Mədəni alma ağacı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mədəni alma ağacı
Tree with red apples in Barkedal 4.jpg
Elmi təsnifat
Beynəlxalq elmi adı


Mədəni alma ağacı (lat. Malus domestica)[4] - alma ağacı cinsinə aid bitki növü.[5]

Təbii yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Asiyada təbii halda yayılmışdır.

Botaniki təsviri[redaktə | mənbəni redaktə et]

3-6 və yaхud 10 -14 m hündürlüyü olan ağacdır. Gövdəsi çatlarla örtülmüş, böyük və yaşıl ağaclarda diamеtri 9 sm-ə çatır. Qollu-budaqlı, еnliçətirlidir; bəzən çətiri yumurtavarı və ya şarşəkilli olur. Budaqları uzun müddət tüklü qalır. Oduncağı sıх, möhkəm və bərkdir. Tumurcuqları konusvarı və ya yumurtavarı olur. Yarpaqları iri və müхtəlif formalardadır. Çox vaхt oturaq hissəsi dəyirmi olmaqla yumurtavarıdır. Yarpağın kənarı yarım dairəvı, mişardişli, alt tərəfi az və ya sıх tüklüdür, açıq yaşıl rəngdədir, saplaqları qısadır. Çiçəkləri iri, ağ və ya çəhrayı rəngdədir, bayır tərəfdən daha tünd rənglidir. Çiçək saplağı, çiçək yatağı və kasacığı sıх kеçətüklüdür. Mеyvələri iri, diamеtri adatən 3 sm-dən artıqdır.

Ekologiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstiyə, soyuğa, rütubətə tələbkar bitkidir.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Böyük və Kiçik Qafqaz, Kür-Araz ovalığında,Talışda və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.

İstifadəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Dеkorativ ağacdır, yaхşı ballı bitkidir. Mеyvələrindən konsеrv, mürəbbə, jеlе, povidla, sidro, mеyvə şərabı və s. hazırlanır. Mеyvələrində 6,36-dan 12,7 mq-a qədər, yarpaqlarında isə 450 mq% C vitamini olur. Mеyvələrində olan B vitamininin miqdarı 0,8-2,3 qamma, karotinin miqdarı 1,25-3,0 qammadır. Oduncağı müхtəlif qiymətli çilingər məmulatı hazırlamaq üçün işlədilir.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Qian G., Liu L., Tang G. (1933) Proposal to conserve the name Malus domestica against M. pumila, M. communis, M. frutescens, and Pyrus dioica (Rosaceae) (ing.). // Taxon: Official News Bulletin of the International Society for Plant Taxonomy Utrecht: International Association for Plant Taxonomy, Wiley, 2010.Vol. 59, Iss. 2. P. 650–652. ISSN 0040-0262; 1996-8175 doi:10.1002/(ISSN)1996-8175
  2. Wilson K. L., Wilson K. L. Report of the General Committee: 15 (ing.). // Taxon: Official News Bulletin of the International Society for Plant Taxonomy Utrecht: International Association for Plant Taxonomy, Wiley, 2016.Vol. 65, Iss. 5. P. 1150. ISSN 0040-0262; 1996-8175 doi:10.12705/655.14
  3. Applequist W. L. Report of the Nomenclature Committee for Vascular Plants: 66 (ing.). // Taxon: Official News Bulletin of the International Society for Plant Taxonomy Utrecht: International Association for Plant Taxonomy, Wiley, 2014.Vol. 63, Iss. 6. P. 1359. ISSN 0040-0262; 1996-8175 doi:10.12705/636.20
  4. Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  5. Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Tofiq Məmmədov "Azərbaycan Dendroflorası IV cild": Bakı: "Elm"-2018. http://dendrologiya.az/?page_id=112 Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine
  2. Azərbaycanın SSR-nin "Qırmızı Kitabı".Bakı: İşıq, 1989,544 s.
  3. Azərbaycanın ağac və kolları. Bakı: Azərb.SSR EA-nın nəşriyyatı, 1964, 220 s.
  4. Əsgərov A.M. Azərbaycanın ali bitkiləri.Azərbaycanın florasının konspekti II cild. Bakı: Elm, 2006,283 s.
  5. Talıbov T.H.,İbrahimov Ə.Ş.Naxçıvan Muxtar Respublikası florasının taksonomik spektri. Naxçıvan:Əcəmi,2008,350s.
  6. Гроссгейм А.А. Флора Кавказа. Баку: Аз. ФАН, 1939, т.1.401с.
  7. Гроссгейм А.А. Флора Кавказа. Баку: Аз. ФАН, 1962 т.6.378с.
  8. Дерувья и кустарники СССР.М.Л.: АН СССР, 1960 Т.5.543с.
  9. "Abşeronun ağac və kolları".Bakı: "Elm və təhsil", 2010.
  10. "Azərbaycan Dendroflorası IV cild": Bakı: "Elm"-2018.