Loznitsa

Loznitsa
Loznitsa
Bayraq	Gerb
	44°32′00″ şm. e. 19°13′33″ ş. u.HGYO
Ölkə	Serbiya;
Tarixi və coğrafiyası
Sahəsi	612 km²;
Mərkəzin hündürlüyü	142 m
Əhalisi
Əhalisi	19.515 nəf. (2022);
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu	+381 15
Poçt indeksi	15300
Nəqliyyat kodu	LO
Digər
	loznica.rs
	Xəritəni göstər/gizlə Loznitsa
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Loznitsa (serb. Лозница) — Serbiyanın qərbində yerləşən şəhər və Maçva rayonunun inzibati mərkəzlərindən biridir. Şəhər Drina çayı yaxınlığında, Bosniya və Herseqovina sərhədinə yaxın ərazidə yerləşir.

Tarixi

Loznitsanın tarixi qədim dövrlərə gedib çıxır. Arxeoloji tapıntılar göstərir ki, bu ərazi Roma imperiyası dövründə yaşayış məskəni olmuşdur. Region mühüm ticarət yolları üzərində yerləşdiyinə görə strateji əhəmiyyətə malik idi.^[2]

Orta əsrlərdə Loznitsa ərazisi Serb dövlətinin tərkibinə daxil olmuşdur. Bu dövrdə ərazi əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan əhali ilə seçilirdi və iri şəhər kimi formalaşması sonrakı dövrlərə təsadüf etmişdir.^[3]

XV əsrdə Loznitsa Osmanlı imperiyası tərəfindən fəth edilmiş və uzun müddət Osmanlı hakimiyyəti altında qalmışdır. Osmanlı dövründə şəhər ticarət və sənətkarlıq mərkəzi kimi inkişaf etmiş, burada bazarlar, karvansaralar və digər ictimai tikililər fəaliyyət göstərmişdir.

XIX əsrin əvvəllərində Loznitsa Serbiyanın milli azadlıq hərəkatlarının mühüm mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Şəhər xüsusilə Birinci Serb üsyanı (1804–1813) və İkinci Serb üsyanı (1815) zamanı strateji əhəmiyyət kəsb etmişdir. 1810-cu ildə baş verən Loznitsa döyüşü üsyançıların mühüm qələbələrindən biri olmuşdur.^[4]

XIX əsrin ortalarından etibarən Loznitsa Serb dövlətinin tərkibində inkişaf etməyə başlamışdır. Kənd təsərrüfatı, xüsusilə üzümçülük və meyvəçilik şəhərin iqtisadiyyatında mühüm yer tuturdu. Şəhərin adı da ehtimal ki, slavyan dillərində “üzüm bağı” mənasını verən sözlə bağlıdır.

XX əsrdə Loznitsa Birinci Dünya müharibəsi və İkinci Dünya müharibəsi zamanı hərbi əməliyyatların təsirinə məruz qalmışdır. Xüsusilə 1914-cü ildə bölgə Serbiya cəbhəsinin mühüm hissələrindən biri olmuşdur.^[5]^[6]

Müharibədən sonra Loznitsa Yuqoslaviya tərkibində sənaye və kənd təsərrüfatı mərkəzi kimi inkişaf etmişdir. Kimya sənayesi və emal sahələri şəhərin iqtisadi həyatında mühüm rol oynamışdır.

1990-cı illərdə Yuqoslaviya müharibələri regionun iqtisadi inkişafına mənfi təsir göstərmişdir. Buna baxmayaraq, müasir dövrdə Loznitsa Serbiyanın qərb hissəsində mühüm regional mərkəz olaraq qalır.

Demoqrafiyası

Tarixi əhali
İl	Əh.	±% i.a.
1948	53.436	—
1953	59.796	+2.27%
1961	70.534	+2.09%
1971	78.228	+1.04%
1981	84.180	+0.74%
1991	86.875	+0.32%
2002	86.413	−0.05%
2011	79.327	−0.95%
2022	72.062	−0.87%
Mənbə: ^[7]

2011-ci il əhali siyahıyaalınmasına əsasən, Loznitsa şəhərindəki etnik qruplara əksəriyyəti Serblər (77.685), daha az sayda Qaraçı (761), etnik müsəlmanlar (660), Yuqoslavlar (74), Çernoqoriyalılar (58) və digərləri daxil idi.

İqtisadiyyatı

Loznitsanın ən böyük fabriki 1957-ci ildə təsis edilmiş və 10.000-dən çox işçisi olan (1981) "HI Viskoza Loznica" idi. O dövrdə şəhərdə 18.000 nəfər yaşayırdı. Qoşqu istehsalı əsasən "FAK Loznica" fabrikində, tekstil istehsalı isə "Moda" Loznicada həyata keçirilirdi.

İtalyan corab və qadın alt paltarları istehsalçısı "Golden Lady" şirkətinin Loznitsada Avropa Birliyi ölkələrinə ixrac edən fabriki var. Hazırda fabrikdə 550 işçi çalışır.

Həmçinin, Serbiyada ümumi ehtiyatları 125,3 milyon ton olan ən böyük litium yataqlarından biri (Jadar mədəni) Loznitsada yerləşir.

Aşağıdakı cədvəldə əsas fəaliyyətlərinə görə hüquqi şəxslərdə çalışan qeydiyyatdan keçmiş insanların ümumi sayı (2022-ci il tarixinə olan məlumata əsasən) verilmişdir:^[8]

Fəaliyyət	Cəmi
Kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq	112
Mədənçilik və karxanalar	89
İstehsal	6,510
Elektrik enerjisi, qaz, buxar və kondisioner təchizatı	239
Su təchizatı; kanalizasiya, tullantıların idarə olunması və təmizlənməsi fəaliyyətləri	188
Tikinti	1,859
Topdan və pərakəndə ticarət, avtomobillərin və motosikletlərin təmiri	2,864
Nəqliyyat və saxlama	900
Yerləşmə və qida xidmətləri	780
İnformasiya və rabitə	124
Maliyyə və sığorta fəaliyyətləri	187
Daşınmaz əmlak fəaliyyəti	41
Peşəkar, elmi və texniki fəaliyyətlər	653
İnzibati və dəstək xidməti fəaliyyətləri	282
Dövlət idarəçiliyi və müdafiə; icbari sosial təminat	869
Təhsil	1,324
İnsan sağlamlığı və sosial iş fəaliyyətləri	1,934
İncəsənət, əyləncə və istirahət	259
Digər xidmət fəaliyyətləri	387
Fərdi kənd təsərrüfatı işçiləri	756
Cəmi	20,357