Məhəmmədəli Rəcai

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Məhəmmədəli Rəcai
fars. محمد علی رجائی
Portrait of Mohammad-Ali Rajai.jpg
bayraqİran İslam Respublikasının 2-ci prezidenti
2 avqust 1981-dən 30 avqust 1981-dək
Sələfi Əbülhəsən Bənisədr
Xələfi Əli Xamenei
Şəxsi məlumatlar
İxtisası müəllim
Doğum tarixi 15 iyun 1933(1933-06-15)
Doğum yeri Qəzvin, İran
Vəfat tarixi 30 avqust 1981(1981-08-30)
Vəfat yeri Tehran, İran
Dəfn yeri

Mohammad-Ali Rajai signature.svg
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Məhəmmədəli Rəcaiİran İslam Respublikasının 2-ci prezidenti.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Məhəmmədəli Rəcai 1933-cü ildə Qəzvin şəhərində dünyaya gəlmişdi. İlk təhsilini də bu şəhərdə alan Rəcai, 1948-ci ildə Tehrana gedərək Hava qüvvətlərinə qatıldı və beş il müddətlə hərbi xidmət illəri dövründə axşam təhsili (ikinci təhsil) alaraq orta təhsilini tamamladı. 1959-cu ildə Ruft Ali Müəllimlər Məktəbində riyaziyyat bölümündən məzun olan Rəcai, Xansar, QəzvinTehran kimi şəhərlərdə müəllim kimi çalışdı. 1961-ci ildə "Nehzet-i Azadi" (Azadlıq hərəkatı)ya üzv olduqdan iki il sonra tutulan Rəcai iki ay müddətlə həbs yatdı. Həbsdən çıxdıqdan sonra Məhəmməd Cavad Bahonər ilə birlikdə İttifaq nümayəndəsini yenidən canlandırmağa çalışdı və silahlı mübarizəni aktiv şəkildə idarə edə biləcək kadrlar çıxarmaq üçün FKÖ düşərgələrinə mütəxəssis göndərdi. 1971-ci ildə ölkə xaricinə çıxaraq, öncə Fransaya getdi ardından bir müddet Türkiyə və Suriya kimi bölgə ölkələrində oldu. Siyasi fəaliyətlərdə olduğu kimi mədəni işlərdə də aktiv olaraq yer alan Rəcai 1975-ci ildə tutularaq ünlü Qəsr-Qacar və Evin həbsxanalarında dörd il boyunca həbs yatdı. 1979-cu il inqilabının ən hərəkətli dönəmində, digər məhkumlarla bərabər sərbəst buraxılmasının ardından siysi və mədəni fəaliyətlərinə yenidən başladı. Bəzi dostlarıyla birlikdə Müəllimlər İslam Birliyi [Əncümən-i İslami Müallimin] təşkilatını qurdu.

Fevral İnqilabının uğura çatdığı 1979-cu il tarixində Milli Təhsil Nazirliyinə gətirildi. 1980-ci ildə Tehrandan Millət vəkili olaraq seçilən Rəcai, 9 avqust 1980-ci ildə İslami Şura Məclisi tərəfindən Baş nazirliyinə gətirilərək inqilab sonrası ilk Baş nazir ünvanını aldı.

Ölkədəki siyasi atmosferin olduqca qarmaşıq olduğu, siyasi sui-qəsdlərin sıx-sıx yaşandığı bir Baş nazirlik dönəmi keçirdikdən sonra, Bənisədrin prezidentlikdən çıxarılmasıyla İmam Xomeyni tərəfindən prezidentliyə gətirildi və 1981-ci ildə prezidentlik sarayında partlama nəticəsində həyatını itird. Sadə yaşamıyla İranlıların könlündə taxt quran Rəcai, xalq adamı adını ölənə qədər qorumağı bacarmış nadir siyasətçilərdən biridir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]