen (李存貞)
  • Li Siyuan (李嗣源), imperator
  • Li Siben (李嗣本), (ö.916)
  • Li Siyen (李嗣恩), (ö.918)
  • Li Çunru (李存儒), əsl adı Yanq Poer (楊婆兒)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Şi-Ci, 260-cı fəsil
  2. Şi-Ci, 266-cı fəsil
  3. (Се Цзюйчжэн. Цзю Удай Ши — Старая хроника периода «Пяти династий». Пекин, Издательство «Бо-на», 1958, гл. 25, С. 1а, 4)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]