Müzakirə:Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Bu səhifə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti məqaləsinin müzakirə səhifəsidir.

Daxili prinsiplər

Müzakirə etmədən lütfən xərtitələri dəyişdirməyin. --Mehrdad 03:17, 18 Yanvar 2007 (UTC)

Adı[əsas redaktə]

İstiqlal Bəyannaməsi nden

İstiqlal Bəyannaməsi : 1918-ci il mayın 28-də keçirilən iclasda Azərbaycan Milli Şurasının İstiqlal Bəyannaməsi elan edildi.

İstiqlal Bəyannaməsi bütün türk-müsəlman dünyasında, ümumiyyətlə bütün Şərqdə, ilk dəfə olaraq Azərbaycanda demokratik parlamentli respublikanın yaradılmasan xəbər verirdi. Azərbaycan Milli Şurasının İstiqlal Bəyannaməsində deyilirdi:

1. Bu gündən etibarən Azərbaycan xalqı hakimiyyətə malik olduğu kimi, Cənub-Şərqi Zaqafqaziyanı əhatə edən Azərbaycan da tam hüquqlu müstəqil bir dövlətdir.

2. Müstəqil Azərbaycan dövlətinin idarə forması Xalq Cümhuriyyətidir.

3. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti bütün millətlərlə, xüsusilə qonşu olduğu millətlər və dövlətlərlə mehriban münasibətlər yaratmaq əzmindədir.

4. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti milliyyətindən, məzhəbindən, sinfindən, silkindən və cinsindən asılı olmayaraq öz sərhədləri daxilində yaşayan bütün vətəndaşlarına siyasi hüquqlar və vətəndaşlıq hüququ təmin edir.

5. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti öz ərazisi daxilində yaşayan bütün millətlərin sərbəst inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır.


görüldüğü üzre bu məqalənin ve dövlətin tam adı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti olarak düzeltilmelidir. Xahiş tarixe sadakat.--Etrüsk 13:53, 3 İyun 2007 (UTC)

6. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin bayrağında ay-ulduz şərqə deyil qərbə baxırdı.


Dövlət rəsmən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti adlandırılıb. Məqalənin adı mütləq dəyişdirilməlidir. Lazımdırsa mən Rəsaulzadənin və Nağı bəy Şeyxzamanlının əsərlərindən istinadlar gətir bilərəm. Bir də yuxarıdakı bayraq vidyosundakı bayraq Rəsulzadənin xanımı tərəfindən Türkiyədə yaşadıqları dövrdə tikilib. 1992 - ci ildə Elçibəyin Türkiyəyə səfəri zamanı ona hədiyyə edilmişdi. Ayrıca Cümhuriyyətin birinci bayrağı da məqalədə göstərilməlidir. --sefer azeri 10:46, 25 İyun 2010 (UTC)

Sözsüz Dövlət rəsmən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti adlandıb, ancaq 90-cı illərdə bizə Azərbaycan Demokratik Respublikası kimi təqdim olundu, indi də Googleda bu adla axtarış daha çox nəticə verir. Məncə elə böyük əhəmiyyətli bir şey deyil, keçid var, preambulada göstərilib.--Melikov Memmed 06:01, 25 İyun 2010 (UTC)
Hər halda heç kəsin etirazı yoxdursa daha dəqiq olması üçün əqalənin adını dəyişməyi düşünürəm, və ya ADR kimi preambulada göstərərik. Kimin necə bilməsindən asılı olmayaraq bu dövlətin rəsmi adı olub və öz adıyla adlandırılmalıdır deyə düşünürəm. --sefer azeri 11:13, 25 İyun 2010 (UTC)
Mən Sizlə bu barədə razıyam, ancaq mübahisələr başlasa bu bir çıxmaza girən mübahisə olacaq, çünki qarşı tərəfin də nəinki arqumentləri olacaq, hətta Vikipediya prinsipləri ilə onlar daha haqlı (Vikipediyada ümumiyyətlə "rəsmi" anlayışı yoxdur). Yenə də, narazı olan yox isə dəyişə bilərsiniz.--Melikov Memmed 06:47, 25 İyun 2010 (UTC)

Mən də məqalənin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti adlandırılması ilə razıyam. Çünki həqiqətən belədir ölkəmizin adı. -- Cekli829 11:58, 25 iyun 2010 (Cek vaxtı ilə)

Bölmənin sonuncu cümləsini oxuyun:[1]--Melikov Memmed 07:15, 25 İyun 2010 (UTC)
Məsələ özünü AXC adlandırmasından getmir. Bizim dildə olan əksər mənbələrdə də belədir. Tarixi mənbələrdə xüsusən. Xalq da belə tanıyır. Ona görə də məncə də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti olmalıdır məqalənin əsas adı.--samral müzakirə 21:46, 7 yanvar 2015 (UTC)
Cekli829 Mənə elə gəlir ki, heç kimin etirazı yoxdur ki, məqalənin adı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti olmalıdır. İstəyirsiz məqalənin adını dəyişin.--samral müzakirə 17:39, 8 aprel 2015 (UTC)
HəY --►Cekli829 03:59, 13 may 2015 (UTC)
Bu dövlətin adı Azətbaycan XALQ Cumhuriyyəti yox, Azərbaycan Cumhuriyyəti olub. Dövlətin rəsmi sənədlərində, nazirlik və idarələrin möhürlərində Azərbaycan Cumhuriyyəti deyə qeyd edilib. Təklif edirəm ki, məqalənin adı dəyişdirilərək Azərbaycan Cumhuriyyəti edilsin. Kütlə arasında (yanlışlıq səbəbindən) Azərbaycan XALQ Cumhuriyyəti adlandırıldığı üçün məqalə içərisində bu barədə əlavə məlumat verilsin. Elməddin ər-Rafizi (müzakirə) 04:26, 3 dekabr 2016 (UTC)
Elməddin ər-Rafizi dövlətin adı əslində Azərbaycan Cumhuriyyəti olubsa, bu barədə etibarlı-akademik mənbə təqdim edilməlidir. Hal-hazırda bu mövzuda mövcud olan etibarlı-akademik mənbələrin mütləq əksəriyyəti dövlətin adının Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti olduğunu deyir.--samral müzakirə 05:07, 3 dekabr 2016 (UTC)

Dövlət Dini[əsas redaktə]

Ən gülməlisi də odur ki, AXC dünyəvi dövlət olmasına baxmayaraq, məqalədə dövlət dini kimi İslam qeyd edilib. Bu çox kobud xətadır. Düzəldidi. --Proger 13:20, 31 yanvar 2009 (UTC)

Dövlət bayrağı[əsas redaktə]

Bu bayraq bir az fərqli kimidir, istinad varmı? - — Bu imzasız yazı Firudin (müzakirəfəaliyyət) tərəfindən əlavə edilmişdir.

Firudun bəy, təəsüf ki bu bayrağa heç bir mənbə istinad etmir. İngilis vikipediyasında bəlli olmayan mənbədən gəlmişdir. Hal-hazırda mən bununla məşğulam. --Proger 11:39, 6 Fevral 2010 (UTC)

Bayrağ[əsas redaktə]

Məlumdur ki, Rəsulzadə əfəndi Azərbaycana məhz "ADR"-in bayrağını yollayıb. Video da var. Yazılı mənbələr də. Bəlkə artıq kütləvi olaraq ADR bayrağını geri qaytarar? AR-in rəsmən qəbul etdiyi bayraq elə ADR bayrağıdır. --Proger 21:46, 12 Aprel 2010 (UTC)

Şablon[əsas redaktə]

Hörmətli həmkarlar, məqalədəki şablonda bəzi problemlər var. Bunu kimsə aradan qaldıra bilər? Mən cəhd etsəmdə nəsə alınmadı.. --Proger danış 13:16, 2 noyabr 2010 (UTC)

Atatürk[əsas redaktə]

Bu məsələ düzdürsə (düz görünür, ciddi mənbələr var) məqaləyə əlavə edilməlidir:

Mustafa Kemal, Sovyetlerden yardım umarak, Azerbaycan’ı Komünistlere teslimini istedi. Kazım Karabekir paşa siyasi İhtilafları’nda ki Hatıralarında ”3 Şubat 1920 de Mustafa Kemal paşa Hazretlerinin bana gönderdiği şifrede şöyle denmekteydi. ” Türkiye Kafkasya’da Bolşevik istilasını kolaylaştırmak ve harekatını onunla tevhit etmekle garptan şarka doğru Anadolu,Suriye, Irak,İran ve Hindistan kapılarını mükemmel bir surette açmış olacaktır...
Yeni Kafkas Hükümetleri ve bilhassa Azerbaycan ve Dağıstan gibi İslam Hükümetleriyle müstecalen temasa gelerek itlaf planına karşı kararlarını ve vaziyetlerini anlamak ve Kafkas milletleri bize sed olmaya karar verdikleri takdirde taaruz hareketlerimizi tevhid için Bolşeviklerle anlaşmak ve dahilen milli teşkilatı son derece tevsi ve takviye ile silah ve cephane gibi malzemelerimizi vermemek için silah istimal etmektir.
...Ankara’da ki Heyeti Temsiliyeden Mustafa Kemal imzasıyla gelen şifre karşısında dona kaldım ve verdiğim cevapta ileri sürülen fikirleri red ettikten sonra kendilerini ikaz için, bu planın nereden mülhem olduğunu sormak zaruretini duydum”
Rusların Azerbaycan’a girişi sırasında Azerbaycanlıların direnişini engelleyen kişi Mustafa Kemal’in temsilcisi ve Enver paşa’nın amcası Halil Paşadır. Halil Paşa’da Mustafa Kemal’in isteğine uyarak komünistler lehine bir bildiri yayınlayarak Bolşeviklere destek verdi. Bu bildiriden sonra Komünist Rusya’nın Kızıl ordusu 28 nisan 1920 de Bakü’ye girdi. Bolşevikler 28 Nisan 1920 de Bakü’yü ele geçirerek Aynı gün Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetini ilan ettiler. Halil Paşa Azerbaycan meclisinde Komünist Rus ordularının Azerbaycan’ı işgale gelmediğini ve Anadolu’yu kurtarmak için geldiğini Azerbaycanlıları sakinleştirmiş ve işgale yardım etmiştir.
18 Ağustos 1920 de Mustafa Kemal’in Meclis başkanı sıfatıyla meclise verdiği bilgilerde “Rusların 10 ve ll. Ordularını Anadolu’yu işgalden kurtarmaya tahsis ettiklerini” söyleyerek”Bu ordular bizim dalaletimiz, tesirimiz ve hizmetimiz sayesinde suhuletle(kolaylıkla) Şimali Kafkasya’ya(Kuzey Kafkasya) geçtiler, Azerbaycan’a girdiler ve Azerbaycanlılarda gelen orduları Kemal-i Sükunetle kabul ettiler”(Mehmet Şeref,Azerbaycan İnkılabı.1.kitap-1920,Rıza Nur,cilt 3)
Azerbaycan bir miktar silah ve Hindistan müslümanların paraları karşılığında Ruslara peşkeş çekildiği gün gibi açık.

--samral müzakirə 21:49, 7 yanvar 2015 (UTC)

Həmkar ciddi mənbələr yoxdur.--Asparux Xan Bulqar (talk) 23:16, 7 yanvar 2015 (UTC)
Asparux Xan Bulqar yuxarıda mənbə göstərmişəm. Mənbəni araşdırmısanmı ki qeyri-ciddi qəbul edirsən ? Burda da kitabdan sitat gətirilir.[2]--samral müzakirə 19:46, 27 yanvar 2015 (UTC)
Bu şəxs də kitabı (Mehmet Şeref,Azerbaycan İnkılabı) şəxsən oxuduğunu deyir.[3]--samral müzakirə 20:12, 27 yanvar 2015 (UTC)

AXC-nin sovetlər tərəfindən işğalının həqiqi tarixi hazırda bizdə təbliğ olunan iddalar ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Reallıq bu idi ki, I Dünya Müharibəsi Antanta blokunun qalibiyyəti ilə başa çatmış, əks cəbhədə yer alan Osmanlı müharibədə məğlub olmuş, torpaqları işgal edilmişdir. Bundan sonra həm AXC, həm də Ermənistan qalib dövlətlərin müttəfiqidirlər. Qalib güclərə qarşı Anadoluda başlayan kamalist hərakatın təbii müttəfiqi isə Rusiyada inqilabdan sonra hakimiyyətə gələn bolşeviklərdir. Bu səbəbdən Qızıl Ordu Bakıya gələndə "başında türk olan bu ordunun türklərə kömək üçün gütdiyi" təbliğ olunur, Azərbaycan müdafiə naziri Mehmandarov bolşeviklərə qaşı vuruşmağı rədd edir, parlament könüllü olaraq hakimiyyəti bolşeviklərə təslim edir, hətta ordu qüvvələri bolşevik ordusuna qarşı heç bir müqavimət göstərmir və s... Bu dövrdə bolşeviklər "dünya inqilabına" inanır, orduları qalib gəlir, hətta Hindistanı işğal edə biləcək hərbi gücə malikdirlər. Məhz belə bir güc ilə dostluq Türkiyənin müstəqilliyi üçün çox vacib amil idi. AXC liderləri də yəqin bunu dərk etdikləri üçün elə bir müqavimət də göstərmədilər. Yəni beynəlxalq vəziyyət elə idi ki, türklərin seçdiyi yol tək doğru yol idi.--Melikov Memmedemail 05:24, 13 may 2015 (UTC)

Bura vikipediyadır. Ensiklopediyadır. Bizim burada kiməsə haqq qazandırmağa, filankəs haqlı idi filankəs haqsız idi deməyə haqqımız yoxdur, çünki o zaman bu 2-ci dərəcəli mənbəli məlumat yox subyektiv rəy olar, və bu da orginal tədqiqat xüsusiyyəti daşıyar ki, bu da vikidə qadağandır.--samral müzakirə 15:30, 28 may 2015 (UTC)

İstinad[əsas redaktə]

Azerifactory, yadınızdadırsa istinadla bağlı keçən dəfə də sizə bir məqalədə irad bildirmişdim ki, istinad düzgün göstərilməyib. İndi baxıram ki, bu məqalədə də eyni səhv var. Məqalədə hazırda 38 və 39-cu istinadlar olan bu 2 istinad "(2004) Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. Lider nəşriyyat, 440. 19 fevral 2017 tarixində arxivləşdirilib. 19 fevral 2017 tarixində istifadə olunub.""(1990) Azərbaycan Demokratik Respublikası: Azərbaycan höküməti (1918- 1920). Gənclik. 19 fevral 2017 tarixində arxivləşdirilib. 19 fevral 2017 tarixində istifadə olunub." kitab ola-ola xəbər və ya bir məqalə formasında istinad kimi göstərilib. Arxivləşdirmə də heç düzgün aparılmayıb. Daha doğrusu ümumiyyətlə arxivləşdirmə aparılmayıb.--samral müzakirə 00:45, 13 yanvar 2018 (UTC)

Samral, arxivləşdirmə ancaq bot-la aparıla bilər və bunu çox heyf, heç kim archivebot düzəltmədi ki, həll edək. 1000-dənə istinadı arxivləşdirmək çox ağır və vaxt aparan işdir.--Azerifactory (müzakirə) 08:22, 13 yanvar 2018 (UTC)
Azerifactory, arxivləşdirmə məsələsində sənlə razıyam. Əslində o məsələ həllini tapmalı idi. Metaya müraciət olunmuşdu bu məsələ ilə bağlı. Amma mən bu məqalədə sadəcə arxivləşdirməni demirəm. Kitabdan istinad kimi istifadə olunanda cild, səhifə filan göstərilməlidir. Xəbər, yazı və ya məqalə olsa, hə sən deyən. O zaman sən 38 və 39-cu istinadları nə cür etmisənsə o cür də olmalıdır. Amma kitab yox. Nümunə üçün məsələn Həsən ibn Əli və ya Hüseyn ibn Əli məqalələrinə baxa bilərsən.--samral müzakirə 14:09, 13 yanvar 2018 (UTC)
Azerifactory, hazırda məqalədə 38-ci istinad olan istinad mövcud halı ilə çox qeyri-müəyyəndi.--samral müzakirə 12:10, 12 fevral 2018 (UTC)