Livanlılar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Livanlılar
Lebanese people.JPG
Ümumi sayı
8[1]-14[2] mln. nəf
Yaşadığı ərazilər
Flag of Brazil.svg 7 000 000 [3][4][5]
Flag of Lebanon.svg 4,000,000
Flag of Argentina.svg 1,500,000
Flag of Colombia.svg 700,000 [6]
Flag of the United States.svg 504,000
Flag of Mexico.svg 400,000 [7]
Flag of Venezuela.svg 340,000
Flag of Canada.svg 250,000
Flag of France.svg 225,00
Dili

Ərəb dili
Fransız dili
İngilis dili

Dini

İslam
Xristian

Qohum xalqlar

Assuriyalılar

LivanlılarLivan ərazisində yaşayan əhali, milli kimlik.

Yayılması və sayları[redaktə | əsas redaktə]

Livanlıların ümumi sayı 14-15 milyon nəfər təşkil edir. Livanın özündə isə onların ümumi sayı 3 971 941 nəfər təşkil edir. Bu isə ölkə əhalisinin 95 % bərabərdir. Digər xalqlar arasında Fələstinlilər, Kürdlər, ermənilər (4%), yunanlar, türklər və s. xalqlar nəzərdə tululur. Şəhərlərə görə əhali: Beyrut — 1,5 mln, Tripoli — 200 mi ., Zaxla — 200 min., Sayda (Sidon) — 100 min., Tir— 70 min. İllik təbi artım 1,34 % təşkil edir. Hər min nəfərə 10,68 nəfər doğulduğu halda, hər 1000 nəfərə 6,32 nəfər həyatını itirir. Onların Cənubi Amerika, Şimali Amerika, Avropa, Afrika və Yaxın Şərq ölkələrində böyük diasporaları vardır. Dünyada ən böyük diasporaları [[Braziliyada yerləşir.

Formalaşmaları[redaktə | əsas redaktə]

Livanlılar semit xalqlarına daxildirlər. Onlsrın kökü ArameylərFinikyalılara gedib çıxır. Ancaq onlar ərazilərini işğal etmiş semit və qeyri semit qrupuna daxil olan xalqlarla qarışmışlar. Onların genindı misirlilər, romalılar, farslar, yunanlar, ərəblər, assuriyalılar və xaçlı yürüşləri zamanı gəlmiş avropalıların qanı vardır.

İnanc[redaktə | əsas redaktə]

Müxtəlif konfesiyaya daxil olan xristianların sayı 40 % çatır (digər məlumata görə 30 %). Fransız mandatlığı dönəmində Şərqi Katolik kilsəsinə, Haldey katolik kilsəsi, Maronitlər, Yunankatolik kilsəsi, Erməni katolik kilsəsi və Suriya katolik kilsəsinə daxil olanları sayı əhalinin yarısına bərabər olmuşdur. Livan əhalisinin hazırda 40 % şiə müsəlmanlardır. Onlar əsasən ölkənin sərhəd zonalarında yaşayırlar. Əhalinin az bir hissəsini sünnilər və ismaililər təşkil edir.

Dil[redaktə | əsas redaktə]

Livanlıların böyük qismi ərəb dilinin livan dialektində danışır. Bununlabelə Kipr adasında yaşayan livanlılar kipr-ərəb dilində danışırlar. Müəyyən qismi isə fransız diliingilis dilində danışır.

Adət-ənənə[redaktə | əsas redaktə]

Digər ərəb ölkələrində olduğu kimi ailə şəkilində yaşayırlar. Ancaq qərb təsiri açıq şəkildə təsir göstərmişdur. Bu əsasən şəhərlərdə özünü açıq adın büruzə verir. Dağlıq kəndlərdə isə əvvəlki yaşayış tərzi qorunmuşdur. Uzun zaman əsarətdə qalmaları, asimilyasiyaya məruz qalmaları sayəsində etik müxtəliflikdən irəli gələrək qarşılıqlı anlaşma meydana gəlmişdir[8].

  • Yaşayış yeri.

Livanlıların böyük qismi şəhərlərdə yaşayır. Livanlıların ənənəvi evləri müxtəlifdir.

  • Geyim.

Onlar müasir geyimlər geyinirlər. Qadınlar isə şəriətə uyğun şəkildə başlarını örtürlər. Livanlı dizaynerlər dümyada məşhurdular. Onlar Milan və Paris kimi moda mərkəzlərində çalışırlar.

  • Təsərrüfat

Kənd təsərrüfatı ilə məşğul olanlar banan, potağal, limon, dağlıq ərazilərdə üzüm yetişdirilir. Üstəlik burada alma, armud, ərik, gilənar sahələri belə mövcuddur. Tərəvəzçilik və tütünçülük kimi sahələrdə inkişaf etdirilmişdirr. Ölkədə 1995-ci ildə 420 min baş keçi, 245 min baş qoyun, 79 min baş iri buynuzlu qaramal yetişdirilirdi.

Livan diasporası[redaktə | əsas redaktə]

Livanda yaşamayan livanlılar nəzərfə tutulur. Ən böyük duaspora Latın Amerikasında yaşayır. Təkcə Braxiliyada 7 milyon livanlı yaşayır. Bu isə Livanın özündən iki dəfə çoxdur. Onların ilk dalğası 1860-cı ildə, ikinci dalğa Birinci Dünya müharibəsi dönəmində, üçüncü dalğa isə 1950-1960-ci illərdə Livan vətəndaş müharibəsi dönəmində ayaq basmışlar. Köç günümüzdə belə azda olsa davam edir. Latın Amerikada olan məşhur livanlılar: Karlos Slim (Meksikalı milyarder), Mişel Temer (Braziliyanın vitse-prezidenti), Salma Hayek (Meksikalı aktrisa), Şakira (Kolumbiyalı məşhur müğənni[9][10]).

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Fisk, Robert. Pity the Nation: The Abduction of Lebanon. New York: Nation Books, 2002.
  • Firzli, Nicola Y. Al-Baath wa-Lubnân [Arabic only] («The Baath and Lebanon»). Beirut: Dar-al-Tali’a Books, 1973
  • Hitti Philip K. History of Syria Including Lebanon and Palestine, Vol. 2 (2002) (ISBN 1-931956-61-8)
  • Holst, Sanford. Phoenicians: Lebanon’s Epic Heritage. Los Angeles: Cambridge and Boston Press, 2005.
  • Norton, Augustus R. Amal and the Shi’a: Struggle for the Soul of Lebanon. Austin and London: University of Texas Press, 1987.
  • Riley-Smith, Jonathan. The Oxford Illustrated History of the Crusades. New York: Oxford University Press, 2001.
  • Salibi, Kamal. A House of Many Mansions: The History of Lebanon Reconsidered. Berkeley: University of California Press, 1990.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]