Mabul adası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Mabul
malay Pulau Mabul
Sabah-Islands-DarvelBay PulauLigitan-Pushpin.png
4°14′45.45″N 118°37′52.01″E / 4.2459583°N 118.6311139°E / 4.2459583; 118.6311139Koordinatlar: 4°14′45.45″N 118°37′52.01″E / 4.2459583°N 118.6311139°E / 4.2459583; 118.6311139 (T)
Akvatoriya Sulavesi dənizi
Ölkə Flag of Malaysia.svg Malayziya
Sahəsi 0,21 km²
Hündür nöqtəsi 8 m
Əhali (1999 ) 2.000 nəf.
Əhali sıxlığı 9.523,81 nəf./km²
Mabul adası (Malayziya)
Mabul adası

Mabul adası[1][2][3][4][5][6] (malay Pulau Mabul) — Sulavesi dənizində, Malay arxipelaqının tərkib hissəsini təşkil edən Ligitan arxipelaqına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Malayziyanın Sabah ştatı ərazisinə daxildir. Adanın sahəsi 0,21 km² təşkil edir. 1999-ci il məlumatına görə adada 2000 nəfər yaşayır. Həmcinin məşhur dəniz istirahət məkanıdır.

Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Coğrafi terləşməsi[redaktə | əsas redaktə]

Adanın coğrafi koordinatları — 4°14′45″N 118°37′52″E / 4.24583°N 118.63111°E / 4.24583; 118.63111

Sulavesi dənizinin cənib-şərqində, Kalimantan adasından şərqdə (ən yaxın məsafə 15 km təşkil edir.) yerləşir. Ada Ligitan arxipelaqına daxildir. Ada yaxınlığında İndoneziya və Malaziya dövlət sərhəti keçir. Adanın sahəsi 0,21 km²[1] təşkil edir. Damlaya bənzən formsya malikdir. Maksimal uzunluğu 750 km, eni isə 430 km təşkil edir.

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

İqlimi ekvatorialdir. Rütubətlidir. Ümumilikdə isə Kalimantan adasının şimal-şərq iqliminə xasdır. Orta illik maksimal temperatur +39 °C, minimum isə +17 °C təşkil edir. Günlük orta temperatur +27—29 °C arasında dəyişir. Günlük msksimal temperaturla, minimal temperatur arasında fərq cəmi 5 °C təşkil edir[1][2].

Təbii şəraiti[redaktə | əsas redaktə]

Ada mərcan məşhəllidir. Burada rifin sahəsi 2 km²[3] təşkil edir. Sahil hissəsi bir necə 10 metr enə malikdir. Əsasən qumsaldır. Daxili hissəsində demək olar ki, təbii bitki örtüyü yoxdur. Adada ən geniş yayılmış bitki Kakos palmasıdır[4]. Ölçüləri baxımından ada faunası kasıbdır. Burada iri heyvanlar yoxdur. Ancaq burada bir necə növ sürünən, suda-quruda yaşayan və gəmiricilər vardır. Adanın ətraf su sahəsi mərcanlarla zəngindir burada lat. Lophiiformes, lat. Gobiidae, lat. Octōpoda, lat. Teuthida, lat. Caridea[1] dəstələrinə aid dəniz canlıları yaşayır.

2000-ci illilərin sonlarına yaxı ada ətrafında müxtəlif səbəblərfən ekoloji problemlər yaranmışdır. Bu əsadən çimərliklərdə aparılan işlərlə,əlaqədar olmuşdur[3].

İnzibati bölgü və əhali[redaktə | əsas redaktə]

Ada inzibati anlamda Senforna rayonu (malay Daerah Semporna, Tavau dairəsi (malay Bahagian Tawau), Sabah ştatının ərazisinə (malay Negeri Sabah) daxildir.

1999-cu il məkumatına görə adada 200 nəfır yaşayır. Əhali əsasən iki qəsəbədə yerləmişdir: Mabul (malay Kampung Mabul) və Musu (malay Kampung Musu). Onlar müvafiq olaraq adanın şimalı və cənubunda yerləşir. Mabul qəsəbəsinin əhslisi əsasən Filippinin Sulu arxipelaqı regionundan gəlmələrin törəmələridir. Əhalisi islamdininə (sünnülər) etiqat edir[1][4].

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Ada əhalisinin böyük qismi balıqçılıqla məşğul olur. Bəziləri isə kakos yetişdirir. 1970-ci illərdən burada turizm inkişaf etmişdir. Ancaq turistərin bölgəyə axını müşahidə edilmirdi. Səbəb yaxınlıqda yerləşən Sipadan adasıLigitan adası İndoneziya və Malayziya arasında mebahisə predmeti olmuşdur. 2002-ci ildə isə BMT Beynəlxalq məhkəməsi ərazinin Malayziyaya mənsunluğunu təstiqləmişdir[5].

2000-ci illərdən burada Mabul-Kapalay[6] adalarında infrastruktur qurulur. Üstəlik keçmiş peft platforması dayvinq məqsədi ilə istifadə edilir[1].

Nəqliyyat[redaktə | əsas redaktə]

Ada ilə əsas nəqliyyat əlaqəsi katerlərlə təmin edilir[1][6].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 "Sipadan Dive Islands — Mabul Island". Capslock Sdn Bhd. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2012-02-27 tarixində. http://www.webcitation.org/65kvRNFkx. İstifadə tarixi: 24 января 2010 года.
  2. 2,0 2,1 "Semporna". WEATHER2. Arxivləşdirilib: [2] saytından 2012-02-27 tarixində. http://www.webcitation.org/65kvSVIam. İstifadə tarixi: 24 января 2010 года.
  3. 3,0 3,1 3,2 "Information about Mabul". Arxivləşdirilib: [3] saytından 2012-02-27 tarixində. http://www.webcitation.org/65kvTYsI7. İstifadə tarixi: 24 января 2010 года.
  4. 4,0 4,1 4,2 "Native Community". http://www.zampwiki.com/?t=Mabul. İstifadə tarixi: 24 января 2010 года.
  5. 5,0 5,1 "International Court Finds that Sovereignty over Islands of Ligitan and Sipadan Belongs to Malaysia". International Court of Justice. Arxivləşdirilib: [4] saytından 2012-02-27 tarixində. http://www.webcitation.org/65kvUmLnq. İstifadə tarixi: 24 января 2010 года.
  6. 6,0 6,1 6,2 "Sipadan-Mabul Resort Location". Arxivləşdirilib: [5] saytından 2012-02-27 tarixində. http://www.webcitation.org/65kvVFzOd. İstifadə tarixi: 24 января 2010 года.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]