Məzmuna keç

Lvov Kitab Festivalı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Lvov Kitab Festivalı
Форум видавців
Yaranma tarixi 1994
bookforum.ua
bookforum.ua/en
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Lvov Kitab Festivalı (ing. Book Forum Lviv, BFL), həmçinin 2018-ci ilə qədər Lvovda Nəşriyyatçılar ForumuUkraynanın Lvov şəhərində keçirilən kitab yarmarkası və beynəlxalq ədəbiyyat festivalı. Bu tədbir 1994-cü ildən etibarən hər ilin sentyabr ayında Lvovda təşkil olunur. Tədbirin təşkilatçısı «Nəşriyyatçılar Forumu» ictimai birliyidir.

Ukraynanın ən böyük kitab yarmarkası hesab olunan bu festival Şərqi Avropada öz miqyasına görə ən kütləvi tədbirlərdən biri sayılır.[1] Əsas ekspozisiyalar İncəsənət Sarayında, Potoçki sarayının yaxınlığında, habelə Azadlıq Prospektində, Taras Şevçenkonun abidəsi ilə Opera Teatrı arasındakı ərazidə yerləşmişdir.

Tədbirin şüarı latın dilində «Amor librorum nos unit» (hərf."Kitab sevgisi bizi birləşdirir") olaraq müəyyən edilmişdir.

Lvovda Nəşriyyatçılar Forumu çərçivəsində təşkil olunan ədəbiyyat festivalı tədricən inkişaf etmiş, əvvəlcə ümumukrayna, daha sonra isə beynəlxalq miqyaslı mühüm bir hadisəyə çevrilmişdir. 2000-ci ildə festivalı 25 min nəfər, növbəti ildə isə 40 min nəfər ziyarət etmişdir. 2001-ci ildən etibarən tədbirdə xarici qonaqlar da iştirak etməyə başlamışdır. Son 23 il ərzində festival 43 ölkədən 2 500-dən çox unikal müəllifi, habelə kitab sahəsinin 15 000 mütəxəssisini bir araya gətirmişdir. Hər il festivala Lvovdan kənar bölgələrdən 10 mindən çox insan təşrif buyurur.

Bu platforma özünəməxsus azadlıq ərazisi kimi xarakterizə olunur. Hər il festival proqramın mərkəzində duran xüsusi bir mövzu müəyyənləşdirir. Lvovun müxtəlif məkanlarında yüzlərlə tədbir keçirilir. Tədbirlər proqramı «Tarix», «Müharibə», «Media», «Komikslər», «Təhsil», «Biznes və iqtisadiyyat», «Mövzuda qadın», «Elm və texnologiya», «Fəlsəfə», «Sağlamlıq», «Səyahət», «Həyat tərzi» kimi tematik klasterlər və xüsusi layihələr əsasında formalaşdırılır.

İlk «Lvovda Nəşriyyatçılar Forumu» 1994-cü ilin sentyabr ayında Lvov Milli Muzeyində, Mitropolit Andrey Şeptitski adına Elmi-Bədii Fondun binasında keçirilmişdir. O dövrdə «Prosvita» nəşriyyat birliyinin direktoru vəzifəsində çalışan, Forumun gələcək prezidenti Aleksandra Kovalın qeyd etdiyinə görə, bu tədbir 1992–1993-cü illərin böhranına bir cavab kimi ortaya çıxmışdır. Həmin dövrdə Ukraynanın kitab ticarəti şəbəkəsi tənəzzülə uğramışdı. Forum kitab bazarı iştirakçılarının, ilk növbədə nəşriyyatçıların və kitab satıcılarının işgüzar ünsiyyəti, habelə müəlliflər, tərcüməçilər, redaktorlar, rəssamlar və musiqiçilər kimi daha geniş mədəni dairələrin müzakirələrə cəlb edilməsi üçün bir platforma rolunu oynamalı idi.[2]

İlk Forum bir kitab yarmarkasından və 25 peşəkar və ədəbi tədbirdən ibarət olmuşdur. Tədbir «İntibah» (Vozrojdeniye) Beynəlxalq Fondunun dəstəyi və yeni yaradılmış Ukrayna Nəşriyyatçılar və Kitab Paylayıcıları Assosiasiyası ilə əməkdaşlıq çərçivəsində reallaşmışdır.[3]

Aleksandra Koval üçün bu forumun təşkilində Varşava Beynəlxalq Kitab Yarmarkası nümunə rolunu oynamışdır. Həmin vaxtdan 2000-ci illərin ortalarına qədər Frankfurt Kitab Yarmarkası da forumda öz stendi ilə təmsil olunmuşdur, lakin sonradan Ukrayna tərəfindən əməkdaşlığa dair tələbin olmaması səbəbindən bu iştirak dayandırılmışdır.[2]

Rəssam Mixail Moskal tərəfindən forumun loqotipi hazırlanmışdır. Loqotipdə çanaqları ilə şaquli qoyulmuş kitabı saxlayan iki ilbiz təsvir edilmişdir. İlbizlər sonsuzluğu, intibahı, sarsılmazlığı, qətiyyəti, əzmkarlığı və qarşılıqlı fəaliyyəti simvolizə edir. 2018-ci ildə loqotipin dizaynı dəyişdirilmişdir.[2]

Forumun proqramına ədəbi aksiyalar, müsabiqələr, nəşriyyat və müəllif təqdimatları, görüşlər, ədəbi oxunuşlar, imza günləri, diskussiyalar, dəyirmi masalar və performanslar daxil edilmişdir. Həmin ildən başlayaraq «Nəşriyyatçılar Forumu» ictimai birliyi Varşava, Moskva, Frankfurt, Leypsiq, Piza və Vilnüsdə keçirilən beynəlxalq kitab yarmarkalarında kollektiv ekspozisiyaların təşkilində iştirak etməyə başlamışdır.[3]

1995-ci ildə «Nəşriyyatçılar Forumunun Kitabı» mükafatı təsis edilmişdir.[3]

1997-ci ildə Ədəbiyyat Festivalı Forumdan müstəqil bir struktur kimi ayrılmışdır. Festivalın ən populyar aksiyalarından biri «Fasiləsiz poeziya və musiqi gecəsi» olmuşdur.[3]

2001-ci ildən etibarən Ədəbiyyat Festivalında xarici qonaqların iştirakı təmin edilmişdir.[3]

2002-ci ildə «Ukraynanın ən yaxşı oxucusu» adlı uşaq mütaliə müsabiqəsi təsis edilmişdir. Müsabiqənin final mərhələsi kimi «Kniqomaniya» uşaq festivalı keçirilmişdir. Yanvar–may aylarını əhatə edən bu müsabiqə-festivalda fəaliyyət göstərdiyi dövr ərzində Ukraynanın bütün vilayətlərindən təxminən 500 min uşaq iştirak etmişdir.[3]

2005-ci ildə «Ukraynanın ən yaxşı oxucusu» müsabiqəsi ümumukrayna statusu almışdır.[3]

2006-cı ildə hər il keçirilən «Uşağa kitab hədiyyə et!» adlı xeyriyyə aksiyasına start verilmişdir. Həmçinin Ədəbiyyat Festivalı beynəlxalq status qazanmışdır.[3]

2007-ci ildə «Ukraynanın ən yaxşı oxucusu» və «Kniqomaniya» festivalı «Nəşriyyatçılar Forumu — uşaqlara» adlı kitab yarmarkasının tərkib hissəsinə çevrilmişdir. Bu, Ukraynada və Mərkəzi-Şərqi Avropada tamamilə uşaq ədəbiyyatına və mütaliəsinə həsr olunmuş nadir tədbirlərdən biridir. Həmin il Lvovda Nəşriyyatçılar Forumu çərçivəsində kitab nəşriyyatçıları üçün peşəkar tədbirlər proqramı olan «Biznes-forum» fəaliyyətə başlamışdır.[3] 15 sentyabr 2007-ci il tarixində yarmarka çərçivəsində Lvov Etnoqrafiya Muzeyində Ukrayna ərazisində fantastika janrında ədəbiyyat haqqında ilk ukraynadilli jurnal olan «Ukrayna Fantastika İcmalı»nın təqdimatı keçirilmişdir.[4]

2007–2010-cu illərdə «Təhsil» adlı Beynəlxalq Təhsil Forumu təşkil olunmuşdur. Bura təhsil texnologiyalarının, tədris və metodik ədəbiyyatın ixtisaslaşdırılmış sərgisi, habelə Ukrayna Təhsil və Elm Nazirliyinin rəhbərliyi və elm adamlarının iştirakı ilə keçirilən «Ukrayna təhsilinin Avropa ölçüsü» adlı beynəlxalq kollokvium daxil edilmişdir.[3]

2008–2012-ci illərdə «Nəşriyyatçılar Forumu — uşaqlara» tədbirindən iki həftə öncə «Oxucu marafonu» keçirilmişdir. Bu müddət ərzində ukraynalı yazıçılar Lvov məktəblərini ziyarət edərək şagirdlərlə müsabiqələr, qiraət seansları və müxtəlif müzakirələr təşkil etmişdilər.[3]

On altıncı «Lvovda Nəşriyyatçılar Forumu» və dördüncü Lvov Beynəlxalq Ədəbiyyat Festivalı baş tutmuşdur. Ədəbiyyat Festivalının əsas mövzusu «Müasir ədəbiyyat: milli qlobala qarşı» olmuşdur. Biznes-forum «Ukraynanın nəşriyyat biznesində müəllif hüququ» haqqında olmuşdur. Mərkəzi diskussiya:** «Avropalılara azadlıq lazımdırmı?» idi. Forumun fəxri qonağı bestsellerlər müəllifi, norveçli yazıçı və filosof Yusteyn Qorder olmuşdur.[5]

Xüsusi qonaqlar Pedro Lents, Rafael Urvayder (İsveçrə), Karles Ak Mor (Kataloniya), İren Fren (Fransa), Olya Saviçeviç-İvançeviç (Xorvatiya), Marek Krayevski (Polşa), Con Bernsayd (Böyük Britaniya), Ester Şarqay (Kataloniya), Kolya Mensinq (Almaniya), Vasili Maxno (Ukrayna/ABŞ), Yevgen Sverstyuk, Pavlo Qirnik, Roman İvanıçuk, Roman Lubkivski, İqor Kalinets, Oleq Lışeqa, Yuri Andruxoviç və «TNMK» qrupunun solisti Aleksandr Sorenko (Fozzi) iştirak etmişdilər. Digər qonaqlar İnqmara Balode, Vladas Brazyunas, Kristofer Vayt, Mark Qalesnik, Mixal Qvoretski, Linor Qoralik tədbirə qatılmışlar. Ümumilikdə 427 aksiya keçirilmişdir ki, bunlardan 154-ü Ədəbiyyat Festivalı çərçivəsində reallaşmışdır. Ziyarətçilərin ümumi sayı 68 000 nəfəri ötmüşdür.[6]

On yeddinci «Lvovda Nəşriyyatçılar Forumu» və beşinci Lvov Beynəlxalq Ədəbiyyat Festivalı 15–19 sentyabr 2010-cı il tarixlərində keçirilmişdir. Ziyarətçilərin ümumi sayı 60 000 nəfərdən çox olmuşdur. Kitabxanaçılar üçün peşəkar tədbirlər proqramı və «TRANSLIT» Beynəlxalq Tərcümə Festivalı təsis edilmişdir. 242 media qurumundan 546 jurnalist (o cümlədən 102 qəzet, 58 internet nəşri, 23 telekanal) tədbiri işıqlandırmışdır. 302 nəşriyyat, 334 müəllif, 90 kitabxana və digər mədəniyyət təşkilatları daxil olmaqla cəmi 957 iştirakçı qeydə alınmışdır.[3]

Tədbirdə Yanuş Leon Vişnevski (Polşa),[7] Adrian Slivotski (ABŞ) və keşiş Ksaveri Knotts (Polşa),[8] Marek Krayevski, Kşiştof Varqa, Leonidas Donskis, Tereziya Mora, Leonid Yuzefoviç, Lev Rubinşteyn, Mixail Fridman, Miroslav Marinoviç, Oksana Zabujko, Yuri Andruxoviç, həmçinin «DaxaBraxa» kimi musiqi qrupları iştirak etmişdilər. Festival çərçivəsində 25 ölkədən (o cümlədən Azərbaycan, Avstriya, Böyük Britaniya, Gürcüstan, İsrail, Almaniya və s.) gələn müəlliflərin iştirakı ilə 197 tədbir keçirilmiş, bu aksiyalar təxminən 14 min tamaşaçı tərəfindən izlənilmişdir.[9]

Formatın və coğrafiyanın genişlənməsi ilə əlaqədar «Nəşriyyatçılar Forumu — uşaqlara» tədbiri Lvov Beynəlxalq Uşaq Festivalı adlandırılmışdır. 2011–2012-ci illərdə «TANDEM: Ukrayna — Avropa İttifaqı — Moldova» mədəni mübadilə proqramı çərçivəsində «ArtDrome: literature and more» beynəlxalq layihəsi həyata keçirilmişdir.[3]

«Nəşriyyatçılar Forumu» ictimai birliyi Leypsiq Kitab Yarmarkasında Ukrayna stendini təşkil etmişdir. Həmçinin təşkilat beynəlxalq «Kitab Platforması» (Book Platform) layihəsinin Ukrayna üzrə tərəfdaşı olmuşdur. Forum çərçivəsində «KONTEKST» Mədəni Menecment və Ədəbi Tənqid Festivalı təsis edilmişdir.[3]

20-ci Lvov Nəşriyyatçılar Forumunda ilk dəfə «Fəxri qonaq ölkə» statusu tətbiq edilmiş və Polşa bu statusu daşıyan ilk ölkə olmuşdur.[3]

İyirmi birinci Beynəlxalq «Lvovda Nəşriyyatçılar Forumu» kitab yarmarkası 10–14 sentyabr 2014-cü il tarixlərində keçirilmişdir. Fəxri qonaq ölkə kimi Dunay regionu ölkələri çıxış etmişdir. Fokus mövzu: «1914–1989. Qısa əsr — böyük dövr», xüsusi mövzu isə «UkrainEUkraine» (mədəniyyət və demokratiya) olmuşdur. Forum çərçivəsində Lvov Kitabxana Forumu, «Forumun ən yaxşı kitabı — 2014» mükafatının təqdimat mərasimi (11 sentyabr), ilk çap olunmuş ukraynadilli kitabın 440 illiyinə həsr olunmuş tədbirlər silsiləsi və yaşlı insanlar üçün «Üçüncü yaş — mütaliədən həzz» adlı xeyriyyə aksiyası təşkil olunmuşdur. Lvov Beynəlxalq Ədəbiyyat Festivalı çərçivəsində Taras Şevçenkonun 200 illik yubileyinə, Mixaylo Kotsyubinskinin 150 illik yubileyinə həsr olunmuş layihələr, habelə «TRANSLİT» tərcümə festivalı və «Gənc şairlər respublikası» kimi xüsusi proqramlar həyata keçirilmişdir. Festivalın xüsusi qonaqları Milenko Yerqoviç (Xorvatiya), Martin Pollak (Avstriya), Timoti Snayder (ABŞ), Peter Enqlund (İsveç), Sofi Oksanen (Finlandiya), Lyavon Barşçevski (Belarus), Paskal Brükner (Fransa), Yanuş Qlovatski (Polşa) və Lyudmila Ulitskaya (Rusiya) olmuşdur. Tədbirdə Avstraliya, Almaniya, İtaliya, Kanada, Norveç və digər ölkələr daxil olmaqla ümumilikdə 26 dövlətin nümayəndələri iştirak etmişdir. 18 iyul 2014-cü il tarixində rəsmən bildirilmişdir ki, mövcud şəraitlə əlaqədar yarmarkada Rusiya nəşriyyatları təmsil olunmayacaq və Rusiya mənşəli məhsullar Lvov Şəhər Şurasının qərarına əsasən xüsusi nişanla markalanacaqdır.[10]

İyirmi üçüncü Beynəlxalq «Lvovda Nəşriyyatçılar Forumu» 12–18 sentyabr 2016-cı il tarixlərində baş tutmuşdur.[11][12] Proqram daxilində 15 sentyabrda «Forumun ən yaxşı kitabı — 2016» mükafatlandırma mərasimi keçirilmişdir.[13][14] Ədəbiyyat festivalı çərçivəsində «Tıçına, Jadan və İtlər» poetik tamaşası və Stanislav Lemə həsr olunmuş «Lem şəhəri» festivalı təşkil edilmişdir.[15][16][17][18]

11 iyun 2018-ci il tarixində «Nəşriyyatçılar Forumu» ictimai birliyi tədbirin rebrendinqini elan etmişdir.[19] Bu tarixdən etibarən tədbir rəsmən «BookForumLviv» adlandırılmışdır. Yeni loqotip açıq kitabı və dörd ünsürü (torpaq, od, su və hava) simvolizə edərək mütaliə vasitəsilə inkişaf və mənəvi yüksəliş ideyasını təbliğ edir.[20]

Koronavirus pandemiyası səbəbindən iyirmi yeddinci «BookForum» tarixində ilk次 olaraq onlayn formatda keçirilmişdir. Festivalın mövzusu dəyişən dünya və fərdin buradakı yeri — «Əhali siyahıyaalınması: kim olduğumuzu bilmək» olaraq müəyyən edilmişdir.[21]

Festival 15–19 sentyabr 2021-ci il tarixlərində onlayn və oflayn formatda təşkil olunmuşdur. Tədbir çərçivəsində «Öz işin», «Öz evin», «Öz dünyan» kimi mövzular ətrafında müzakirələr aparılmışdır. 21 ölkədən 25 spikerin qatıldığı festivalda Gerda Blis (Niderland), İren Sola (İspaniya), Kalliya Papadaki (Yunanıstan) və İzabel Veri (Belçika) kimi beynəlxalq mükafatçılar, habelə Vaxtanq Kipiani və Oksana Zabujko kimi tanınmış şəxslər iştirak etmişdir. Proqrama Edit İva Eqer ilə söhbət və Yuri Andruxoviçin Bruno Şultsdan etdiyi tərcümələrin qiraəti daxil edilmişdir.[22]

İyirmi doqquzuncu Beynəlxalq «Lvovda Nəşriyyatçılar Forumu» 6–9 oktyabr 2022-ci il tarixlərində keçirilmişdir. Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxiləsi ilə əlaqədar tədbirin formatı dəyişdirilmiş, yayım Britaniyanın «Hay Festival» layihəsinin dəstəyi ilə qlobal miqyasda həyata keçirilmişdir.[22] Festival USAID, Britaniya Şurası və Ukrayna İnstitutunun dəstəyi ilə reallaşmışdır. Proqramın kuratoru yazıçı Piter Pomerantsev olmuşdur. Festivalda Ukrayna, Böyük Britaniya, ABŞ, Meksika, İran və Tanzaniya daxil olmaqla müxtəlif ölkələrdən 40-dan çox müəllif iştirak etmişdir. Əsas mövzular qadın və müharibə, təbliğat, müharibə cinayətləri və yaddaş məsələlərini əhatə etmişdir. Spikerlər arasında Nil Qeyman, Yuval Noy Harari, Marqaret Etvud, Filip Sends və 2021-ci il Nobel mükafatı laureatı Əbdülrazak Qurna kimi dünya şöhrətli simalar yer almışdır.[23]

  1. "16 Міжнародна книжкова виставка-ярмарок «Форум видавців у Львові» (Арт-Вертеп, 28 серпня 2009)". 5 вересня 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 травня 2010. Arxivləşdirilib 2009-09-05 at the Wayback Machine
  2. 1 2 3 Коваль, 2018. səh. 6–9
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 "Про Форум". 29 серпня 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 жовтня 2019. Arxivləşdirilib 2019-08-29 at the Wayback Machine
  4. Український фантастичний оглядач (УФО) Arxiv surəti 8 iyun 2020 tarixindən Wayback Machine saytında Arxivləşdirilib 2020-06-08 at the Wayback Machine, Лабораторія Фантастикм
  5. "Юстейн Ґордер: Я вважаю мудрість суто жіночою рисою". 11 листопада 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 липня 2011.
  6. "Сьогодні у Львові виступлять письменники Андрухович, Жадан та швейцарці Урвайдер і Ленц". 11 листопада 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 липня 2011.
  7. Автор «Самотності в мережі» Януш Вишневський відкриватиме Форум видавців у Львові
  8. "Отець Ксаверій Кнотц: «Секс і сексуальність дані Богом»". 22 avqust 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 aprel 2026.
  9. "Оксана ЗАБУЖКО: «Пацани» з СБУ оголосили війну пам'яті українського народу"". 12 липня 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 липня 2011.
  10. "На Форумі Видавців російських видавництв не буде. Офіційна заява". 2016-04-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 червня 2019. Arxivləşdirilib 2016-04-03 at the Wayback Machine
  11. "23 Міжнародний книжковий «Форум видавців у Львові» (ОТ-ОТ.ua)". 21 вересня 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 вересня 2016. Arxivləşdirilib 2016-09-21 at the Wayback Machine
  12. "Міжнародний книжковий «Форум видавців» стартує у Львові (Олена Зашко, Радіо «Свобода», 15 вересня 2016)". 16 вересня 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 вересня 2016.
  13. "У Львові стартує Форум видавців: що не пропустити (Юлія Сабадишина, «Твоє місто», 15 вересня 2016)". 16 вересня 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 вересня 2016.
  14. "Форум видавців: топ-теми (zik)". 19 вересня 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 вересня 2016. Arxivləşdirilib 2016-09-19 at the Wayback Machine
  15. "Форум видавців оголосив список найкращих книжок року (Дарина Цвях, zaxid.net,15 вересня 2016)". 18 вересня 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 вересня 2016.
  16. "«Видавництво Старого Лева» отримало найбільше нагород на Форумі видавців (Оксана Сенишин, zaxid.net, 16 вересня 2016)". 17 вересня 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 вересня 2016.
  17. "Цьогоріч відзнаку «Найкраща книга року» розділили 23 видання, гран-прі не визначали Читайте більше тут: http://zik.ua/news/2016/09/15/naykrashchoyu_knygoyu_roku_na_forumi_vydavtsiv_stala_867722 (zik, 15 вересня 2016)". 16 вересня 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 вересня 2016. Arxivləşdirilib 2016-09-16 at the Wayback Machine
  18. "Форум видавців у Львові відкриває нове і повертає забуте / Вікторія Прихід, Deutsche Welle, 15.09.2016". 2022-03-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 травня 2022.
  19. "Архівована копія". 7 липня 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 липня 2020.
  20. "Настав час змін для Форуму видавців!". ГО «Форум видавців». 11 червня 2018. 1 вересня 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 вересня 2018. Arxivləşdirilib 2018-09-01 at the Wayback Machine
  21. "Львівський форум видавців вперше відбудеться в онлайн-форматі". 6 липня 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 липня 2020.
  22. 1 2 "Трансляція на весь світ: Львівський міжнародний BookForum змінює формат". bookforum.ua (ukrayna). 7 may 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2022.
  23. "Ніл Ґейман, Ювал Ной Харарі й Марґарет Етвуд виступлять на BookForum. Ось повна програма". The Village Україна. 15 sentyabr 2022. 15 sentyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2022.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]