Manşuk Mametova

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Manşuk Mametova
qaz. Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова
M. Mametova, Komsomolskaya Pravda image.jpg
Doğum tarixi 23 oktyabr 1922(1922-10-23)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 15 oktyabr 1943(1943-10-15) (20 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti əsgər
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Manşuk Mametova (23 oktyabr 1922(1922-10-23), Bökey Orda rayonu[d], Qərbi Qazaxıstan əyaləti15 oktyabr 1943(1943-10-15), Nevel, Tver vilayəti;qaz. Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова,rus. Маншук Жиенгалиевна Маметова)—İkinci Dünya Müharibəsi illərində Kalinin Cəbhəsində 3-cü Zərbə Ordusunun 21-ci Mühafizə Atıcı Diviziyasında 100-cü Tüfəng Briqadasının pulemyotçusu idi. 1 mart 1944-cü ildə Ali Sovet tərəfindən ölümündən sonra Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülən ilk qazax qadın oldu.[1][2]

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

İndiki Qazaxıstanın Ural bölgəsində ayaqqabı istehsalçısı ailəsində anadan olmuş Mametova uşaqlığını Almatı şəhərində, xalası Əminə Mametovanın himayəsində keçirdi. Valideynləri onu övladı olmayan xalası və əmisinə vermişdilər. Böyük Vətən müharibəsi zamanı onun ögey əmisi həbs olundu. Həbs olunmadan əvvəl o, Mametovanı tibb işinə həvəsləndirmişdi. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Qazax SSR Xalq Komissarları Sovetində sədr müavininin katibi olaraq işləyərkən Mametova, tibb bacısı təhsili almışdır. Daha sonra Almatı tibb instituna əlavə təhsil almaq üçün daxil oldu. Almanların Sovet İttifaqına hücumundan sonra Qırmızı Orduya qoşulmağa çalışdı və rədd edildikdən sonra tibbi təhsili davam etdirdi və həmçinin silahdan necə istifadə etməyi öyrəndi.[2][3][4]

Hərbi karyera[redaktə | mənbəni redaktə et]

Dəfələrlə rədd edilməsinə baxmayaraq israrla hərbi xidmətə getməsini xahiş etdikdən sonra, Mametova, 1942-ci ilin sentyabr ayında Qırmızı Orduya qəbul edildi, təyin olunma istəyinə baxmayaraq bir sahə xəstəxanasında tibb bacısı vəzifəsinə göndərilmədən əvvəl bir Ordu qərargahında vəzifə yerinə yetirmək üçün bir dəstəyə qəbul edildi:tüfəng dəstəsinə.O, tibb bacısı işləyərkən Maxim pulemyotundan istifadə üzrə təlimlərinə də davam etdi. Komandiri atıcılıq bacarıqlarını sınadıqdan sonra onu "Serjant" rütbəsinə yüksəltdi və 100-cü Qazax Silah Briqadası adlandırılan 100-cü Tüfəng Briqadasına keçməsinə icazə verdi, çünki əsgərlərinin 86%-i qazaxlı idi. Müharibə zamanı başqa bir pulemyotçu yoldaşı Nurken Hüseynova aşiq oldu, ancaq hisslərini digər bir dostuna söylədi. Həm Mametova, həm də Hüseynov 15 oktyabr 1943-cü ildə Neveldə öldülər. Döyüş boyunca o, heç vaxt silahından ayrılmadı və atəşlə vəftiz olunduqdan sonra bölməsində olan digər əsgərlərin hörmətini qazandı.[3][5][6]

Tanınması və Xatirəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Müharibənin bitməsi və Mametova ölümündən sonra Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görüldü.Həmçinin snayperçi Aliya Moldaqulova Sovet İttifaqı Qəhrəmanı olmuş, Qazaxıstanda və Rusiyada yüksək hörmət qazanan yeganə qazax qadınları idi. Uralda Mametovanın heykəli ucaldıldı,həmçinin Aliyə Moldaqulova və pilot Xiuaz Dospanova daxil olmaqla abidənin 2015-ci ildə yenidən əsası qoyuldu.Abidə "Qazax xalqının şanlı qızları" adlandırıldı. Mametova Sovet İttifaqının ən hörmətli qəhrəmanlarından birinə çevrildi,: ona şeirlər,muzey və mahnılar və filmlər həsr edilib. 1969-cu ildə Sovet filmi olan "Manşukun mahnısı" filmində qəhrəman rolunu aktrisa Natalya Arinbasarova canlandıraraq müharibədəki həyatını təsvir etdi. Almatı, Nevel, Ural və digər şəhərlərin bir çox küçə və məktəbləri, o cümlədən Manşuk Mametova Humanitar Kolleci adını aldı.Bu gün Mamedovanın portreti Qazaxıstanın bir çox markalarında və Sovet İttifaqının poçt qapağında nümayiş olunur.[7][8][9][10][11]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Маметова Маншук , Герой Советского Союза (Орден Ленина и медаль "Золотая звезда")". pamyat-naroda.ru. İstifadə tarixi: 2018-04-10.
  2. 1 2 Sakaida, Henry (2012). Heroines of the Soviet Union 1941–45 (ingilis). Bloomsbury Publishing. 38–56. ISBN 9781780966922.
  3. 1 2 "Kazakh hero Manshuk Mametova". e-history.kz (ingilis). 2018-01-25 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-02-05.
  4. Melnikov, A. "Маметова Маншук Жиенгалеевна". www.warheroes.ru. İstifadə tarixi: 2018-04-10.
  5. Чечеткина О. Героини. Вып. I. (Очерки о женщинах — Героях Советского Союза) // Батыр Маншук М., Политиздат, 1969.
  6. "Сотая, легендарная – Новости Казахстана – свежие, актуальные, последние новости об о всем". www.kazpravda.kz (rus). İstifadə tarixi: 2018-04-10.
  7. "Наталья Аринбасарова". Кино-Театр.РУ. İstifadə tarixi: 2018-04-10.
  8. "В Невеле открыли обновлённый памятник защитнице города Маншук Маметовой". ПАИ Новости Псковской области (rus). İstifadə tarixi: 2018-04-10.
  9. "В Уральске на месте памятника Маншук Маметовой установят скульптурную композицию" (rus). İstifadə tarixi: 2018-04-10.
  10. INFORM.KZ. "М.Мәметова атындағы колледждегі Ерлік залы – жас ұрпақты патриоттық рухта тәрбиелеу құралы". www.inform.kz (rus). İstifadə tarixi: 2018-04-10.
  11. INFORM.KZ. "В городе Невель почтили память Героя Советского Союза Маншук Маметовой". www.inform.kz (rus). İstifadə tarixi: 2018-04-10.

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]