Maks Born

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Maks Born
Max Born.jpg
Doğum tarixi 11 dekabr 1882(1882-12-11)[1][2][3][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 5 yanvar 1970(1970-01-05)[1][2][4][…] (87 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Basurero municipal de Berlín[d][10]
Vətəndaşlığı
Milliyyəti Alman
Elm sahəsi Nəzəri fizika, fizika
İş yeri
Təhsili
Tanınmış yetirmələri Klaus Fuks, Volfqanq Pauli
Üzvlüyü
Mükafatları Nobel mükafatı Fizika üzrə Nobel mükafatı
İmza
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Maks Born (alm. Max Born‎; 11 dekabr 1882(1882-12-11)[1][2][3][…], Vroslav, Sileziya[d][5][6][7]5 yanvar 1970(1970-01-05)[1][2][4][…], Göttingen, Aşağı Saksoniya[8][9]) — alman nəzəri fiziki və riyaziyyatçısı, kvant mexanikasının banilərindən biri. Fizika üzrə Nobel mükafatı (1954) luareatı. Dünyanın bir neçə elmi cəmiyyətinin üzvü, o cümlədən SSRİ Elmlər Akademiyasının xarici üzvü (1934).

Born kvant nəzəriyyəsində fundamental nəticələrin müəllifidir: o, matris mexanikasının yaradıcılarından biri olmuş, Şredinger dalğa funksiyasının ehtimal olunan bir şərhini təklif etmiş və dağılma kvant nəzəriyyəsinə (Born yaxınlaşması) və digər elmi fənlərə əhəmiyyətli töhfələr vermişdir. Kristal qəfəsləri dinamikası, bərk maddələrin, maye və qazların termodinamikası və kinetik nəzəriyyəsi, nisbilik nəzəriyyəsi və elastiklik nəzəriyyəsi məsələləri ilə məşğul olmuşdur. Kvant mexanikasının fikirlərini elmin müxtəlif sahələrindən (atomların və molekulların quruluşu, bərk vəziyyət fizikası və başqaları) verilən suallara tətbiq etmiş və xətti olmayan elektrodinamikanın (Born - İnfeld nəzəriyyəsi) qurulmasına cəhd etmişdir. Göttingen və Edinburqda Born böyük elmi məktəblər yaratmış və elmin fəlsəfi və sosial problemlərinə dair nəşrlər nəşr etmişdir. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra sülh uğrunda elm adamları hərəkatının yaradıcılardan və fəal iştirakçılardan biri oldu.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru: açıq məlumat platforması — 2011.
  2. 1 2 3 4 MacTutor History of Mathematics archive
  3. 1 2 Munzinger-Archiv — 1913.
  4. 1 2 Babelio — 2007.
  5. 1 2 J. Przeslawski, Z. Czapla Linear Birefringence in Diisopropylammonium Bromide Crystal // Ferroelectrics — 2014. — C. 462, burax. 1. — səh. 70–73. — ISSN 0015-0193; 1563-5112doi:10.1080/00150193.2014.890878
  6. 1 2 Gilman S. L. Are jews smarter than everyone else? // Mens Sana Monogr. / A. R. SinghMedknow, 2008. — Vol. 6, Iss. 1. — P. 41–47. — ISSN 0973-1229; 1998-4014doi:10.4103/0973-1229.34526PMID:22013349
  7. 1 2 http://link.springer.com/content/pdf/10.1007%2F978-1-4614-3523-5_4.pdf
  8. 1 2 Deltete R. J. The End of the Certain World: The Life and Science of Max Born, the Nobel Scientist who Ignited the Quantum Revolution // Ann. Sci.Taylor & Francis, 2009. — Vol. 66, Iss. 3. — P. 433–436. — ISSN 0003-3790; 1464-505Xdoi:10.1080/00033790801919629
  9. 1 2 M. Born Über Quantenmechanik // Zeitschrift für PhysikSpringer Science+Business Media, 1924. — Vol. 26. — S. 379–395. — ISSN 0044-3328doi:10.1007/BF01327341
  10. Find a Grave — 1995.