Manipa boğazı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Manipa boğazı
ind. Selat Manipa
Пролив Манипа.svg
3°33′00″ c. e. 127°38′00″ ş. u.
AkvatoriyasıSakit okean, Seram dənizi Banda dənizi
Ölkə Flag of Indonesia.svg İndoneziya
AyırırBuru adasını Seram, Ambon, Manipa adalarından
Enminimum 26 km
Uzunluq80 km
Ən böyük dərinliyi4.086 m
Manipa boğazı (Qərbi Yeni Qvineya)
Blue pog.svg
Commons-logo.svg Manipa boğazı Vikianbarda

Manipa boğazı (ind. Selat Manipa) — Boğaz Malay arxipelaqında yerləşən Buru adasını Seram, Ambon, Manipa və başqa adalarından ayırır. Adaların hamısı Molluk adaları qrupuna daxildir. Sakit okeanına daxil olan Seram dənizini Banda dənizi ilə birləşdirir. Molluk arxepelaqının cənubunda yerləşən mühüm dəniz yolu üzərində yerləşir.

Qərb mənbələrində bəzən «Buru boğazı» (ing. Buru Strait) adlandırılır.

Coğarfi yerləşimi[redaktə | əsas redaktə]

Molluk adalarının cənub hissəsində yerləşir. Şumaldan Seram dənizi (ind. Laut Seram), cənubdan isə Banda dənizi ilə əhatələnir. Hər iki dəniz Sakit okeanın akvatoriyasına daxuldir.

Boğazın şərq hissəsi Kelanq (ind. Selat Kelang) və Boano (ind. Selat Boano) boğazları ilə birləşir. Boğaz daxilində çoxlu sayda adalar vardır. Onlardan ən irisi Ambelay adasıdır.[1].

Minimal eni 26 km, uzunluğu 80 km təşkil edir. Boğaz dərinliyi kifayət qədər dərindir. Manipa adasının cəbubunda dərinlik 4 km keçir. Ən dərin yeri 4085 m təşkil edir[1][2]. Bölgədə yerləşən adaların demək olar ki, hamısı boğaz akvatoriyasına daxildir, boğazın özü isə İndoneziyanın Maluku vilayətinə daxildir. Boğaz sahillərində (qərb) Namlea (ind. Namlea) Buru vilayətinin inzibati mərkəzi, Tumulexu-Alam (şərq) (ind. Tumelehu Alam), Vaeyose (ind. Wae Jose) (Seram adası), Asilulu (ind. Asilulu) (Ambon adası)[1][2].

Təbiəti[redaktə | əsas redaktə]

XX əsrə aid şəkil

Ərazinin ekosistemi Banda və Seram dənizləri ilə eynidir. Suyun səthində temperatur 27-28°S təşkil edir. Duzluğu 34-35 %-dir. Boğaza tökülən ən iri çay Apodur.

Boğazda güçlü axınlar baş verir, hansı ki Musson küləkləri nəticəsində yaranır. Şimal hissədə axınların güçü 5,5 km/s, cənubda isə 1,8 km/s təşkil edir[1]. Sahilə yaxın hissələrdə mərcan rifləri geniş yayılmışdır[1].

Boğaz seysmik baxımından aktiv zonada yerləşir. Sonuncu dəfə bu tip təkanlar 2014-ci ilin oktyabrında baş vermişdir. 2006-cı ilin 14 martında 6,4 maqnitudasında zəlzələ baş vermir və bunun nəticəsində sunamı yayanır. Sumaninin nəticəsində 6 yaşayış məntəqəsi ciddi dağıntılara səbəb olur.

Nəqliyyat əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Manipa boğazının kifayət qədər dərin olması onun əhəmiyyətini artırır. Bu onun istənilən növ gəmilərin hərəkətinə imkan verir.

İkinci Dünya müharibəsi dönəmində boğazın dərin olması səbəbindən ABŞ və Yapon sualtı qayıqları ərazidən sərbəst üzmüşlər. Bu səbəbdən boğaz bir necə dəniz döyüşünə şahidlik etmişdir. Boğazın suları balıqlarla zəngindir. Ərazidə Tuneç, Sardina və Stavrida kimi balıqlar tutulur. Sahillərində turizm inşah etdirilmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

}}

  1. Жюль Верн. "Кругосветные путешествия французских мореплавателей" (ing.). 26 iyun 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 апреля 2011.
  2. "Португальцы в Индонезии" (ing.). Тайны веков (23 января 2010 года). 28 iyul 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 апреля 2011.
  3. "USS Redfin (SS-272)" (ing.). — Сайт, посвящённый памяти подводной лодки «Редфин» (SS-272). 28 iyul 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 апреля 2011.
  4. Paul Wittmer, compiled from U.S. Submarine Losses World War II. "CISCO (SS-290)" (ing.). NAVPERS 15,784, 1949 issue. 28 iyul 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 апреля 2011.
  5. Paul Wittmer, compiled from U.S. Submarine Losses World War II. "SHARK 1 (SS-174)" (ing.). NAVPERS 15,784, 1949 issue. 28 iyul 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 апреля 2011.
  6. "Perikanan" (id). Pemerintah Kabupaten Buru (8 iyun 2011). — Официальный сайт администрации округа Буру.
  7. Azis Tomia. "Peresmian Resort Waspait" (id) (əlçatmaz keçid). Pemerintah Kabupaten Buru (6 февраля 2008 года). — Официальный сайт администрации округа Буру. 19 avqust 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 апреля 2011 года.
  8. "Transportasi" (id). Pemerintah Kabupaten Buru (13 февраля 2010 года). — Официальный сайт администрации округа Буру. 19 avqust 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 апреля 2011.
  9. "Transportasi Laut" (id). Pemerintah Kabupaten Buru (26 марта 2008 года). — Официальный сайт администрации округа Буру. 19 avqust 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 апреля 2011.
  10. "President Donates to Earthquake Victims on Buru Island" (id) (18 марта 2006 года). — Официальный сайт посольства Республики Индонезии в Австралии. 19 avqust 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 апреля 2011 года.
  11. "Three Killed in Indonesian Tsunami" (ing.) (17 марта 2006 года). — Электронная версия газеты «Эйдж». 19 avqust 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 апреля 2012 года.
  12. "President Yudhoyono Visits Quake-Hit Areas On Buru Island" (ing.) (əlçatmaz keçid). Antara (17 марта 2006 года). — Выдержка из сообщения индонезийского национального информационного агентстсва «Антара». 19 avqust 2011 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2012 года.
  13. A. Gani Ilahude, Arnold L. Gordon. "Thermoclune Stratification within the Indonesian Seas" (ing.) (PDF). Journal of Geophysical research, vol. 101, no. c5, pages 12,401—12,409, May 15, 1996.
  14. Arnold L. Gordon, Amy Field, A. Gani Ilahude. "Thermoclune Stratification within the Flores and Banda Seas" (ing.) (PDF). Journal of Geophysical research, vol. 99, no. c5, pages 18,235—18,242, September 15, 1994.