Magellan buludları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Böyük və Kiçik Magellan buludları

Magellan buludu — Bulud dedikdə yəqin ki, ağlınıza atmoseferimizdə üzən, su buxarından ibarət olan buludlar gəldi. Lakin Magellan buludları məhz o mənada işlənilən bulud deyil. Magellan buludları əslində, kiçik ölçülü qalaktikalardır. Ətrafında qaz və toz hissəcikləri çox sıx olduğu üçün onlara bulud deyilir. Bu anlayış özündə Böyük Magellan Buludu və Kiçik Magellan Buludunu birləşdirir. Bizim kimi şimal yarımkürəsinin digər sakinləri də bu gözəlliyi görməkdən məhrumdurlar. Bu qalaktikalar, yəni Böyük və Kiçik Magellan buludları cənub yarımkürəsindən müşahidə olunur. Hətta binoklsuz və ya teleskopsuz belə, cənub yarımkürəsində onları görmək mümkündür.Təxminən 180 min işıq ili uzaqlıqda yerləşən Magellan Buludları bizim qalaktikamızın çox yaxınındadırlar. Bizim qalaktikamız Süd Yolu qalaktikasının peykləri hesab olunan bu qalaktikalar "cırtdan" qalaktikalar hesab olunur. Cırtdan dedik sizə kiçik bir cisim kimi gəlməsin. Belə ki, Böyük Magellan Buludu 30 min işıq ili genişliyindədir və 1 milyarda qədər ulduza ev sahibliyi edir. Kiçik Magellan Buludu isə bir az daha kiçik olub, 20 min işıq ili genişliyindədir. Bu qalaktikaya isə 3-5 milyon ulduz daxildir. Adlarını təxmin etdiyiniz kimi Magellandan almış olsalar da, 900-cü illərdə fars astronom Əl Rəhman əl Sufi tərəfindən kəşf olunmuşdur.

Böyük Magellan Buludu[redaktə | əsas redaktə]

Böyük Magellan buludu Südyolunda bir peyk qalaktikasıdır. [1]Təxminən 50 kiloparsek (≈163,000 yüngül illər), [2] məsafəsində LMC Yayaq Cıtdan Spheroidal (~ 16) sonra, Süd yolu üçün ikinci və ya üçüncü ən yaxın qalaktikadır ( kpc) və Canis Major Majority kimi tanınan mümkün cırtdan qeyri-müntəzəm qalaktikadır. Hazırda görülə bilən ulduzlara və təqribən 10 milyard günəş kütləsinə əsaslanaraq LMC diametri təxminən 14 min light-year (4.3 kpc) təşkil edir və Samanyolu kimi kütləvi olaraq 1/100 qədərdir. [3] LMC, Yerli qrupdakı Andromeda Galaxy (M31), Samanyolu və Triangulum Galaxy (M33) 'dan sonra dördüncü böyük qalaktikası edir.

LMC Magellanik spiral kimi təsnif edilir. [4] Kiçik Magellan Buluddan (SMC) və Süd yolu buludluğunun çəkisi ilə ehtimal ki, spiral qolları pozulmadan əvvəl çubuqlu cırtdan spiral galaktikası olduğunu göstərən geometrically off-center olan bir stellar bar var. [5] LMC-nin indiki qeyri-müntəzəm görünüşü, ehtimal ki, SMC ilə təkrarlanan tidal qarşılıqlı təsirlərin nəticəsi və Samanyolu-nun tidal sahəsinin nəticəsidir.

-70 ° -ə yaxın bir maya ilə LMC yalnız Cənub göydə yarımkürədə və Dorado və Mensa bürcləri arasında sərhəddə yerləşən 20 ° N-də cənubdan eni olan "bulud" kimi görünür və 20 Qara yerlərdən yüngül çirklənmədən uzaqlaşan ayın diametri (təxminən 10 dərəcə). [6]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Shattow, Genevieve; Loeb, Abraham (2009). "Implications of recent measurements of the Milky Way rotation for the orbit of t". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society: Letters. 392: L21. arXiv:0808.0104
  2. Pietrzyński, G; D. Graczyk; W. Gieren; I. B. Thompson; B. Pilecki; A. Udalski; I. Soszyński; et al. (7 March 2013). "An eclipsing-binary distance to the Large Magellanic Cloud accurate to two per cent". Nature. 495 (7439): 76–79. arXiv:1303.2063 
  3. Magellanic Cloud." Encyclopædia Britannica. 2009. Encyclopædia Britannica Online. 30 Aug. 2009.
  4. Peterson, Barbara Ryden, Bradley M. (2009). Foundations of astrophysics. New York: Pearson Addison-Wesley. p. 471. ISBN 9780321595584.
  5. Besla, Gurtina; Martínez-Delgado, David; Marel, Roeland P. van der; Beletsky, Yuri; Seibert, Mark; Schlafly, Edward F.; Grebel, Eva K.; Neyer, Fabian (2016). "Low Surface Brightness Imaging of the Magellanic System: Imprints of Tidal Interactions between the Clouds in the Stellar Periphery". The Astrophysical Journal. 825 (1): 20. arXiv:1602.04222
  6. "Large Magellanic Cloud: spectacular from Earth's southern hemisphere | Clusters Nebulae Galaxies". EarthSky. Retrieved 2013-07-17.