Mərkəzi Amerika vulkanlarının siyahısı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Mərkəzi Amerikanın vulkanları Mərkəzi Amerika vulkanik sisteminə, Mərkəzi Amerikanın vulkanik yayına daxildir. Bu sistem Sakit okean sahili boyu, şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru uzanır. Qvatemala, Salvador, Honduras, Nikaraqua, Kosta Rikanı əhatə etməklə Panamanın şimal hissəsində başa çatır. Belə ki, vulkanik qövs uzunluğu 1500 km-dir. Vulkanik sistem öz müasir strukturunu, Karib dənizi Sakit okeandan ayrıldığı zaman Miosen dövründə almışdır. Bu sistemə çoxsaylı və çox aktiv stratovolkaniyalar daxildir ki, tiroid də olsa da, tez-tez püskürmələrdə baş verir. Bunun nəticəsində çox dağıdıcı zəlzələlərlə müşayiət olunur. Məsələn, 1902-ci ildə Santa Maria vulkanının püskürməsi 6000 adamın öldüyü və partlamanın 800 km-uzaqda Kosta Rikada eşidilmişdir. Mərkəzi Amerikanın ən hündür vulkanları Qvatemaladadır. Takana və Taxamulkanın hündürlüyü 4000 metrə çatır. Bəzi vulkanlar 2010-cu ildən aktivdilər. Kosta Rikada Arenal, Turrialba, Irazu və Poas vulkanları, Nikaraqua şəhərində San Kristobal, Serro Negro, Konsepsion, Salvadorda San-Migel, San-Ana, İsalko, Qvatemalada Santa Mariya, Pakaya, Fuego vulkanlarıdır.

Ümumi xəritə[redaktə | əsas redaktə]

  • Black pog.svg Sönmüş vulkanlar
  • Locator Dot2.gif Aktiv vulkanlar
  • Volcano. Part of map.GIF Yatmış vulkanlar

Qvatemala vulkanları[redaktə | əsas redaktə]

Şəkil Adı Coğrafi mövqeyi Coğrafi koordinatları Hündürlük Yaşı Son püskürməsi
1 Volcan Tacana 01.jpg Такаnа[1]
(isp. Tacaná)
Coat of arms of San Marcos Department.png
San-Markos
15°07′59″ şm. e. 92°06′34″ q. u. 4060 m. Pleystoson 1986-cı ildə
2 Tajumulco volcano 01.jpg Тахamulka[2]
(isp. Tajumulco)
Coat of arms of San Marcos Department.png
San-Markos
15°02′ şm. e. 91°54′ q. u. 4220 m. Holosen Нет точно подтвержденных данных, возможно 1893-cü ildə
3 Almolonga.jpg Аlmolonqa[3]
(isp. Almolona)
Coat of arms of Quetzaltenango.png
Kesaltenanqo
14°49′ şm. e. 91°29′ q. u. 3197 m. Pleystosen 1818-ci ildə
4 Laguna Chicabal2.jpg Çikabel[4]
(isp. Chicabal)
Coat of arms of Quetzaltenango.png
Kesaltenanqo
14°47′ şm. e. 91°40′ q. u. 2712 m. Pleystosen məlum deyil
5 Santiaguito from Santamaria.jpg San-Mariya[5]
(isp. Santa María)
Coat of arms of Quetzaltenango.png
Kesaltenanqo
14°45′22″ şm. e. 91°33′07″ q. u. 3772 m. Pleystosen 2010-cu ildə
(fəal)
6 Flag of Guatemala.svg Santo-Tomas[6]
(isp. Santo Tomás)
Coat of arms of Quetzaltenango.png
Kesaltenanqo
14°42′37″ şm. e. 91°28′43″ q. u. 3542 m. Pleystosen məlum deyil
7 Toliman Volcano.jpg Тоliman[7]
(isp. Tolimán)

Coat of arms of Solola.png
Solola || 14°36′45″ şm. e. 91°11′21″ q. u. || 3158 m. || Pleystosen || məlum deyil

8 Volcán San Pedro Lago Atilán.JPG San-Pedro[8]
(isp. San Pedro)
Coat of arms of Solola.png
Solola
14°39′22″ şm. e. 91°15′58″ q. u. 3020 м. Pleystosen məlum deyil
9 Atitlan-desde-toliman.jpg Аtitlan[9]
(isp. Atitlán)
Coat of arms of Solola.png
Solola
14°34′59″ şm. e. 91°11′10″ q. u. 3535 m. поздний плейстоцен 1853-ci ildə
10 Volcan de Fuego y Acatenango.jpg Аkatenanqa[10]
(isp. Acatenango)
Coat of arms of Sacatapequez.png
Сакатепекес
14°30′ şm. e. 90°52′ q. u. 3976 m. Pleystosen 1972-ci ildə
11 Volcan de Fuego October 1974 eruption.jpg Fueqo[11]
(isp. de Fuego)
Çimaltenanqo
Сакатепекес
Эскуинтла
14°28′28″ şm. e. 90°52′50″ q. u. 3763 м. Pleystosen 2010-cu ildə
(fəal)
12 GT056-Antigua HillView.jpeg Аqua[12]
(isp. Agua)
30px
Sakatepekes
14°27′ şm. e. 90°44′ q. u. 3753 m. Holosen 1541-ci ildə
13 Pacaya erupting in 1976.jpg Pakaya[13]
(isp. Pacaya)
Coat of arms of Escuintla.png
Eskuintla
14°22′48″ şm. e. 90°36′00″ q. u. 2552 m. Pleystosen 2010-cu ildə
(fəal)
14 Tecuamburro.jpg Теkuamburro[14]
(isp. Tecuamburro)
Coat of arms of Santa Rosa.png
Santa-Rosa
14°09′22″ şm. e. 90°24′25″ q. u. 1845 m. Pleystosen — Erkən Holosen məlum deyil
15 Moyuta.jpg Моyuta[15]
(isp. Moyuta)
Coat of arms of Jutiapa.png
Хутьяпа
14°02′ şm. e. 90°06′ q. u. 1662 m. Pleystosen məlum deyil

Salvador vulkanları[redaktə | əsas redaktə]

Şəkil Adı Coğrafi mövqeyi Coğrafi koordinatları Hündürlük Yaşı Sonuncu püskürməsi
1 Chingo volcano.jpg Çinqo[16]
(isp. Chingo)

Santa-Ana
14°07′12″ şm. e. 89°43′48″ q. u. 1775 m. Holosen məlum deyil
2 Guazapa.jpg Quasapa[17]
(isp. Guazapa)

San-Salvador
13°54′00″ şm. e. 89°07′12″ q. u. 1438 m. Holosen məlum deyil
3 [[Santa-Ana (вулкан)|Santa-Ana][18]
(isp. Santa Ana)

Santa-Ana
13°50′58″ şm. e. 89°37′59″ q. u. 2385 m. Pleystosen 2005-ci ildə
(активный)
4 Izzyd.jpg İsalko[19]
(isp. Izalco)

Santa-Ana
13°48′47″ şm. e. 89°38′00″ q. u. 1885 m. Pleystosen 1966-cı ildə
(fəal)
5 SanSalvadorVolcano.jpg San-Salvador[20]
(isp. San Salvador)

San-Salvador
13°44′02″ şm. e. 89°17′38″ q. u. 1893 m. Pleystosen 1987-ci ildə
6 San vicente els.jpg San-Visente[21]
(isp. San Vicente)
Escudosanvicente es.jpg
San-Visente
13°35′42″ şm. e. 88°50′13″ q. u. 2173 m. Holosen məlum deyil
7 UsulutánVolcano.jpg Usulutan[22]
(isp. Usulután)
30px
Usulutan
13°25′08″ şm. e. 88°28′15″ q. u. 1449 m. Holosen məlum deyil
8 ChinamecaVolcano.jpg Çinameka[23]
(isp. Chinameca)

San-Migel
13°28′40″ şm. e. 88°19′48″ q. u. 1300 m. Holosen məlum deyil
9 Chaparrastique.jpg San-Migel[24]
(isp. San Miguel)

San-Migel
13°26′02″ şm. e. 88°16′08″ q. u. 2130 m. Pleystosen 1976-ci ildə
(fəal)
10 ConchaguaVolcano.jpg Koncaqua[25]
(isp. Conchagua)
Bandera del Departamento de La Unión de El Salvador.PNG
La-Union
13°16′30″ şm. e. 87°50′42″ q. u. 1225 m. məlum deyil məlum deyil
11 Conchagüita.jpg Коnçaquita[26]
(isp. Conchagüita)
Bandera del Departamento de La Unión de El Salvador.PNG
La-Union
13°54′00″ şm. e. 89°07′12″ q. u. 1438 m. Holosen 1892-ci ildə

Honduras vulkanları[redaktə | əsas redaktə]

Şəkil Adı Coğrafi mövqeyi Coğrafi koordinatları Hündürlük Yaşı Sonuncu püskürməsi
1 Isla Zacate Grande.jpg Sakate-Qrande[27]
(isp. Zacate Grande)
Vale 13°20′09″ şm. e. 87°37′40″ q. u. 640 м. Holosen Сведения об известных извержениях отсутствуют
2 Isla del Tigre vista desde Coyolito.jpg El-Tiqre[28]
(isp. El Tigre)
Vale 13°16′19″ şm. e. 87°38′27″ q. u. 783 м. Holosen Сведения об известных извержениях отсутствуют

Nikaraqua vulkanları[redaktə | əsas redaktə]

Şəkil Adı Coğrafi mövqeyi Coğrafi koordinatları Hündürlük Yaşı Sonuncu püskürməsi
1 Косигуина[29]
(isp. Cosigüina)
Bandera de Chinandega.png
Çinandeqa
12°58′48″ şm. e. 87°34′12″ q. u. 859 m. Pleystosen 1859-cu ildə
2 VolcanSanCristobal1.jpg San-Kristobal[30]
(isp. San Cristóbal)
Bandera de Chinandega.png
Çinandeqa
12°42′ şm. e. 87°00′ q. u. 1745 m. Pleystosen 2010-cu ildə
(fəal)
3 Телика[31]
(isp. Telica)
Seal of Leon, Nicaragua.svg
Leon
12°36′07″ şm. e. 86°50′42″ q. u. 1061 m. Pleystosen 2007-ci ildə
4 Cerro Negro 1948.jpg Serro Neqro[32]
(isp. Cerro Negro)
Seal of Leon, Nicaragua.svg
Leon
12°03′21″ şm. e. 86°42′07″ q. u. 728 m. Pleystosen 1999-cu ildə
(fəal)
5 Las Pilas volcanic complex.jpg Las-Pilas[33]
(isp. Las Pilas)
Seal of Leon, Nicaragua.svg
Leon
12°29′42″ şm. e. 86°41′16″ q. u. 1088 m. Pleystosen 1954-cü ildə
6 Momotombo.jpg Momotombo[34]
(isp. Momotombo)
Seal of Leon, Nicaragua.svg
Leon
12°25′19″ şm. e. 86°32′24″ q. u. 1297 m. Pleystosen 2015-ci ildə
7 Chiltepe Peninsula.jpg Аpoeke[35]
(isp. Apoyeque)
Escudo de Managua.svg
Manaqua
12°14′30″ şm. e. 86°20′30″ q. u. 518 m. Pleystosen məlum deyil
8 Volcan Masaya2.jpg Маsaya[36]
(isp. Masaya)
Seal of Masaya.svg
Маsaya
11°59′03″ şm. e. 86°10′06″ q. u. 635 m. Pleystosen 2008-ci ildə
9 VolcanMombacho.JPG Mombaço[37]
(isp. Mombacho)
Seal of Granada, Nicaragua.svg
Qranada
11°49′34″ şm. e. 85°58′03″ q. u. 1344  m. Holosen 1570-ci ildə
10 Flag of Nicaragua.svg Sapatera[38]
(isp. Zapatera)
Seal of Granada, Nicaragua.svg
Qranada
11°43′48″ şm. e. 85°49′12″ q. u. 629 m. Holosen məlum deyil
11 Concepcion from finca.JPG Konsepson[39]
(isp. Concepcion)
Seal of Rivas.svg
Rivas
11°32′16″ şm. e. 85°37′21″ q. u. 1610 m. Pleystosen 2010-cu ildə
(fəal)[40]
12 Maderas seen from the South by ET.JPG Maderas[41]
(isp. Maderas)
Seal of Rivas.svg
Rivas
11°26′45″ şm. e. 85°30′54″ q. u. 1394 m. Holosen məlum deyil

Kosto-Riko vulkanları[redaktə | əsas redaktə]

Şəkil Adı Coğrafi mövqeyi Coğrafi koordinatları Hündürlük Yaşı Sonuncu püskürməsi
1 Orosí.jpg Orosi[42]
(isp. Orosí)
30px
Quanakaste
10°58′48″ şm. e. 85°28′24″ q. u. 1659 m. Holosen 1849-ci ildə
2 Guanacaste National Park.jpg Rinkon-de la-Vexa[43]
(isp. Rincón de la Vieja)
Bandera de la Provincia de Guanacaste.svg
Quanakaste
10°49′48″ şm. e. 85°19′26″ q. u. 1916 m. Pleystosen 1998-ci ildə
3 Miravales[44]
(isp. Miravalles)
Bandera de la Provincia de Guanacaste.svg
Quanakaste
10°44′54″ şm. e. 85°09′10″ q. u. 2028 m. Pleystosen 1946-cı ildə
4 Tenorio volcano.jpg Теnorio[45]
(isp. Tenorio)
Bandera de la Provincia de Guanacaste.svg
Quanakaste
10°40′22″ şm. e. 85°00′54″ q. u. 1916 m. Holosen məlum deyil
5 Cerro chato crater lake 2.JPG Çato
(isp. Chato)
Bandera de la Provincia de Alajuela.svg
Alaxuela
10°26′31″ şm. e. 84°41′17″ q. u. 1140 m. Pleystosen məlum deyil
6 Arenallong.jpg Arenal[46]
(isp. Arenal)
Bandera de la Provincia de Alajuela.svg
Alaxuela
10°27′48″ şm. e. 84°42′12″ q. u. 1657 m. Pleystosen 2010-cu ildə
(активный)[47]
7 Poas 010.jpg Poas[48]
(isp. Poás)
Bandera de la Provincia de Alajuela.svg
Alaxuela
10°12′ şm. e. 84°12′ q. u. 2708 m. Pleystosen 2010-cu ildə
(fəal)[49]
8 Turrialba Volcano cone Sept 2005 .jpg Тurrialba[50]
(isp. Turrialba)
Bandera de la Provincia de Cartago.svg
Каrtaqo
10°02′ şm. e. 83°46′ q. u. 3340 m. Pleystosen 2010-cu ildə
(активный)[51]
9 DirkvdM irazu 4.jpg İrasu[52]
(isp. Irazu)
Bandera de la Provincia de Cartago.svg
Kartaqo
9°58′48″ şm. e. 83°51′00″ q. u. 3432 m. Pleystosen 1994-cü ildə
(fəal)[53]

Panama vulkanları[redaktə | əsas redaktə]

Şəkil Adı Coğrafi mövqeyi Coğrafi koordinatları Hündürlük Yaşı Sonuncu püskürməsi
1 VolcanBaru 0354.jpg Baru[54]
(isp. Barú)
Bandera de la Provincia de Chiriquí.svg
Çiriki
8°48′28″ şm. e. 82°32′34″ q. u. 3475 м. Pleystosen 1550-ci ildə
2 La yeguada.jpg La-Equada[55]
(isp. La Yeguada)
30px
Veraquas
8°28′12″ şm. e. 80°49′12″ q. u. 1297 м. Pleystosen məlum deyil
3 El valle.jpg El-Vale[56]
(isp. El Valle)

Кокle
8°34′48″ şm. e. 80°10′12″ q. u. 1185 м. Holosen məlum deyil

Ədəbiyyat siyahısı[redaktə | əsas redaktə]

Alvarez-Gómez, José A.; Paul T. Meijer, José J. Martinaz, Ramón Capote (2008). "Constraints from finite element modelling on the active tectonics of northern Central America and the Middle America Trench" Nəşr edən: American Geophysical Union (pdf). Tectonics 27 (1008): TC1008. DOI:10.1029/2007TC002162. İstifadə tarixi: 2008-08-04.
García Quintero, Janett Josefina (2007). Geometría, sismicidad y deformación de la placa de Cosos subducida (tesis) (pdf) (Spanish), Mexico, D.F.: Centro de Geociencias, UNAM.
Mann, Paul; Robert D. Rogers, Lisa Gahagan (2007). "Overview of plate tectonic history and its unresolved tectonic problems", in Bundschuh, Jochen & Guillermo E. Alvarado (Eds): Central America: Geology, Resources and Hazards (pdf), Taylor & Francis, 205–241. ISBN 978-0415416474.
Melían, G., I. Galindo, P. A. Hernández, N. M. Pérez, M. Fernández, G. Alvarado, W. Strauch, F. Barahona, D. López (9-2-2005). "Subduction process and diffuse CO2 degassing rates alon Central America volcanic arc" Nəşr edən: European Geosciences Union. Geophysical Research Abstracts 7. ISSN 1607-7962.
Rose, W.I.; F.M. Conway, C.R. Pullinger, A. Deino, W.C. McIntosh (1999). "An improved age framework for late Quaternary silicic eruptions in northern Central America" Nəşr edən: Springer-Verlag (pdf). Bull Volcanol (61): 106–120. İstifadə tarixi: 2010-08-15.
  1. Global Volcanism Program Tacaná (ing.)
  2. Global Volcanism Program Tajumulco (ing.)
  3. Global Volcanism Program (ing.)
  4. Summitpost Volcán Chicabal (ing.)
  5. Global Volcanism Program Santa María (ing.)
  6. Global Volcanism Program Santo Tomás (ing.)
  7. Global Volcanism Program Tolimán (ing.)
  8. Estructura interna de la tierra (isp.)
  9. Global Volcanism Program Atitlán (ing.)
  10. Global Volcanism Program Acatenango (ing.)
  11. Global Volcanism Program Fuego (ing.)
  12. Global Volcanism Program Agua (ing.)
  13. Global Volcanism Program Pacaya (ing.)
  14. Global Volcanism Program Tecuamburro (ing.)
  15. Global Volcanism Program Moyuta (ing.)
  16. Global Volcanism Program Chingo (ing.)
  17. Global Volcanism Program Guazapa (ing.)
  18. Global Volcanism Program Santa Ana (ing.)
  19. Global Volcanism Program Izalco (ing.)
  20. Global Volcanism Program San Salvador (ing.)
  21. Global Volcanism Program San Vicente (ing.)
  22. Global Volcanism Program Usulután (ing.)
  23. Global Volcanism Program Chinameca (ing.)
  24. Global Volcanism Program San Miguel (ing.)
  25. Global Volcanism Program Conchagua (ing.)
  26. Global Volcanism Program Conchagüita (ing.)
  27. Global Volcanism Program Zacate Grande (ing.)
  28. Global Volcanism Program El Tigre (ing.)
  29. Global Volcanism Program Cosigüina (ing.)
  30. Global Volcanism Program San Cristóbal (ing.)
  31. Global Volcanism Program Telica (ing.)
  32. Global Volcanism Program Cerro Negro (ing.)
  33. Global Volcanism Program Las Pilas (ing.)
  34. Global Volcanism Program Momotombo (ing.)
  35. Global Volcanism Program Apoyeque (ing.)
  36. Global Volcanism Program Masaya (ing.)
  37. Global Volcanism Program Mombacho (ing.)
  38. Global Volcanism Program Zapatera (ing.)
  39. Global Volcanism Program Concepcion (ing.)
  40. MIGnews.com. В Никарагуа «проснулся» вулкан Консепсьон
  41. Global Volcanism Program Maderas (ing.)
  42. Global Volcanism Program Orosí (ing.)
  43. Global Volcanism Program Rincón de la Vieja (ing.)
  44. Global Volcanism Program Miravalles (ing.)
  45. Global Volcanism Program Tenorio (ing.)
  46. Global Volcanism Program Arenal (ing.)
  47. Vulcanologia Volcán Arenal  (isp.)
  48. Global Volcanism Program Poas (ing.)
  49. Vulcanologia Volcán Poás  (isp.)
  50. Global Volcanism Program Turrialba (ing.)
  51. Vulcanologia Volcán Turrialba  (isp.)
  52. Global Volcanism Program Irazú (ing.)
  53. Vulcanologia Volcán Irazu  (isp.)
  54. Global Volcanism Program Barú (ing.)
  55. Global Volcanism Program La Yeguada (ing.)
  56. Global Volcanism Program El Valle (ing.)