Lyudmila Rubtsova

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Lyudmila Rubtsova
Rubtsova Lyudmila Yevgenyevna
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
1951(1951-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR, Bakı şəhəri
Vətəndaşlıq Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Elm sahəsi Entomologiya
İş yeri AMEA
Elmi dərəcəsi Biologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi vəzifəsi Baş elmi işçi
Təhsiliali

Rubtsova Lyudmila Yevgenyevna (1951)— AMEA Zoologiya İnstitutunun baş elmi işçisi, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Rubtsova Lyudmila Yevgenyevna 1951-ciildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1976-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Biologiya fakültəsini bitirmişdir. 1976-ci ildə laborant vəzifəsinə AMEA-nın Zoologiya İnstitutunun Araxnologiya laboratoriyasında işə başladı. O,“Neoaplectana carpocapsae nematodunun və pambıg sovkasının parazit-sahib münasibətlərinin və by nematodun bioloji mübarizədə istifadə edilməsi imkanlarının öyrənilməsi” mövzusunda namizədlik dissertasiyanı müdafiə etmişdir. O, hazırda Quru onurğasızları laboratoriyasında baş elmi işçi vəzifəsində çalışır.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda kənd təsərrüfatı bitkilərininzi ziyanvericilərinə (pambıq sovkası, kolorad böcəyi, Ağ Amerika kəpənəyi, Kələm kəpənəyi və.s) qarşı bioloji mübarizədə Steinernema carpocapsae və Heterorhabditis bacteriophora nematodlarının istifadəsinin mümkünlüyü Azərbaycanda ilk dəfə öyrənilib. Kolorado böcəyi, pambıq və gəmirici sovka, Ağ Amerika kəpənəyi, Kələm kəpənəyi, yarpağbükənlərə qarşı bu nematodların istifadəsinin mümkünlüyu çöl və laborator şəraitində aparılmışdır. Laboratoriya şəraitindəadı çəkilən ziyanvericilərin ölümi 40 – 90% arasında olmuşdu. Çöl şəraitində pambıq sovkasının pupasna qarşı S. сarpocapsa “agriotes” nematodunun istifadəsi ziyanvericinin 40-56% ölüminə səbəb olmuşdur. Azərbaycanda bal arılarının parazitoloji vəziyyəti, virus invaziyalarının yayılması və onların bal arılarının yaşayış yerlərinin ekoloji şəraiti və sanitar vəziyyətilə əlaqəsi öyrənilmişdir.Çöl diaqnostikası metodu ilə: Varroa destructor, Acarapis woodi, Ascosphera apis, amerika və avropa çürümə xəstəlikləri aşkar edilmişdir. Azərbaycanda ilk dəfə PZR (Polıimeraza-zəncir reaksiyası) metodu ilə Nosema apis-i sıxışdırdığı güman edilən 20% - 46,7% ekstensivliyə malik Nosema ceranae diaqnozlaşdırılmışdır. Azərbaycanda ilk dəfə PZR metodu ilə: BQCV (qara ana yuva virusu), DWV (qanadın deformasiya virusu), CBPV (xroniki iflic virusu) və iflaviruslar (KV – kəşmir virusu, və ya IАPV – izrail iflic) diaqnozlaşdırılmışdır. Bal nümunələrində 0,496 mg/kq-dan 0,476 mg/kq-dək qatılıqlı diazinoin; 0,00002 mg/kq - 0,0012 mg/kq qatılıqlı QXSB-alfa; 0,00064 mg/kq qatılıqlı QXB; 0,009 до 2,00 mg/kq qatılıqlı tetrasiklin aşkar edilmişdir. Bal nümunələrinin tetrasiklinlə çirklənməsi nümunənin toplandığı yerdən asılı olaraq normadan 3 dəfədən 12 dəfəyədək artıq olmuşdur. Müəyyən edilmişdir ki, balın tərkibində müalicəvi preparatların yolverilən dozalarda olması arıların həyat fəaliyyətinə ciddi təsir göstərmir. Pətəklərdə insektisidlərin toplanması əksər hallarda yol verilən qatrılığı aşmır, ya da onların yalnız izləri qeydə alınır. Müəyyən edilmişdir ki, bal arılarının kütləvi qırılması və ya toplanmasına səbəb müxtəlif zərərli amillərin tədrici toplanmasıdır: pətəkdaxili, antropogen və klimatik. Bu amillərdən ekstremal hava şəraitləri fonunda ən ciddi təsir göstərən parazit və viruslardır. Toplanma ekstremal hava şəraitləri fonunda arıların fəal uçuşu zamanı bir neçə virus, N.cerana, varroa gənəsinin olduğu arıxanalarda qeydə alınır. Keçmiş SSRİ məkanında bal arılarının üzərində ilk dəfə eritreid gənələrinin ektoparazit sürfəsi tapılıb (Leptus species). Həmçinin ilk dəfə keçmiş SSRİ məkanında pətəkdə yırtıcı aktinedid gənə Labidostomma caucasica Reck, 1940 tapılıb. Ağsu rayonunun Yenikənd kəndində pətəkdə Azərbaycan faunası üçün yeni olan Sejoidae fəsiləsinə aid Sejus togatus C.L. Koch, 1836 qamazid gənəsi aşkar edilib. İş “Daha aktual tədqiqatların əlavə maliyəşdirmə” programı çərsivəsində AMEA-nın prezidenti dəstəyi ilə aparılmışdır. 16 daxili və xarici konfranslarda iştirak etmişəm. NATO qrantı çərçivəsində “Entomopatogen nematodlar- ziyanverici cücülərinin biokontrol agenti kimi” mövzusunda elmi mübadilə sertificatı (Kaliforniya Universiteti, ABŞ), “arıların virus infeksiyalarinin laborator diagnostikası” mövzusunda stajirovka haqda sertificat (Ümumrusiya heyvanların mühafizəsi ETİ, Vladimir, Rusiya). “Bal arılarının yoluxucu və geyri yoluxucu xəstəlikləri” əlavə peşə proqramı üzrə peşəkarlığı yüksəltmək haqda sənəd almışam.(Moskva, Rusiya).

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Kitabları və monoqrafiyaları[redaktə | əsas redaktə]

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Рубцова Л.Е. Паразитические нематоды насекомых и их встречаемость у жуков Большого Кавказа и Ленкоранской природной области. / Фейзуллаев Н.А., Салманов А.А. // Исслед. по гельминтол. в Аз-не. Сб.научн.тр., Баку, 1979, с.54-58.
  2. Рубцова Л.Е. Опыты по заражению гусениц хлопковой совки нематодой Neoaplectana carpocapsae в лабораторных и полевых условиях.// Исслед. по гельминтол. в Аз-не. Сб.научн.тр.,Баку, 1984, с.82-83.
  3. Рубцова Л.Е. Нематоды медведки обыкновенной Gryllotalpa gryllotalpa и водяного жука Hydrophillus piceus в Азербайджане./Салманов А.А. // Исслед. по гельминтол. в Аз-не. Сб.научн.тр.,Баку, 1984, c. 97-99.
  4. Рубцова Л.Е. Экспериментальное заражение капустной белянки, хлопковой и капустной совок энтомопатогенной нематодой Neoaplectana carpocapsae./Салманов А.А.// Х-ая Конф. Укр.об-ва паразитологов. Киев, Украина,1986. Ч.2, с.173.
  5. Рубцова Л.Е. Поисковая реакция нематоды Neoaplectana carpocapsae в почве.// Изв.АН Аз-на, сер.биол.наук, №5, 1986, с.46-52.
  6. Рубцова Л.Е. Экспериментальное заражение насекомых-вредителей сельскохозяйственных культур энтомопатогенной нематодой Neoaplectana carpocapsae./Салманов А.А. // Х-ое Всесоюзн. Совещ. По нематодн.болезням с./х культур. Воронеж, Россия, 1987, с.288-289.
  7. Рубцова Л.Е. Чувствительность Neoaplectana carpocapsae популяция “agriotos” к некоторым инсектицидам, применяемым против хлопковой совки.// Тр.конф. молодых учёных, посв. 70-летию ВЛКСМ, Баку, 1988, с. 51-52.
  8. Рубцова Л.Е. Возможность заражения личинок Polyphilla adspersa энтомопатогенной нематодой Neoaplectana carpocapsae./Григорянц Е.Х. // Изв.АН Аз-на, сер.биол.наук, №1, 1989, с.53-55.
  9. Рубцова Л.Е. Нематоды медведки обыкновенной Ленкоранской природной области Азербайджана./Салманов А.А., Мамедова С.М. // Изв.АН Аз-на, сер.биол.наук, №3, 1989, с.71-73.
  10. Рубцова Л.Е. К методике культивирования в лабораторных условиях энтомопатогенной нематоды Neoaplectana carpocapsae.// Изв.АН Аз-на, сер.биол.наук, №3, 1990, с.82-83.
  11. Рубцова Л.Е. Энтомопатогенная нематода Neoaplectana carpocapsae, как агент биологической борьбы против хлопковой совки в закрытых грунтах Апшерона..// Bakı şəhəri və şəhərətrafı ərazilərin ekoloji problemləri, 1992, c. 148-149. 2 страницы – тезис.
  12. Рубцова Л.Е. Влияние энтомопатогенной нематоды Neoaplectana carpocapsae на уровень гемоцитов в гемолимфе лепидоптер.// Изв.АН Аз-на, сер.биол.наук, № 1 -6, 1994, 80– 83.
  13. Рубцова Л.Е. Изменение уровня гемоцитов в геолимфе чешуекрылых под воздействием паразитизма энтомопатогенной нематоды Neoaplectana carpocapsae.// Изв.АН Аз-на, сер.биол.наук, № 1-6, 1994. с. 80-83.
  14. Рубцова Л.Е. Гельминтофауна жуков и прямокрылых западного Азербайджана./Салманов А.А. // Совр. пробл. экологии, методы и средства их решения. I-ая Междунар. Научно-техн. конф., 28-30 сент., 1994. Баку, с.151.
  15. Рубцова Л.Е. Влияние электрического поля и уровня освещённости на поведенческие реакции нематоды Neoaplectana carpocapsae. // Изв. АН Азерб., сер.биол., 1 - 6, 1995. c. 85- 87. 3 страницы – статья.
  16. Рубцова Л .Е. Изучение возможности применения Neoaplectana carpocapsae против хлопковой совки (стадия куколка) в условиях Азербайджана.// Всероссийский съезд по защите раст. Защита раст. в услов. рефор-я агропром. компл-са: экономика, эффек-ть, экологичность, Тез.докл., Сн-т Петербург, дек. 1995. стр. 361.
  17. Рубцова Л.Е. Дополнение к фауне пухоедов водно – болотных птиц Азербайджана. // БИЛГИ, сер.химия, биол., 1, 2001, c. 45 – 50.
  18. Рубцова Л.Е. Новые виды пауков (Arachnida: Araneae) для фауны Азербайджана./Гусейнов Э.Ф. // XX Əsrin sonundaheyvanlar aləminin öyrənilməsi və qorunmasi. Akademik M.Ə.Musaevin anadan olmasinin 80 illiynə həsr olunmuş elmi konfransın materialları. 2001. 236 – 239.
  19. Рубцова Л.Е. Экспериментальное заражение Hyphantria cunea Drury (Insecta: Lepidoptera) нематодой Steinernema (=Neoaplectana) carpocapsae (Nematoda: Steinernematidae). // БИЛГИ, сер.химия, биол., 4,2002. c. 43 - 47.
  20. Рубцова Л.Е. Steinernema (=Neoaplectana) carpocapsae, как агент биометода и сохранения биоразнообразия. // IV Междун. Конф. «Биолог.разнообр. Кавказа», посв.60-летию акад.РЭА Абдурахманова Г.М., Махачкала. Россия, 2002, c. 226 – 228,
  21. Рубцова Л.Е. К перспективам возможного использования энтомопатогенной нематоды Steinernema (=Neoaplectana) carpocapsae Weiser в биологическом методе борьбы с чешуекрылыми. // БИЛГИ, сер.химия, биол., 4, 2003. c. 52-59.
  22. Рубцова Л.Е. Возможности и перспективы применения энтомопатогенной нематоды Steinernema (=Neoaplectana) carpocapsae в борьбе с насекомыми – вредителями.// БИЛГИ, сер.химия, биол.,Научно-техн. Информац.бюл.1-3, 2004, c. 73- 84.
  23. Рубцова Л.Е. Экспериментальное заражение двух видов жесткокрылых (Coleoptera: Chrysomelidae; Buprestidae) энтомопатогенной нематодой Steinernema carpocapsae Weiser (Nematoda: Steinernematidae). // Кавказский энтомологический бюллетень, V I, 2, Ростов. Россия, 2005, c. 113 -117.
  24. Рубцова Л.Е. Предварительные лабораторные эксперименты по заражению куколок американской белой бабочки Hyphantria cunea Drury (Lepidoptera:Arctiidae) нематодой Steinernema carpocapsae Weiser (Steinernematidae:Steinernema) Биологическое разнообразие Кавказа. Тр.третьей Междунар.конф., Нальчик. Россия, 2005, c. 79-83.
  25. Рубцова Л.Е. Обнаружение энтомонематоды Diplogaster sp. в Азербайджане.// Zool.inst.əsərləri.XXVIII cild, Bakı: 2006, c. 806- 811.
  26. Рубцова Л.Е. Сравнительное изучение патогенности двух штаммов нематоды Steinernema carpocapsae (Weiser, 1955) («agriotos» и DD-136) при заражении личинок колорадского жука в лабораторных условиях. .//Az.zool.cəmiyyəti II qurultayın materialları. статья 5, 2008, с. 358 -362..
  27. Rubtsova L.Y. Influence of electromagnetic field on entomopathogenic nematode Hetrorhabditis bacteriophora. /Topchiyeva Sh.A., Mehrabova M.A. // V Avrasya nükleer bilimler ve uygulamaları konferansı. Ankara-Türkiye. Турция, 2008, c. 225 – 226.
  28. Рубцова Л.Е. Изучение восприимчивости личинок колорадского жука Leptinotarsa desemlineata Say к энтомопатогенной нематоде Heterorhabditis bacteriophora Poinar 1975.// Кавказский энтомологический бюллетень, том,5 вып. 1, Ростов – Москва. Россия, 2009, стр.133 – 136.
  29. Рубцова Л.Е. Энтомопатогенная нематода Heterorhabditis bacteriophora Poinar 1975, как биологический инсектицид в контроле над насекомыми. /Ханбекова Е.М. // Proc. of Azerb.Sos. of Zool., Vol II, 2010. c. 488 – 496.
  30. Рубцова Л.Е. Сезонная динамика развития APIS MELLIFERA CAUCASICA и проявления коллапса пчелиных семей на Большом Кавказе в Азербайджане. /Ханбекова Е.М. //Proc. of Azerb.Sos. of Zool., Vol II, 2010, c. 324 - 330.
  31. Rubtsova L.E. First report on bee Colony Collapse Disorder in Azerbaijan. /Khanbekova Y.M. // First Apimondia Conference on Organic Beekeeping, Bulgaria, 27-29 August 2010. Болгария
  32. Рубцова Л.Е. Зоогеография, трофика и современное состояние популяции пчёл вида Apis mellifera в Азербайджане./ Ханбекова Е.М. // Современные проблемы биологии и экологии. Мат. докл. Междунар. научн.практ.конф. 10-12 марта 2011 г., стр.214-216. Махачкала. Россия
  33. Рубцова Л.Е. Всемирная проблема «коллапса пчелиных семей» и его проявление в Азербайджане./Ханбекова Е.М.// Proc. of Azerb.Sos. of Zool., 2011. Vol III, 472 – 478.
  34. Рубцова Л.Е. Возможность использования прополиса в регуляции численности колорадского жука Leptinotarsa decemlineata (Say. 1824). /Ханбекова Е.М. // Azerb. Resp. Azerbaycan zooloqlar cəmiyyətinin Əsərləri, 2012. cild 4, N 2, 171 – 176.
  35. Рубцова Л.Е. Роль паразитов медоносных пчел и климатических особенностей в жизнедеятельности и проявлении коллапса пчелиных семей на Большом Кавказе в Азербайджане. /Ханбекова Е.М. // XIV Междунар. конф. "Биологическое разнообразие Кавказа и юга России", посв. 70-летию Гаирбега Магомедовича Абдурахманова . (Россия, Махачкала, 5-7 ноября)., 2012, с.381-385.
  36. Rubtsova L.Y. Ulusal Bilimler Akademisi Zooloji Enstitüsü, Baku, Azerbaycan. "Colorado patates böceği karşı propolis sulu infüzyon kovucu aktivitesi". (тур.). /Hanbekova E.M. // 3rd International Mugla Beekeeping & Pine Honey Congress. Turkey. November 1-4, 2012, -349s.
  37. Рубцова Л.Е. 2013. Паразитологическая характеристика медоносных пчёл на пасеках центральной части Большого Кавказа в Азербайджане./ Ханбекова Е.М.// Proc. of Azerb.Sos. of Zool., 2013. Vol 5, № 1, 196 – 208
  38. Рубцова Л.Е. Особенности сезонного использования растительных сообществ в качестве опылительных и кормовых угодий медоносными пчёлами в условиях вертикально-климатических зон Азербайджана. / Ханбекова Е.М. // Мат-лы Всеросс. Научно-практ. Конф. С международным участием «Биоразнообразие и рациональное использование природных ресурсов», Россия, Махачкала, 2013, стр., 126 – 128
  39. Rubtsova L.Y. History, Current State, Problems and Prospects for Apiculture Development in Azerbaijan. / Khanbekova Y. M. // XXXXIII International Apicultural Congress 29 September – 04 October. Ukraine, Kyiv, 2013, pp.254.
  40. Рубцова Л.Е. Поражение медоносной пчелы Apis mellifera caucasica Gorb. вирусами и паразитами и состояние пчелиных семей в разных эколого-географических условиях Больщого Кавказа. / Ханбекова Е.М., Бабин Ю.Ю., Елаткин Н.П., Лаврухин Д.К., Третьяков А.В., Спрыгин А.В. //Сельскохозяйственная биология. 2013. №6, Москва, Россия, 2013, c. 43-54.
  41. Рубцова Л.Е. Доминирующие факторы, влияющие на массовый слет и гибель пчелиных семей на Большом Кавказе в пределах Азербайджана. /Ханбекова Е.М., Бабин Ю.Ю., Елаткин Н.П., Спрыгин А.В.// Сборник трудов 4 Международный конгресс по пчеловодству и сосновому меду. (г. Мугла. Турция), русс, тур., англ. 2014, с. 83-87.
  42. Рубцова Л.Е. Распространение и роль членистоногих-вредителей колоний Apis mellifera на пасеках большого Кавказа в Азербайджане. / Асланов О.Х., Гусейнов Э.Ф., Ханбекова Е.М., Снеговая Н.Ю., Алиев Х.А. // Распространение и роль членистоногих-вредителей колоний Apis mellifera на пасеках большого Кавказа в Азербайджане. “Azerb. Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri”, cild 6, N1, 2014, c.210-219.
  43. Рубцова Л.Е. Клещи, ассоциированные с медоносной пчелой APIS MELLIFERA CAUC. GORB в Азербайджане. /Асланов О.Х., Ханбекова Е.М. // Proc. of Azerb.Sos. of Zool., Vol 7, №2, 2015, c.119-126.
  44. Рубцова Л.Е. Зависимость динамики развития Apis mellifera caucasica Gorb. от вертикальных поясов и способа содержания пчелиных семей в условиях Азербайджана./Ханбекова Е. М. // Евроазиатский симпозиум по перепончатокрылым насекомым (III симпозиум стран СНГ) (Нижний Новгород, Россия. 6 – 12 сентября 2015 г.) 2015, с.204-205.
  45. Рубцова Л.Е. Угрозы распространения вирусных инфекций у пчел (Apis mellifera L.) и роль клеща Varroa destructor в развитии патологий (обзор). / Спрыгин А.В., Бабин Ю.Ю., Ханбекова Е.М.// Сельскохозяйственная биология, 51, №2, 2016, c. 156-171.
  46. Рубцова Л.Е. Сведения о распространении микроспоридии NOSEMA CERANAE у медоносной пчелы APIS MELLIFERA L., 1758 / Ханбекова Е.М.// Proc. of Azerb.Sos. of Zool., 2016. Vol (в печати)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Zoologiya İnstitutu