Malta arısı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Malta arısı
Maltese honey bee.JPG
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Buğumayaqlılar
Sinif: Cücülər
Dəstə: Pərdəqanadlılar
Fəsiləüstü: Arılar
Fəsilə: Əsl arılar
Cins: Apis
Növ: Bal arısı
Yarımnöv: Malta arısı
Elmi adı
Apis mellifera ruttneri, Sheppard, Arias, Grech & Meixner

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Malta arısı (lat. Apis mellifera ruttneri) — Bal arısının qərb yarımnövü.

Formalaşması[redaktə | əsas redaktə]

Malta arısı Malta adalarının təbiətinə uyğunlaşmış, qərb bal arısının bir yarımnövüdür. Malta adalarının materik Avropasından ayrılmasından sonra müstəqil bir yarımnöv kimi inkişaf etmişdir[1].

Xüsusiyyətləri və davranışları[redaktə | əsas redaktə]

Arı nisbətən qara rəngə malikdir. Yüksək temperatur, quru yay və sərin qışlara yaxşı uyğunlaşmışdır. Koloniyalarda il boyu artım müşahidə edilir. Adaların fəsillərə yaxşı uyğunlaşmışdır. Şanı yaxşı təmizləyirlər. Kifayət qədər tədarük olduqda ümumiyyətlə, kraliçanı uçururlar. Bu arı siçan və böcəklərə qarşı çox dayanıqlı yarımnövdür. Arıçılara və digər insanlara qarşı çox aqressiv ola bilərlər. Koloniyalar Varroa destructor gənələrinə qarşı müəyyən müqavimət göstərirlər.

Yarımnövün tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Bu yarımnöv Varroa destructor gənəsinin 1992-ci ildə Maltaya gətirilməsindən sonra geri dönüşü hesab olunur. O dövrdə yerli koloniyaların itkisini kompensasiya etmək üçün xaricdən gələn arı koloniyaları gətirilirdi. 1997-ci ildə alt növ kimi müəyyən edilmişdir. İtaliya yarımnövü ilə birləşmədən Varroa destructor gənəsinə qarşı daha dayanıqlı, yaxşı bir bal məhsulu verən və daha az aqressiv olan canlılara çevrilirlər. Ancaq bu addım Malta yarımnövünü genetik baxımdan fərqli bir canlı olmasını təhdid edir. Bununla belə bir neçə nəsildən sonra arılar təbii aqressiv vəziyyətinə qayıdır[1]. Maltadakı arı şanları yalnız 20-ci əsrin ortalarında ortaya çıxdı. Onların sayı əhəmiyyətsiz idi. Arıçılar arılarının sağlamlığına az maraq göstərirlər. 1990-cı ildə Malta arılarının 80% -i burada yayılmış bir gənə səbəbindən məhv olur. Bundan sonra səlahiyyətlilər köhnə gil qabları çərçivə yuvaları ilə əvəz etmə kompaniyasına başlayırlar. Hal-hazırda, Maltadakı demək olar ki, bütün arıçılar müasir arı yeşiklərindən istifadə edirlər[2].

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Sheppard, W.S., M.C. Arias, M.D. Meixner and A. Grech. Apis mellifera ruttneri, a new honey bee subspecies from Malta. 1997. Apidologie 28:287—293.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 "Types of Bee". archive.org. Archived from the original on 2010-01-31.
  2. Malta bal arısı - Apis mellifera ruttneri