Məhəmməd Cavad Zərif

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Məhəmməd Cavad Zərif
fars. محمدجواد ظریف
FM Javad Zarif picturing in his office (cropped).jpg 2014-cü ildə Məhəmməd Cavad Zərif
bayraqİran Xarici İşlər Naziribayraq
15 avqust 2013
Prezident Həsən Ruhani
Sələfi Əli Əkbər Salehi
bayraqİran Baş Nüvə Silahları Vasitəçisibayraq
6 sentyabr 2013 — 25 iyul 2007
Prezident Həsən Ruhani
Sələfi Abbas Arağçı (davamçı BHFP komissiyasının başçısı olaraq)[1]
Xələfi Səid Cəlili
bayraqİranın Birləşmiş Millətlər Təşkilatında Daimi Nümayəndəsibayraq
5 avqust 2012
Prezident Məhəmməd Hatəmi
Mahmud Əhmədinejad
Sələfi Hədi Nejad-Hüseynyan
Xələfi Məhəmməd Xəzai
Şəxsi məlumatlar
Partiya Müstəqil
Təhsili San-Fransisko Dövlət Universiteti (İ.B.) (İ.U.)
Kolumbiya Universiteti Beynəlxalq və İctimai İşlər Məktəbi (buraxıb)[4]
Doğum tarixi 7 yanvar 1960(1960-01-07) (59 yaş)
Doğum yeri
Vətəndaşlığı İran İran
Milliyyəti fars
Həyat yoldaşları Məryəm İmaniyyə (ev. 1979)[2]
Uşağı Məhsa və Mehdi[3]
Elmi fəaliyyəti
Elmi dərəcəsi Beynəlxalq hüquq
Beynəlxalq münasibətlər
İş yeri

Mükafatları Aşağıya bax
Signature of Mohammad Javad Zarif.svg
Postun rəsmi saytı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Məhəmməd Cavad Zərif Xunsari (fars. محمدجواد ظریف‎; 7 yanvar 1960(1960-01-07), Tehran) — İran siyasətçisi, diplomatı,[5] akademiki və dövlət xadimi. 15 avqust 2013-cü il tarixindən bəri İran İslam Respublikasının Xarici İşlər Naziri. O, 1990-cı illərdən bəri müxtəlif diplomatik və hökumət vəzifələrdə işləmişdir. Zərif həmçinin, Beynəlxalq Münasibətlər MəktəbiTehran Universitetində diplomatiya və beynəlxalq təşkilatlar barədə dərslər keçən bir professordur. O, 2002–2007-ci illər İranın Birləşmiş Millətlər Təşkilatında Daimi Nümayəndəsi idi.[6]

Xarici işlər naziri olduğu müddətdə Zərif İranın altılıq ölkələri ilə keçirdiyi danışıqlara rəhbərlik etmişdir. Bu, 14 iyul 2015-ci ildə Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planının imzalanmasına gətirib çıxarmışdır.[7] Müqaviləyə görə 16 yanvar 2016-cı ildə İrana qarşı sanksiyalara son qoyulmuşdur.[8]

Zərif bir neçə daxili və beynəlxalq vəzifələrdə də çalışmışdır – xarici işlər nazirinin baş məsləhətçisi, xarici işlər nazirinin qanuni və beynəlxalq işlərdə müavini, BMT-nin Sivilizasiyalar Arasında Dialoq üzrə görkəmli şəxslər qrupunun üzvü, Nyu-York şəhərindəki BMT-nin Silahsızlaşdırma Komissiyasının başçısı, BMT-nin ümumdünya idarəetmə üzrə görkəmli şəxslər qrupunun üzvü və Azad İslam Universitetinin beynəlxalq işlər üzrə vitze-prezidenti.[9]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

İlk illəri və təhsili[redaktə | əsas redaktə]

Məhəmməd Cavad Zərif Xunsari 7 yanvar 1960-cı il tarixində İranın paytaxtı Tehran şəhərində anadan olmuşdur.[10][11] "The New Republic" jurnalının verdiyi məlumata görə, Zərif Tehranda zəngin, dindar və siyasi cəhətdən mühafizəkar olan bir tacir ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası İsfahan şəhərinin ən görkəmli biznesmenlərindən biri, anası isə Tehran şəhərinin ən tanınmış biznesmenlərindən birinin qızı idi. O, özəl dini məktəb olan Tehran şəhərindəki Ələvi məktəbində təhsil almışdır.[4]

Zərifin valideynləri onun televiziya, radio və qəzetlərlə maraqlanmasına icazə vermirdi. Onun yerinə Zərif Əli ŞəriətiSəməd Behrənginin kitablarını oxuyaraq inqilabı ideyaları mənimsəmişdir.[4]

Zərif 17 yaşında ikən İrandan ABŞ-a köçmüşdür. O, Kaliforniya ştatının San-Fransisko şəhərində yerləşən və özəl kollec-hazırlıq orta məktəbi olan Drü Kollec Hazırlıq Məktəbində təhsil almışdır.[4] Zərif təhsilini San-Fransisko Dövlət Universitetində davam etdirib və ikisi də beynəlxalq münasibətlər üzrə olmaqla oranı 1981-ci ildə İ.B., 1982-ci ildə isə İ.U. dərəcləri ilə bitirmişdir.[12] Bunun ardından Zərif təhsilini Denver Universitetindəki Cozef Korbel adına Beynəlxalq Elmlər Məktəbində davam etdirib. O, buranı 1984-cü ildə beynəlxalq münasibətlər üzrə ikinci İ.U. dərəcəsini alaraq, 1988-ci ildə isə hüquq və siyasət üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alaraq bitirmişdir.[13][14] Onun tezisinin adı – "Beynəlxalq hüquqda və siyasətdə özünümüdafiə".[15]

Bitirdiyi məktəbdə professor olan və Zərifin dissertasiyasını nəzərdən keçirən komitəyə sədrlik edən Tom Rou Zərif haqda "o, dərs keçdiyim ən yaxşı tələbələrdən biri idi" demişdir.[16] Vaxtilə Zərifə dərs keçmiş və onun dissertasiyasını nəzərdən keçirən komitənin üzvü olan Ved Nanda Zərif haqda "o, sinif otağında yaxşı idi. O vaxtlar... mən fikirləşirdim ki, öz ölkəsinin talehində böyük rol oynacaq" demişdir.[17]

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Məhəmməd Cavad Zərif evlidir və iki övladı var (1-i qız, 1-i oğlan). Onların ikisi də ABŞ-da anadan olublar.[18] O, indiki həyat yoldaşı ilə 1979-cu ilin yayında bacısı vasitəsilə tanış olmuşdur. Onlar İranda evləniblər, ancaq İran İslam İnqilabı səbəbilə ABŞ-ın Nyu-York şəhərinə köçməli olublar.[4] Zərif ana dili olan farscadan əlavə, ingilis dilində də səlis danışır.

İctimai imici[redaktə | əsas redaktə]

Zərif İranda güclü reputasiya və xalq arasında populyarlıq əldə etmişdir.[19][20] "İnformasiya və İctimai Fikir Çözümləri MMC"-nin (İİFÇ) 2016-cı ilin mart ayında keçirdiyi sorğuya görə, Zərif İrandakı ən populyar siyasi xadimdir. Sorğuda iştirak edənlərin 76%-i lehinə, 7%-i isə əleyhinədir.[21]

Təltif və mükafatlar[redaktə | əsas redaktə]

Milli ordenlər[redaktə | əsas redaktə]

Lent Fərqləndirmə Ölkə Tarix Yer İst.
Orden al Mérito y Gestión IRI.png I dərəcəli "Ləyaqət və İdarəetmə" ordeni İran İran 8 fevral 2016 Tehran [28]
BOL Order of Condor of the Andes - Grand Cross BAR.png "And Kondoru" milli ordeni böyük xaçı Boliviya Boliviya 26 avqust 2016 La-Paz [29]
OrdenKurmet.png "Dostluq" ordeni Qazaxıstan Qazaxıstan 10 sentyabr 2018 Tehran [30]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Araghchi appointed as head of 'JCPOA Follow-up Commission'". en.mehrnews.com. Mehr News Agency. 22 sentyabr 2015. 2922155. 5 mart 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2019.
  2. "The Wife of Iran's Foreign Minister Adds a New Twist to the nuclear talks". www.thedailybeast.com (ingilis). The Daily Beast. 1 iyul 2015. İstifadə tarixi: 15 fevral 2019. (#archive_url)
  3. "گفت‌و‌گویی متفاوت با دکتر محمدجواد ظریف". jamejamonline.ir (fars). Cəm-e Cəm. 2 aprel 2012. 17 iyun 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2019.
  4. 1 2 3 4 5 Əlfoneh, Gerext (23 yanvar 2014). "Mohammad-Javad Zarif: Iran's Foreign Minister Is a Religious Zealot". newrepublic.com (ingilis). The New Republic. 24 aprel 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 yanvar 2019. (#first_missing_last)
  5. Zərif, Məhəmməd Cavad (14 yanvar 2016). "Javad Zarif, Author at Harvard International Review". hir.harvard.edu (ingilis). Harvard International Review. 7 fevral 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2019.
  6. "CV Dr. M. Javad Zarif" (PDF). portal.unesco.org (ingilis). YUNESKO. 6 oktyabr 2017 tarixində orijinalından (PDF) arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2019.
  7. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; wp adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  8. "International sanctions against Iran lifted". www.washingtonpost.com (ingilis). The Washington Post. 16 yanvar 2016. 14 yanvar 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2019.
  9. "Who's Who in Iranian Politics. Mohammad Javad Zarif". irdiplomacy.ir (ingilis). Iranian Diplomacy. 13 avqust 2013. 4 yanvar 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2019.
  10. "سوابق علمي، تخصصي  و اجرايي دکتر محمد جواد ظريف". mfa.gov.ir (fars). İran İslam Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi. 30 sentyabr 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2019.
  11. Foruhar, Kəmbiz (5 avqust 2013). "Rohani Taps U.S.-Educated Minister to End Iran Sanctions". bloomberg.com (ingilis). Bloomberg. 19 may 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2019.
  12. İsfendiyari, Gülnaz (14 avqust 2013). "Iran's 'Olive Branch' Foreign Minister Nominee Makes His Case In Parliament". rferl.org (ingilis). Azadlıq Radiosu. 18 dekabr 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  13. "Iran's Rouhani unveils cabinet of technocrats". dailystar.com.lb (ingilis). The Daily Star. 4 avqust 2013. 26 noyabr 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevrl 2019.
  14. Kirkpaetrik, Nik (15 avqust 2013). "Key figures in the Cabinet of Iran's new president". AP (ingilis). The Washington Post. 26 noyabr 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  15. "Self-defense in international law and policy". worldcat.org (ingilis). WorldCat. 2 oktyabr 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  16. "Iranian diplomat Zarif made impression at DU" (ingilis). Islamic Republic News Agency. 13 iyul 2015. 3 oktyabr 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  17. Urayt, Robin (26 may 2014). "The Adversary: Is Iran's nuclear negotiator, Javad Zarif, for real?". newyorker.com. The New Yorker. 21 yanvar 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  18. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; time13 adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  19. Karimi, Arash (14 July 2015). "Zarif's domestic popularity soars with nuclear deal". Al-Monitor. İstifadə tarixi: 1 May 2016.
  20. "Zarif; a right man at the right time". The Iran Project. 12 May 2015. İstifadə tarixi: 1 May 2016.
  21. "ظریف محبوب‌ترین چهره سیاسی ایران". ipos.me (fars). Information and Public Opinion Solutions LLC. 24 may 2016. 17 sentyabr 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  22. "ظریف قهرمان قهرمانان دیپلماسی ایران شد". ٍeghtesadonline.com (fars). ghtesadOnline. 16 yanvar 2014. 18 sentyabr 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  23. "مخاطبان خبر آنلاین در چهار دوره گذشته چه کسانی را به عنوان چهره سال انتخاب کردند؟". khabaronline.ir (fars). KhabarOnline. 26 fevral 2015. 16 fevral 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  24. "TIME 100: The Most Influential People in the World in 2014". time.com (ingilis). Time. 14 fevral 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  25. "TIME 100: The Most Influential People in the World in 2015". time.com (ingilis). Time. 29 noyabr 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  26. "GRI's 2015 Person of the Year in Political Risk" (ingilis). Global Risk Insights. 24 dekabr 2015. 28 iyul 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019. (#parameter_ignored)
  27. "John Kerry and Mohammad Javad Zarif named winners of the Chatham House Prize 2016". chathamhouse.org (ingilis). Chatham House. 24 oktyabr 2016. 26 oktyabr 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  28. "Iran's FM, nuclear chief, DM receive medals for role in nuclear deal". isna.ir (ingilis). Iranian Students' News Agency. 8 February 2016. 31 may 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  29. "Iranian FM awarded Bolivia's highest state medal". irna.ir (ingilis). Islamic Republic News Agency. 26 avqust 2016. 23 yanvar 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.
  30. "Iran FM Holds Talks with Several Foreign Diplomats". ifpnews.com (ingilis). IFPnews. 10 sentyabr 2018. 23 yanvar 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 fevral 2019.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Məhəmməd Cavad Zərif ilə əlaqəli mediafayllar var.

Məqalələr