Müslüm Qurbanov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qurbanov Müslüm Əhməd oğlu

Qurbanov Müslüm Əhməd oğlu[1] 1951-ci il aprel ayının 20-də Biləsuvar rayonu Təzəkənd kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Universiteti Fizika fakültəsinə daxil olmuş, 1973-cü ildə Universiteti bitirdikdən sonra Elmi Şuranın tövsiyyəsi ilə Azərbaycan SSRİ Elmlər Akademiyasının Radiasiya Tədqiqatları bölməsinin aspiranturasına daxil olmuşdur. 

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1974-1978-ci illərdə Karpov adına Fizika və Kimya İnstitutunda və Kimyəvi Fizika İnstitutunda aspiranturanı davam etdirmişdir. 1978-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsində Radiasiya Kimyası üzrə elmlər namizədi alimlik dərəcəsi üçün dissertasiya işini müdafiə etmişdir. Namizədlik dissertasiyası işini yerinə yetirərkən atom reaktorlarında qaz istilik daşıyıcısı kimi işlədilən karbon qazının müxtəlif üzvi birləşmələrlə birgə sisteminin radiasiya-kimyəvi çevrilmələrini tədqiq etmişdir. Sonrakı illərdə Radiasiya Tədqiqatları bölməsində kiçik elmi işçi, elmi işçi, baş elmi işçi və qrup rəhbəri vəzifələrində çalışmışdır. 1978-1992-ci illərdə Radiasiya Kimyası və fotokimya sahəsində bu texnologiyarın ətraf mühitin ekoloji problemlərin həllinə tətbiqi üzrə kompleks elmi tədqiqat işləri aparmışdır. Tədqiqat işlərini Kurçatov adına Atom Enerjisi İnstitutu və Kimyəvi Fizika İnstitutu ilə birgə həyata keçirmişdir. Həmin ildən Radiasiya Kimyası üzrə Elmi Tədqiqat laboratoriyasının rəhbəridir. 1992-ci ildə “Fiziki kimya” ixtisası üzrə Kimya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. Bir sıra xarici elmi tədqiqat mərkəzlərində və beynəlxalq seminar və simpoziumlarda məruzə ilə çıxış etmişdir. 2000-ci ildə Türkiyənin Mərmərə Tədqiqat Mərkəzində, 2001-ci ildə ABŞ-ın Merlend Universitetində elmi tədqiqat işləri aparmışdır.

     Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin Sahə Nazirlikləri ilə həyata keçirdiyi təlim proqramlarında radiasiya təhlükəsizliyi üzrə təlimçi ekspert kimi iştirak etmişdir.

     Respublikada həyata keçirilən bir sıra beynəlxalq layihələrin milli əlaqələndiricisi və ekspertlər qrupunun rəhbəri olmuşdur.

    M.Qurbanova 2003-cü ildə “Nüvə Kimyası” ixtisası üzrə professor elmi adı verilmişdir. Onun rəhbərliyi ilə 6 nəfər Kimya üzrə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi və 1 nəfər kimya elmləri doktoru dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir. Hazırda 4 doktorantın fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün həyata keçirilən dissertasiya işlərinin rəhbəridir və Kimya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün həyata keçirilən dissertasiya işinin elmi məsləhətçisidir. Bir sıra dissertasiya işlərinin rəsmi opponenti olmuşdur.

     Radiasiya Problemləri İnstitutunda fəaliyyət göstərən ixtisaslaşmış Elmi Şuranın və İnstitutun Elmi Şurasının, habelə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyində fəaliyyət göstərən Ekoloji Şuranın və bir sıra işçi qruplarının üzvüdür.

Əsas elmi nailiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Suyun toksiki-üzvü çirkləndiricilərdən radiasiya-kimyəvi təmizlənməsi prosesinin elmi əsaslarının işlənməsi, Hidrogenin PXB-li yağların fotokimyəvi xlorsuzlaşma prosesinə təsiri, PXB-li yağların UB və γ- şülanmadan əvvəl və sonra fraksiya tərkibi və fotolitik parçalanma prosesinin UB-spektroskopiya ilə tədqiqi öyrənilmişdir.

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

1. Радиационное карбоксилирование метана углекислым газом под действием излучения ядерного реактора, Химия высоких энергии, №6, 1976, Э.П.Клапишевская, В.Д.Тимофеев, Е.А.Борисов, Б.Г.Дзантиев

2. Кинетика и механизм образования моноокиси углерода и водорода при радиолизе смеси углекислого газа и метана, Симпозиум по радиационной химии, 1978, тезисы доклады

3. О механизме радиационно-химического карбоксилирования метана углекислым газом, Химия высоких энергий, №2, 1978 cтp.181-182

4. О возможности образования кислот при эксплуатации ядерных реакторов с теплоносителем СО2, Атомная энергия. том 48, 1980 , cтp.263-264, Е.А.Борисов, В.Д.Тимофеев, Э.П.Клапишевская

5. Образование моноокиси углерода и водорода при терморадиолизе СО2 в присутствии паров воды, Химия высоких энергий, №5, 1983,473-476, В.К.Керимов, В.Р.Рустамов, З.И.Искендерова

6. Закономерности фотолиза газовых смесей СО22О, Химия высоких энергий, №4, 1984, В.Р.Рустамов, И.И.Мустафаев, З.И.Искендерова, Х.М.Гаджиев

7. Фотолиз и радиолиз смесей СО2- Н2О, Вопросы Атомной Науки и Техники, №3, 1985, В.Р.Рустамов, З.И. Искендерова, Х.Ф.Мамедов

8. Радиолиз газофазных смесей CO2 –H2O, Химия высоких энергий, №6, 1985, В.Р.Рустамов, Х.Ф.Мамедов, З.И. Искендерова

9. Цепные превращения при радиолизе газофазных смесей СО22, Химическая физика, №1, 1986,стр.135-136, В.Р.Рустамов, Б.Г.Дзантиев, З.И.Искендерова, Х.Ф.Мамедов

10. Фотолиз газовых смесей H2S-CH4 Химия высоких энергий. №6, 1986, стр.554-555, Рустамов В.Р, Мамедов Х.Ф, Искендерова З.И.

11. The photolysis and radiolysis of H2S-CH4 gas phase mixture, J.Radioanal.nucl.chem. Letter. 1987, 119/21, 95, Х.Ф.Мамедов, З.И.Искендерова

12. Влияние температуры на радиолиз СН4 и смеси H2О+CH4, Химия высоких энергий. №2, 1988 стр.182-184, Х.Ф.Мамедов, З.И.Искендерова

13. Gasification of different types of carbon in stream and carbon dioxide in the presence of γ-radiation, Carbon, Vol.26.№2.pp. 1988, И.И.Мустафаев, Г.М.Гаджиев

14. On the energy transfer at the radiolysis of CH4-H2S gas mixture, J.Radional. and nucler. Chemistry, 1988, V, 128, №3, p.195, Х.Ф.Мамедов., И.Искендерова

15. Исследование радиационной и фототермических процессов разложения сероводорода в присутствии гомогенных добавок, Вопросы атомной науки и техники, сeр Aтомно-водородной энергетики и технология, 1989. Вып.2, Х.Ф.Мамедов, З.И.Искендерова

16. Кинетика и механизм цепных инициированных излучением реакций превращения СО2 и Н2, Тезисы доклада II Всесоюз. Конф. Теор. Прик. Химии, г. Обнинск, 1990, З.И.Искендерова

17. Кинетика расходования диоксида сера при радиолизе модельных газовых смесей Вопросы Атомной Науки и Техники.сeр Ядерная техника и технология, 1991, Х.Ф.Мамедов, З.И.Искендерова

18. Kinetics of H2S destruction at the radiolysis of CH4-H2S gas mixture, J.Radional. and nucler., Chemis., 1991, V, 149, №2, p.281-284, Х.Ф.Мамедов З.И.Искендерова

19. Solar production of alternatives fuels 9-th World Hydrogen Energy conference 22-25, June 1992,CNII, Paris, S.Y.Axundov P.E.Rzaev, S.D.Shakhbazov

20. Cycle process of hydrogen production from hydrogen sulfide under irradiation, The First international conference on new Energy Systems and Conversions, June, Japan, 1993

21. A modelling study of the small сconstituents (H2, CO, CH4, NO on the radiation-chemical SО2 removal from flue gases, 9th Inter. Meeting on Radiation Processing Conf. Abstracts, Sept. Istanbul, Turkey. p. 107, 1994, G.M.Ahmedli, N.A.Ibadov

22. Chain process at radiolysis of gaseous mixtures H2S+О2, Ibid, p. 19 1994, N.V.Nicipor, E.M.Dashoнk, L.I.Salnikov, S.N.Yatsko

23. О роли реакции CO+SH→COS+H в образовании водорода при взаимодействии СО с H2S, Кинетика и катализ №4,1995стр. 498-500 Х.Ф.Мамедов

24. Degradation of pollution molecules in the air, initiated by photochemical decay of CI2 under visible light (λ≥300 hm) Inter. Conference Solar Energy of Islamic country, Iran, 1995

25. Кинетика одновременного окисления СО и SO2 в воздушных смесях инициированного термическим распадом пероксида водорода Кинетика и катализ, №3, 1996, cтр.343-345, Н.А.Ибадов,, З.И.Искендерoва

26. Removal of CO and SО2 from smoke gases Proceedings of the Fist Inter. Ener. Envenom, Symposium, 1996, Istanbul

27. Not-traditional purification methods of natural gases from Hydrogen sulphide, Second Trabzon International energy and Environment Symposium TIEES-98 July26-29, Z.I.Iskenderova

28. Photolytic transformations of Admixed Molecules in Air Initiated by Сl-Radicals 6-th FECS Conference Chemistry and the Environment, Vol.5, No3,p.l47,1998, Germany G.M.Ahmedli, V.S.Balayev

29. Contribution of Azerbaijan Republic on global air pollution, Proceedings of second International Symposium on air quality management at urban regional and global scales. pp(259-262) 25-28 September 2001 Istanbul-Turkey, S.Khalilov, H.Mahmudov, S.Ahmedova

30. Radiation - Chemical Processes in PCB - oils and its watcr solutioııs, Book of Abstracts The Fifth Eurasion on Nuclear Science and its Application, 14-17 October, 2008, Ankara – Turkey, p.188-189, Qurbanov Ə.H, Abdullayev E.T, Əhmədov S., İsgəndərova Z., Aliyeva S.Şefiyeva.Ş,M

31. Радиолитическое разложение полиароматических углеводородов в органических растворителях Альтернативная энергетика и экология, Москва 2009 №5, стр.22-26 , Н.А.Ибадов, Б.А.Сулейманов, М.А.Курбанов, Э.Т.Абдуллаев, Д.Р.Аббасова

32. Radiation Technology Application for Cleaning of Water from Admixtures of Phenol, PAC and PCBs, Institute of Nuclear Physics Academy of Sciences of Uzbekistan, International Conference, Nuclear Science and its Application, September 25-28, 2012, Samarkand, Uzbekistan, Tashkentp, p.396, Gurbanov A.G., İskenderova Z.İ., Abdullayev E.T., Gulieva U.A.

33. Радиолитическое Превращение Фенола в Слабых Водных Растворах, Химическая Технология (Сборник Тезисов Докладов),Том 2 под редакцией Ю.А.Заходяевой,В.В.Беловой, Москва, 2012, стр.410-412, Абдуллаев Э.Т. Искендерова З.И.

34. Радиолитическое Дехлорирование ПХБ Содержащих Масел в Присутствии Гидроксида Калия и Пропилого Спирта Химическая Технология (Сборник Тезисов Докладов), Том 2 под редакцией Ю.А.Заходяевой,В.В.Беловой, Москва,18-23 марта, 2012, стр.382-384, Джахангирова А.А., Курбанов А.Г., Алиева С.Г

[2]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]