Məzahir Abasov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox military.png
Məzahir Abasov
azərb. Məzahir Həmid oğlu Abasov
Məzahir Abasov
Məzahir Abasov

Doğum tarixi
15 dekabr 1918(1918-12-15)
Doğum yeri Maştağa, Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Vəfat tarixi 2002(2002-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan
Vətəndaşlıq Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Qoşun növühərbi hava
Rütbə
Təltifləri"Şöhrət" ordeni

Məzahir Həmid oğlu Abasov — Təyyarəçi, tarix elmləri doktoru, professor, "Şöhrət" ordeni laureatı (15.12.1998)

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Məzahir Abasov 15 dekabr 1918-ci ildə Bakının Maştağa kəndində anadan olmuşdur.[1] 1937-ci ilin oktyabrından orduda xidmətə başlamışdır.

1955-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. 1963-cü ildən AMEA Tarix İnstitutunda işləməyə başlamışdır. Tarix elmləri doktoru, professor olmuşdur.[1]

Məzahir Abasov tarixçi alim kimi fəaliyyəti zamanı Azərbaycanın müharibə tarixınə işıq saçan qiymətli əsərlər yaratmışdır. Onlardan biri də bilavasitə cəsur təyyarəçilərimizə həsr etdiyi rus dilində nəşr olunmuş "На крылях мужества" kitabıdır.[2]

Məzahir Abasov 2002-ci ildə vəfat etmişdir.[3]

Böyük Vətən Müharibəsində iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

Məzahir Abasov Qara dəniz üzərində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına vuruşaraq ağır yaralanmışdır.[4]

Məzahir Abasov qeyri-bərabər hava döyüşündə düşmənin bir təyyarəsini vurmuş, digərini zədələyərək, qaçmağa məcbur etmişdir. Həmin döyüşdə ciddi zədə almış təyyarəsini böyük ustalıqla suya endirmişdir. Bununla da Məzahir uçuş heyətini faşistlərin caynağından xilas etməklə yanaşı, başqa bir fədakarlıq göstərmişdir. O, yoldaşları ilə birlikdə 6 gün soyuq dənizdə ac-susuz qalmalı olmuşdur. Digər döyüşlərin birində Məzahirin idarə etdiyi təyyarə vurularaq alovlanmışdır. Özünün də alova büründüyü şəraitdə yanan təyyarəni yerə endirə bilmişdir.[2]

Haqqında yazılanlar[redaktə | əsas redaktə]

Ə.Abasov təyyarəçi Məzahir Abasovun anadan olmasının 85 illik yubileyi münasibətilə 2004-cü ildə "Əfsanəvi təyyarəçi, müdrik insan", 90 illik yubileyi münasibətilə isə 2008-ci ildə "Əfsanəvi təyyarəçi Məzahir Abasov" adlı kitabları yazmışdır.[4] Kitabda Böyük Vətən müharibəsi veteranı Məzahir Həmid oğlu Abbasov haqqında onun veteran dostları, həmkarları, tanınmış ziyalılar və qohumlarının xatirələri, dahi şairimiz Səməd Vurğunun ona həsr etdiyi şeir və onun barəsində yazılmış materiallar verilmişdir.

Xatirəsi[redaktə | əsas redaktə]

İTV kanalı 2014-cü ildə təyyarəçi Məzahir Abasov haqqında bioqrafik film çəkmişdir.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Məzahir Abasov Suqra xanımla ailə qurmuşdur. İki oğlu, bir qız övladları olmuşdur.

Məzahir Abasov Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimi Əliövsət Abasovun atasıdır.[6]

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

  1. "На крылях мужества" (rus dilində)

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Göylər sonsuz bir dənizdir (film, 1995)
  2. Qanadlara yiyələnərək... (film, 1974)

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Səməd Vurğun, "İgid şahin" (Məzahir Abasova həsr olunmuş şeir), Bakı: 1941.
  2. Səməd Vurğun, "İgid şahin" (Vətən müharibəsi qəhrəmanı, igid pilot Məzahir Həmid oğlu Abasova ithaf olunur), "Kommunist", 1941. 20 iyul.
  3. A.Y. "İgid pilot Məzahir Həmid oğlu Abasov və onun ekipajı", "Kommunist", 1941. 20 iyul.
  4. Abasov M. "Vətən müharibəsi qəhrəmanları", "Kommunist aqitasiya vərəqəsi", 1941. №10, 8 noyabr.
  5. "Pilot Məzahir Abasov", "Azərbaycanın şanlı oğulları", kitab I. Bakı: 1942. səh.7-10.
  6. Sadıqov F. "Azərbaycan balası" (Vətən müharibəsi qəhrəmanı, təyyarəçi Məzahir Abasov haqqında) "Kommunist", 1943. 11 may.
  7. Ə.Abasov, "Əfsanəvi təyyarəçi, müdrik insan", Bakı: "Cümə", 2004. 170 səh.
  8. Ə.Abasov, "Əfsanəvi təyyarəçi Məzahir Abasov", Bakı: "Cümə", 2008. 186 səh.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 АБАСОВ Мазаир Гамид оглыkuzminki.mos.ru saytı
  2. 2,0 2,1 Bu gün Hərbi Hava Qüvvələri günüdürsenet.az saytı
  3. Абасов Мазаир Гамид оглы. Военный летчик, Ветеран ВОВ, Доктор исторических наук, Профессор
  4. 4,0 4,1 Azərbaycan aviatorları Böyük Vətən Müharibəsində. Bakı: 2010
  5. "M. H. Abasovun «Şöhrət» ordeni ilə təltif edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 dekabr 1998-ci il tarixli, 34 nömrəli Fərmanı  (azərb.)
  6. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimi Abasov Əliövsət Məzahir oğluhttp://courts.gov.az saytı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]