Mahmudçala

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Mahmudçala gölü
Drainage basin of Bolqarchay.png
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
YerləşməsiMasallı rayonu, Cəlilabad rayonu
(Azərbaycan)
Tökülən çaylarBolqarçay
Minerallaşma tipiŞorsulu
Mahmudçala (Azərbaycan)
Blue pog.svg

Mahmudçala[1] - Muğan düzünün cənub şərqində bataqlıq göl. Son illər suyunun quruması nəticəsində Mahmudçala su-bataqlıq sisteminin sahəsi olduqca kiçilmişdir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1896-cı ildə Araz çayı daşıb Muğan düzünü basarkən Ağçala, Mahmudçala və Cavadçala gölləri yaranır. Hazırda Mahmudçala gölü bataqlığa çevrilmiş və öz növbəsində iki hissədən - Mahmudçala və Ağçala göllərindən ibarətdir. Əvvəllər göl Araz çayı daşan zaman dolurdu. İndi isə göl Muğanın suvarma kanallarınınn və Bolqarçayın artıq suları ilə qidalanır. 1965-ci ildə Bolqarçay üzərində su anbarının inşası ilə gölün sahəsi kifayət qədər azalır (praktiki olaraq Ağçala gölünün böyük hissəsi). Bundan sonra göllər sisrtemi əsasən kanallar vastəsi ilkə qidalanır. Bundan sonra əsasən yay mövsümündə gölün sahəsi olduqca kiçilir. Bolqarçay üzərində olan su anbarı 15 il istifadədən sonra lillə dolur və çay suyu yenidən gölə axmağa başlayır. Gölün dibi əsasən lil təbəqəsindən ibarətdir. Ərazisinin böyük hissəsini su-bataqlıq bitkiləri örtür.

Xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Göl dəniz səviyyəsindən 22 metr aşağıda yerləşir. Ümumi sahəsi 8000 ha-dır. Mahmudçala su-bataqlıq sisteminin ümumi sahəsi isə 23000 ha təşkil edir (Ağçala gölü ilə birlikdə.). Göl ətrafının iqlimi quru subtropikdir. Yayı quru, olduqca isti, qışı isə mülayim keçir. Yayda ətraf ərazilərdə temperatur 29+35 °С, qışda isə +3+6,5 ° С təşkil edir. Yağıntılar əsasən yaz və payız aylarında düşür. Suyunun duzluğu 16-18 q/l təşkil deyir. Temperaturu isə yayda 22-29°С, qışda isə 4-7,5 °С olur.

Faunası[redaktə | əsas redaktə]

Göldə yayılmış su-bataqlıq quşları:Kiçik maygülü, Kiçik qarabatdaq, Böyük qarabatdaq, Boz vağ, İri ağ vağ, Kiçik ağ vağ, Fısıldayan qu quşu, Ala ördək, Yaşılbaş ördək, Fitçi-cürə, Enlidimdik ördək, Boz ördək, Fitçi-marek, Bizquyruq, Dalğıc, Qırmızıbaş dalğıc, Bataqlıq belibağlısı, Berqut, Şahin, Adi qaşqaldaq, Sultan toyuğu, Qamış quşu, Adi çökükburun, Adi tənbəlcüllüt, İlbizcüllüt, Qara ilbizcüllüt, Adi caydaqcüllüt, Göl qağayısı, Gümüşü qağayı və s.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Ağçala gölü

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]