Məhəmməd Şeybani

Məhəmməd Şeybani
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi	1 yanvar 1451(1451-01-01)
Doğum yeri	Mərkəzi Asiya
Vəfat tarixi	2 dekabr 1510(1510-12-02) (59 yaşında)
Vəfat yeri	Mərv, Marı vilayəti, Türkmənistan
Dəfn yeri	Səmərqənd
Fəaliyyəti	şair
Atası	Budaq sultan
Ailəsi	Şeybani xanlığı
Dini	İslam
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Məhəmməd Şeybani (1 yanvar 1451, Mərkəzi Asiya – 2 dekabr 1510, Mərv, Marı vilayəti) — Şeybani sülaləsindən özbək xanı, şairi. Məhəmməd Şeybəxt xan kimi tanınırdı.

Bioqrafiyası

Anası Uluqbəyin qızı Reyhan Sultan bəyim idi. Çingiz xanın oğullarından Cuçinin oğlu, Batının qardaşı Şeybanın sülaləsindən olan və Özbəkləri idarə edən Əbül-Xeyir xan tərəfindən qurulmuş xanlıqdır. 1428-ci ildə qurulan Buxara xanlığı 1468-ci ildə Əmir Teymur tərəfindən yıxılmışdır. Sonra 1500-cü ildə Məhəmməd Şeybani xan (1451–1510) tərəfindən təkrar qurulan Şeybani xanlığı (1500–1599) 1506-cı ildə Buxaranı ələ keçirmiş, mərkəzi Buxaraya köçürmüş və Buxara xanlığı olaraq xatırlanmağa başlamışdı. Bu xanlıq Özbək Xanlığı olaraq da tanınır. Şeybani ya da Şeybanoğulları xanlığı 1599-cu ildə Astarxan xanlığı mənşəli Din Məhəmməd, Baqi Məhəmməd və Qubernator Məhəmməd qardaşları tərəfindən yıxılmış və Buxara Xanlığı Aştarhan hakimiyyətinin Canı hakimiyyətinin əlinə keçmişdir. 1510-cu ildə I Şah İsmayıl Səfəvi tərəfindən məğlub edilərək öldürülmüşdür.

Şeybani xanları

• Məhəmməd Şeybani (1500–1510)
• Köçkuncu (1510–1531)
• Müzəffərrəddin Əbu Səid (1531–1534)
• Əbül-Qazi Ubeydallah (1534–1539)
• I Abdallah (1539–1540)
• Əbdüllətif (1540–1552)
• Novruz Əhməd (1552–1556)
• I Pir Məhəmməd (1556–1561)
• İsgəndər (1561–1583)
• II Abdallah (1583–1598)
• Abdülmömin (1598–1598)
• II Pir Məhəmməd (1598–1598)