Məhəmməd Mirzə Qacar

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Məhəmməd Mirzə Qacar
Doğum tarixi 1872(1872-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Şuşa
Vəfat tarixi 1920(1920-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Gəncə
Vətəndaşlığı Rusiya İmperiyası Rusiya İmperiyası
Azərbaycan AXC
Xidmət illəri 1910-1920
Rütbə General-mayor
Vəzifəsi Baş Artilleriya İdarəsinin rəisi
Gəncə Qarnizonunun rəisi
Azərbaycan ordusunun təchizat rəisi
Döyüşlər I Dünya müharibəsi
Gəncə üsyanı (1920)
Təltifləri

II dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni (qılıncla birlikdə) IV dərəcəli Müqəddəs Anna ordeni

II dərəcəli Müqəddəs Stanislav ordeni III dərəcəli Müqəddəs Stanislav ordeni

Məhəmməd Mirzə Qacar — hərbi xadim, Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti ordusunun general-mayoru.[1]

Həyatı və təhsili[redaktə | əsas redaktə]

Məhəmməd Mirzə Qacar Azərbaycan Qacarlar sülaləsi nəslindəndir. Bəhmən Mirzənin beşinci arvadı Çiçək xanımdan olan dördüncü oğludur. 1872-ci ildə Şuşada doğulub. Sankt-Pеtеrburqdаkı hərbi kаdеt kоrpusunu bitirib.[1]

Rusiya imperiyasında xidməti[redaktə | əsas redaktə]

1910-cu ildən böyük knyaz, general-feldmarşal Mixail Nikolayeviç adına birinci Kuban-kazak batareyasının komandiri olub. I Dünya müharibəsində də Kazak süvari qoşunlarında döyüşüb.[1]

Cümhuriyyət ordusunda xidməti[redaktə | əsas redaktə]

O, 1918-ci ilin noyabrında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun təşkilinə başlanılanda onun sıralarına qoşulmuşdur. Hərbi Nazirlik bərpa edildikdən sonra polkovnik Məhəmməd Mirzə Qacar birinci topçu briqadasının komandiri təyin olunmuşdu. Briqadanın formalaşdırılmasının ilkin ağırlığı da onun üzərinə düşmüşdü. Azərbaycan ordusunun təşkilatlanmasında göstərdiyi xidmətlərinə görə Hökumətin 1919-cu il 25 iyun tarixli qərarı ilə ona general-mayor rütbəsi verilmişdi. Bir müddət Birinci Piyada Diviziyasına rəhbərlik edib, daha sonra Gəncə Qarnizonunun rəisi təyin edilib. Məhəmməd Mirzə Qacar 1919-cu ilin il 1 dekabrda Baş Topçu İdarəsinin rəisi, 1920-ci il 15 martda isə Azərbaycan ordusunun təchizat rəisi təyin olundu. Onun başçılıq etdiyi qurumun tərkibinə ləvazimat idarəsi, hərbi-sanitar hissəsi və hərbi baytar hissəsi daxil idi.

1920-ci ildə Baş Qərargah rəisi Məmməd bəy Sulkeviçə Qarabağdan vurduğu bir teleqram:[1]

" Xəbər verirəm ki, Qarabağ qubernatorluğunda ermənilər tərəfindən çox ciddi, demək olar ki, faciəli vəziyyət yaradılmışdır. Çox böyük və ciddi qüvvə lazımdır. Xankəndi qarnizonunun dəstə rəisinə dəymək olmaz, əks halda yerli ermənilər Əsgəran və Şuşanı tuta bilərlər... "

Gəncə üsyanı[redaktə | əsas redaktə]

Məhəmməd Mirzə Qacar 1920-ci ilin mayında bolşevik işğalına qarşı başlamış Gəncə üsyanının əsas təşkilatçılarından biri idi. Ona üsyandan sonra təşkil olunacaq yeni hökumətə rəhbərlik etmək tapşırılmışdı. Lakin üsyan işğalçı Qırmızı Ordu birləşmələrinin birgə əməliyyatı nəticəsində amansızcasına yatırıldı. Məhəmməd Mirzə Qacar üsyanın yatırılması zamanı qardaşları general Əmir Kazım Mirzə Qovanlı Qacar və general Feyzulla Mirzə Qacar Qovanlı ilə birlikdə öldürülür.[1]

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Fətəli şahın nəvəsi şahzadə Bəhmən Mirzənin 31 oğlundan biridir. Bəhmən Mirzənin beşinci arvadı Çiçək xanımdan olan dördüncü oğludur. General Əmir Kazım Mirzə Qovanlı Qacarın və general Əmənulla xan Mirzənin kiçik qardaşıdır.[1]

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

I Dünya müharibəsinə qədər nümunəvi xidmətinə görə ikinci dərəcəli «Müqəddəs Anna» ordeni ilə (qılıncla birgə) və həmin ordenin dördüncü dərəcəsi ilə (igidliyə görə) təltif olunub. I Dünya müharibəsində İkinci və üçüncü dərəcəli «Müqəddəs Stanislav» ordeninə (qılınc və bantla birgə) layiq görülüb.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Nəzirli Ş., Cümhuriyyət generalları, B., 1995,
  • Nəzirli Ş., Qacarlar, B., 1995,
  • Süleymanov M., Azərbaycan ordusu (1918-1920), B., 1998;
  • Каджар; Чингиз, Каджар, Б., 2001

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 5 6 "Məhəmməd Mirzə Qacar". Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 97-98. ISBN 9952-417-44-4 (kömək). External link in |chapter= (kömək)