Məhəmmədsəid xan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Məhəmmədsəid xan Xançobanlı səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Məhəmmədsəid xan Xançobanlı
Şamaxı xanı
1748 — 1786
Hakimiyyət şəriki — indiyə kimi Ağası xan (1748 — 1768)
Xələfi Əsgər xan Xançobanlı

Vəfat tarixi 1786(1786-İfadə xətası: "{" punktuasiyasının tanınmayan simvolu.-{{{3}}})
Sülalə Sərkərlər
Atası Əsgər bəy Sərkər

Məhəmmədsəid xan XançobanlıŞamaxı xanı. Hakimiyyəti qardaşı Ağası xan ilə birgə idarə edirdi.[1]

1763-cü ildə tabeçiliyindəki elatlara arxalanan Məhəmmədsəid xan hücum edərək Yeni Şamaxını tutur və xanlığın ərazi bütövlüyü bərpa olunur. Xanlıqda təkhakimiyyətlilik yaradılması da vəziyyəti yaxşılaşdırmır. Bu zaman Məhəmmədsəid xanla Şəki xanı Hüseyn xan arasında kəskin münaqişə başlayır. Bu vəziyyət Qubalı Fətəli xanla Hüseyn xanın Şamaxı xanlığına qarşı birləşməsinə səbəb olur. Müttəfiqlər 1767-ci ildə Şamaxıya daxil olurlar. Ağası xanın gözləri çıxarılır, Məhəmmədsəid xan isə həbs edilərək Dərbəndə göndərilir. Xanlığın ərazisi Quba və Şəki xanlıqları arasında bölüşdürülür. Lakin bu vəziyyət uzun sürmür. Buna səbəb bir tərəfdən yerli əyanların öz ağalıqlarının itirilməsi ilə barışmaması, digər tərəfdən isə Quba xanlığının buradakı düzgün olmayan idarəçiliyi olur. Köhnə Şamaxının idarəsi Fətəli xanın qardaşı Abdulla bəyə tapşırılsa da o, bu işin öhdəsindən gələ bilmir, vergiləri artırmaqla əhalini incidir. Daxili narazılıq Quba xanlığının düşmənləri olan xarici qüvvələr tərəfindən daha da qızışdırılır. Nəticədə 1768-ci ildə üsyan qalxır. Üsyana Məhəmmədsəid xan başçılıq edir. Üsyançıların əsas məqsədi də Xançobanı sülaləsinin hakimiyyətini bərpa etmək olur. Bu işdə onlara Şəki xanı da kömək edir. Lakin Fətəli xan qiyamı yatırır, Şəki xanı təslim olur və yeni müqavilə bağlanmasına razılıq verir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]