Loran Dezire Kabila

Loran Dezire Kabila (fr. Laurent-Désiré Kabila; 27 noyabr 1939 — 16 yanvar 2001)— Konqo Demokratik Respublikasının prezidenti, Mobutu Sese Sekonun hərbi diktaturasına son qoyan üsyanın rəhbəri idi. Fransada təhsil almışdı. O, Patris Lumumbanın silahdaşı olmuş və Çe Qevara ilə şəxsən tanış idi (Çe Qevara bir müddət latın amerikalı tərəfdarları ilə birlikdə Konqodakı hərəkatı yerindəcə idarə etmişdi).

1967-ci ildə Xalq İnqilabi Partiyasını qurdu və Cənubi Kivu vilayətində üsyan qaldırdı; burada 1988-ci ilə qədər mövcud olmuş özünü elan etmiş dövlət formalaşdı. 1996-cı ildə isə Ruandalı tutsilərin dəstəyi ilə Mobutuya qarşı üsyana başladı.

Çe Qevara ilə əməkdaşlıq

1965-ci ildə Che Quevara, təxminən yüzə yaxın döyüşçüsü ilə Konqoya gələrək burada Kuba nümunəsinə uyğun inqilab təşkil etməyi planlaşdırırdı. Qısa müddət ərzində o, Loran Dezire Kabila ilə əməkdaşlıq etdi və ümid edirdi ki, Kabila Kuba dəstəsinin təchizatına kömək edəcək. Lakin Kabila bu ümidləri doğrultmadı.

Çe Qevara Kabilanı əsasən içki və qadınlarla maraqlanan “etibarsız insan” kimi xarakterizə etmişdi. Çe Qevaranın Kabila ilə uğursuz əməkdaşlığı həmin il Kuba partizan dəstəsinin məğlubiyyətinə gətirib çıxardı. Bununla belə, Çe Qevara bildirirdi ki, Konqoda rastlaşdığı insanlar arasında Kabila kütlələrə rəhbərlik etmək keyfiyyətinə malik yeganə şəxs idi, lakin onu “inqilabi ciddiyyət”in olmamasına görə tənqid edirdi.

Konqo Demokratik Respublikasının Prezidenti

Kabila 1996-cı ilin oktyabrında ölkədə yenidən peyda oldu, Cənubi Kivu əyalətindəki Tutsi qəbiləsinə rəhbərlik etdi və Hutu qəbiləsinə qarşı müharibəyə başladı və bununla da Birinci Konqo müharibəsinin başlanğıcı oldu. Burundi, Uqanda və Ruandanın dəstəyi ilə Kabila döyüşçülərinə Mobutu qüvvələrinə qarşı genişmiqyaslı hücumda rəhbərlik etdi. 1997-ci ilin mayında Mobutu ölkədən qaçdı və Kabila 17 mayda qələbəsini elan etdi.

20 may 1997-ci ildə Kinşasaya girən Kabila özünü respublikanın prezidenti elan etdi, adını Zairdən Konqo Demokratik Respublikasına dəyişdi və Mobutunun ləğv etdiyi dövlət simvollarını bərpa etdi. Kabila sosialist inanclarını müdafiə edirdi, lakin praktikada onun siyasəti kapitalizm və kollektivizmin qarışığı idi. Tənqidçilər iddia edirdilər ki, onun avtoritarizmi devrilmiş diktatorunkundan az fərqlənirdi. Əvvəllər Mobutunun şəxsiyyət kultuna görə məsul olan Zairin informasiya naziri vəzifəsində qaldı və yeni prezidentin tərifini təşkil etdi. Heç bir seçki keçirilmədi. Əvvəllər kommunistlərə yaxın olan Kabila hakimiyyətə gəldikdən sonra ABŞ və onun müttəfiqləri ilə məqbul münasibətlər qura bildi.

1998-ci ildə Kabilanın keçmiş müttəfiqləri - Uqanda və Ruanda - ona qarşı çıxdılar və yeni bir üsyanı dəstəklədilər. Genişmiqyaslı İkinci Konqo Müharibəsi başladı. Kabila Zimbabve, Namibiya və Anqolada yeni müttəfiqlər tapdı və onların qoşunlarının köməyi ilə ölkənin cənub və qərb hissələrini qoruyub saxladı.

16 yanvar 2001-ci ildə Kabila qeyri-müəyyən şəraitdə (rəsmi olaraq çevriliş cəhdi zamanı baş verdiyi bildirildi) güllələndi və iki gün sonra ölümü elan edildiyi Zimbabveyə vertolyotla aparıldı. Növbəti prezident onun 29 yaşlı oğlu Cozef Kabila idi və onun dövründə ölkədəki siyasi vəziyyət bir qədər sabitləşdi.