Müzakirə:Əlaəddin Məhəmməd

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Məqalənin adı[əsas redaktə]

Məqalə Ələddin adı ilə başladığı halda məqalənin adı niyə Əlaəddindir? – bunu başa düşmək olmur. Aydın Məmmədov (müzakirə) 14:37, 20 iyul 2017 (UTC)
Salam Aydın bəy bu məqaləni yazanda Xarəzmşahlar dövləti məqaləsindəki keçiddən girdim. Əlaəddin şəklinin düzgün olduğunu bilirdim. Gözümdən yayınıb ki, orada Ələddin yazılıbmış. Digər vikilərdəki yazılış şəklinə və ərəbcənin qrammatika qaydasına uyğun olaraq Ələddindən , Əlaəddinə dəyişdim.--Rufet Turkmen müzakirə 14:18, 21 iyul 2017 (UTC)
Amma əsas azərbaycan dilidir. Dilimizdə Ələddin şəxs adı var və bu ərəbcə Əla ad din, yəni dinin əlası deməkdir. Məncə burada da Ələddin yazılmalıdır. İkinci məsələ isə Xarəzmşah tituludur. Bəlkə də bu titul kiçik hərflə başlamalıdır. Necə ki ağa, bəy, şirvanşah və s. Üçüncü məsələ isə məqalə adında xarəzmşah titulunun işlədilməsinə ehtiyac olmamamasıdır, sadəcə “Ələddin Məhəmməd” yazılsa kifayət idi. Aydın Məmmədov (müzakirə) 16:41, 21 iyul 2017 (UTC)
Titulun işlədilməməsi mövzusunda sizinlə razıyam. Ad isə Əlaəddin şəklində qalmalıdır. Bunu iki ensklopedik mənbə açıqca sübüt edir. Əkbər N.Nəcəf. Səlcuqlu dövlətləri və atabəyləri tarixi (Oğuzların ortaya çıxmasından - XIV əsrə qədər). Bakı: Qanun, 2010.(səh.45), Z.M. Buniyatov(Ziya Bünyadov). A History of the Khorezmian State under the Anushteginids, 1097-1231. Samarkand: IICAS, 2015. - 212 p.(səh.65). Həmçinin hər iksinin PDF şəkli var, istəsəz ata bilərəm.--Rufet Turkmen müzakirə 14:31, 22 iyul 2017 (UTC)
Rufet bəy, qaydaları bilirsinizsə, deməli qəbul etməlisiniz ki Əkbər Nəcəf etibarlı mənbə deyil, bu adam heç öz adını düzgün yaza bilmir, Səlcuq dövlətinin adını "səlcuqlu" yazır, nəinki Ələddin şəxs adını düz yaza bilmir. İkinci mənbə isə azərbaycanca olmadığı üçün ona da istinad etmək olmaz. Məqalə adları yalnız azərbaycanca akademik mənbələr əsasında olmalıdır. Təqdim etdiyiniz birinci mənbə akademik deyil, ikinci mənbəniz isə azərbaycanca deyil. Lap tutalım ki 1-2 normal mənbə tapa bilsəniz belə, əslində inanmıram ki tapa bilərsiniz, yenə də Ələddini Əlaəddin kimi yazmaq olmaz. Çünki bu şəxs adı azərbaycanca Ələddin şəklində yazılır, ədəbi dilimizdə Ələddin kimi qəbul olunub. Aydın Məmmədov (müzakirə) 18:24, 23 iyul 2017 (UTC)
Aydın bəy sizin Ziya Bünyadovun kitabının ingiliscə tərcüməsini qəbul etməməkdə haqqınız var. Düşünürəmki, çox gözəl başa salmağa çalışmısız, təşəkkürlər. Ancaq digər fikirlərinizlə razı deyiləm və sizə də öz fikrimi aydın çatdırmaq üçün başqa bir mənbəni təqdim edirəm. Buyurun : Ziya Bünyadov. Azərbaycan Atabəyləri dövləti (1136-1225-ci illər) Bakı, "Şərq-Qərb", 2007, 312 s.(səh.146).--Rufet Turkmen müzakirə 20:08, 23 iyul 2017 (UTC)
Ziya Bünyadova sonuncu istinad doğrudur. Kitabda dəfələrlə Ələddin əvazinə Əaləddin şəxs adı işlədilir - 30 dəfə. Amma bu heç də o demək deyil ki bunu əsas götürərək ədəbi dilimizin normalarını pozmalıyıq?! Ələddin məqaləsinə bir baxın, görəcəksiniz ki bu eyni sözdür, ərəbcə Əlaəddin, azərbaycanca isə ələddin yazılır. Ziyaz Bünyadov isə kitabını rusca çap etdirib, bundan sonra kitab Azərbaycan dilinə tərcümə olunub. Ola bilər ki kitab Azərbaycanca yazılsaydı, orada Əlaəddin əvəzinə Əladdin olacaqdır. Əkbər Nəcəf haqqında dediklərimdən də imtina etmək fikrində deyiləm. Onun yazdıqları etibarlı mənbə deyil, ola da bilməz. Şəxs adlarında mübahisələr həmişə olub, amma bu mübahisələr ədəbi dilin qaydalarına uyğun aradan qaldırılmalıdır. Məsələn, akademik mənbələrdə Məhəmməd Hüseyn xan, Məhəmməd Həsən xan yazılır. Amma ədəbi dil qaydalarına görə mürəkkəb şəxs adları bitişik yazılmalıdır (Məhəmmədhüseyn xan, Məhəmmədhəsən xan). Siz hansıvariantı seçərdiniz? Hansı variantı seçərdinizsə, Əlaəddində də həmin variantı seçin. Sizcə Azərbaycanlı oxucunun daha çox tanış olduğu şəxs adı Əlaəddindir, ya Ələddin? Aydın Məmmədov

Azərbaycanca mənbələri axtarsaq biz Əlaəddindən daha çox ələddin yazıldığının şahidi ola bilərik. Siz buna cəhd etmisinizmi? Məsələn, burada Ələddindir. Xarəzmşahlar dövləti məqaləsində də Ələddinə üstünlük verilib. Lütfən süni mübahisəö yaratmayın, dilimizdə Ələddin şəxs adı var, Əlaəddin yoxdur. Xarəzmşahın da adı ələddin kimi yazılmalıdır. (müzakirə) 07:56, 24 iyul 2017 (UTC)

Aydın bəy süni mübahisəni siz əmələ gətirirsiz. Mənbə gətirmisiz, çox gözəl. Hər halda mənim də Əlaəddin yazan 2 dənə mənbəm var (yuxarıda sizə səhifəsinə qədər də göstərmişəm). Məqalənin də iki keçidi var, həm Ələddin, həmdə Əlaəddin. Fikrimcə artıq müzakirəyə ehtiyac yoxdur.--Rufet Turkmen müzakirə 14:18, 25 iyul 2017 (UTC)
Rüfət bəy, əvvala sizin 2 mənbənizdən birincisi akademik deyil. İkincisi də ki, biz burada informasiyanı dəqiqləşdirmək üçün mənbə axtarmalıyıq, şəxs adı üçün isə buna ehtiyac yoxdur. Mən sizə bir sual verdim, cavab vermədiyiniz üçün həmin sualı təkrar etməyə məcburam: Akademik mənbələrdə Məhəmməd Hüseyn xan, Məhəmməd Həsən xan yazılır. Amma ədəbi dil qaydalarına görə mürəkkəb şəxs adları bitişik yazılmalıdır (Məhəmmədhüseyn xan, Məhəmmədhəsən xan). Siz hansıvariantı seçərdiniz? Hansı variantı seçərdinizsə, Əlaəddində də həmin variantı seçin. Sizcə Azərbaycanlı oxucunun daha çox tanış olduğu şəxs adı Əlaəddindir, ya Ələddin?

Sabah biri gəlib desə ki, Məhəmmədi Ərəb dilində olduğu kimi yazmağa çalışaq, məsələn, Muhammad yazaq, İsanı İusus yazaq, Musanı Moisey yazaq, qəbul edəcəksinizmi? Ələddin şəxs adı da dilimizdə var, bu adı niyə indi başqa cür yazmalıyıq? İslam Kərimov-u özbək və taciklər kimi İslom Karimov yazırıqmı? Elə isə Ələddini niyə Əlaədin kimi yazmalıyıq? Azərbaycan dilində “Əlaədin” şəxs adı varmı? Aydın Məmmədov (müzakirə) 15:38, 25 iyul 2017 (UTC)

Aydın bəy akademik mənbənin və yaxud ümümiyyətlə günümüzdəki üzərində yaxşı işlənmiş olan tarix kitablarında Azərbaycan dilinin qayda qanunları gözlənmir? Və yaxud gözləməməkdə haqları var? Bu necə ola bilər? Bəli əgər fikrimi bilmək istəyirsinizsə mən mənbənin dediyi yazılışı önəmli götürərəm. Çünki akademik deyiriksə, burada dilin qayda qanunlarının gözlənilməsi mütləqdir. Hər halda kitab çapa buraxılırsa həmən kitab dilin qrammatikasına uyğunlaşdırılmalıdır. Məni maraqlandıran və bu mövzunun üzərində durmağa vadar edən də budur. Tarixçi alimlər kitab üzərində işləyirlər və həmən kitab mənbəyə çevrilir. Yəni onlar bizim qədər Azərbaycan dilindən bilmirlər? Bu mənbə də dilin qaydasını pozub? Buyurunː Bəhram Məmmədli Ənvər Çingizoğlu--Rufet Turkmen müzakirə 19:38, 25 iyul 2017 (UTC)
Rufet bəy sonda göstərdiyiniz mənbəni nəyə görə göstərdiyinizi başa düşə bilmirəm. Mən amma sizə verdiyim sualın cavabını gözləyirdim. Azərbaycan ədəbi dilinin normalarını bilirsinizsə, bilməlisiniz ki mürəkkəb şəxs adları bitişik yazılmalıdır. Amma akademik mənbələrdə Məhəmməd Hüseyn yazılır, Məhəmməd Həsən yazılır. Niyə? Bunu bu gün belə yazanlar ədəbi dilin normalarını bilmirlər. Biz isə bilirik. Əgər biliriksə, niyə normalara uyğunlaşdırmayaq? Nədir bizə mane olan? Aydın Məmmədov (müzakirə) 19:57, 25 iyul 2017 (UTC)
Aydın bəy sizin sualınızdan yayındığımı düşünmürəm çünki cavab verdim. Birdə zəhmət olmasa mənə çox maraqlı gəldi, hansı akademik mənbədə Məhəmməd Hüseyn adı ayrı yazılıb zəhmət deyilsə məni də tanış edərdiz. Yuxarıda qeyd etdiyimi bir daha təkrar edirəm. Yəni tarix üzrə alim bu qaydaları bilmir biz daha yaxşı birilik? Mənim üçün məqalənin adının dəyişməsi önəmli deyil, elə mənim üçün də doğma dilimin qaydaları hərşeydən üstündür.--Rufet Turkmen müzakirə 20:06, 25 iyul 2017 (UTC)
Demək olar ki məndən başqa hamı Məhəmməd Hüseyn yazır. Kim nəyi bilmir, nəyi necə yazır, necə çap etdirir, bu bizim yox, onların problemidir. Burada – yəni azvikidə redaktor bizik, mətnin sözlərinin azərbaycan ədəbi dilinin normalarına uyğun olmasını biz təmin etməliyik, onlar yox. Qaydaya görə bitişik yazılmalıdır? Deməli bitişik yazmalıyıq. Onlar özləri bilərlər. Aydın Məmmədov (müzakirə) 20:21, 25 iyul 2017 (UTC)
Bəy düzdür qaydalar gözlənilməlidir. Ancaq hansısa saytda Məhəmməd Hüseyn yazılmasının bizə nə dəxli var? Biz kitablardan bəhrələnməli deyilikmi? Kitablar isə həm Ələddin yazır, həm də Əlaəddin. Deməli hər iki keçidin olması daha yaxşı olardı. Ələddin axtaran Ələddini tapır, Əlaəddin axtaran Əlaəddini.--Rufet Turkmen müzakirə 20:34, 25 iyul 2017 (UTC)
Aydın bəy bu arada bəlkə bu müzakirəni məqalənin öz müzakirə səhifəsinə köçürək? Çünki bu müzakirənin bura ilə əlaqəsi yoxdur.--Rufet Turkmen müzakirə 20:36, 25 iyul 2017 (UTC)
Kitablardan bəhrələnmək deyəndə bəli. Amma sözlərin doğru yazılışı məsələsində orfoqrafiya qaydaları üzrə kitablara istinad etməliyik. Müzakirəni köçürə bilərsiniz, biz artıq ortaq nəticə əldə etmişik; məqalə adından titulun götürülməsi ilə bağlı. Mübahisə Əlaəddinin Ələddin kimi yazılmasıda qalıb. Nəzərinizə başqa bir şeyi də çatdırmaq istəyirəm. Əli+Əhməd mürəkkəb şəxs adı Ələhməd kimi yazılır, belə bir qayda da var. Mürəkkəb şəxs adlarından birincisi saitlə bitdikdə, ikincisi saitlə başladıqda birləşmə zamanı birincinin sonuncu saiti ixtisara düşür. Beləliklə Ələddini doğru variant kimi qəbul edə bilərsiniz, mübahisə bununla da bitər və məqalə laboratoriyaya dəxil edilər. Gələcəkdə şəxs adları ilə bağlı belə mübahisələr yaranarsa, problemi bizim müzakirənin nəticəsinə uyğun həll edərlər. Əlavə müzakirəyə ehtiyac yoxdur, mən bildiyimi dedim, siz də bildiyinizi dediniz. Məlum oldu ki Əlaəddin şəxs adı azərbaycanca Ələddin kimi yazılmalıdır. Necə ki rusca й ilə bitən şəxs adları, azərbaycancada й-sız yazılır. Дмитрий Dimitri kimi. Ələddin də elə. Bizdə Əlaəddin şəxs adı yoxdur, bu ad Ələddin kimi yazılır. İstəmirsinizsə, dəyişməyin. Mən sadəcə öz fikrimi sizinlə bölüşdüm, doğru yazılış variantını nəzərinizə çatdırdım və əsaslandırdım. Aydın Məmmədov (müzakirə) 21:07, 25 iyul 2017 (UTC)
Yaxşı, Aydın bəy olsun Ələddin. ))) Hörmətlə...--Rufet Turkmen müzakirə 22:12, 25 iyul 2017 (UTC)
Aydın bəy ancaq onun adının dəyişilməsi atası Əlaəddin Təkiş Xarəzmşahın adının da dəyişilməsi deməkdir. Necə deyərlər bu dəyişiklikdən könlüm heç rahat olmadı ancaq müzakirəni də çox aparmaq təbiətimdə deyil. Məhəmməd Xarəzmşahdan əvvəlki Xarəzmşahlar dövlətinin hökmdarı I Məhəmməd də olub. Fikrimcə bunun da adını II Məhəmməd (ayırmaq rahat olsun deyə II Məhəmməd xarəzmşah) də qoya bilərik. Bu müzakirə isə məni açığı yordu və siz necə bilirsiz elə dəyişiklik edə bilərsiz.--Rufet Turkmen müzakirə 22:20, 25 iyul 2017 (UTC)