Maqdalena çayı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Maqdalena çayı[1] — ölkənin qərb hissəsindən təxminən 1528 kilometr (949 mil) şimala doğru axan Kolumbiyanın əsas çayıdır. Onun drenaj hövzəsi ölkə ərazisinin 24% -ni təşkil edən və əhalisinin 66% -nin yaşadığı 273.000 kvadrat km (105.000 kv m) bir sahəni əhatə edir. Adını bibliya xadimi Mary Magdalene'dən alıb. Magdalena yalnız yağış suları ilə dolu olduğundan, hövzə mövsümündə, çayın aşağı hissəsində su artdıqca daşqınlar çoxalır. Bu, aprel-maysentyabr-noyabr aylarında Magdalena çayını görməyə gedərkən nəzərə alınmalıdır.

Maqdalena çayı
Ölkə
Uzunluğu
  • 1.528 km
Su sərfi 7.200 m³/s
Hövzəsinin sahəsi 260.000 km²
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

İstiqamət[redaktə | əsas redaktə]

Magdalena çayının qaynağı Kolumbiyanın cənubundadır. Çay, şimaldan şərqə, iki kordilleralar arasındakı böyük bir vadidə axır. Təxminən doqquz dərəcə şimalda sahil düzənliyinə çatır, sonra 100 km (62 mil) qərbə doğru hərəkət edir, şimalda Bocas de Ceniza olaraq bilinən bölgədəki Barranquilla şəhərində Karib dənizinə çatır.

Magdalena çayı

Balıq[redaktə | əsas redaktə]

Cauca çayı və digər qolları daxil olan Magdalena çayı hövzəsi balıqlarla çox zəngindir. 2008-ci ilə qədər hövzədə 213 balıq növü məlum idi.[2] O vaxtdan bəri, 2013-cü ildə beş Hemibrycon,[3] 2013-cü ildə iki Ancistrus[4]2014-cü ildə Farlowella[5] kimi bir neçə yeni növ kəşf edilmişdir. Ümumiyyətlə, balıq faunası ətrafdakı hövzələr, xüsusən AtratoMaracaibo ilə əlaqələri göstərir.

Kolumbiyada ən məhsuldar balıq ovu sahələri hövzədədir[6], lakin 1975-2008 illəri arasında illik məhsulun təxminən 90% enməsi ilə kəskin azalma müşahidə edilmişdir.[7] Əsas təhlükələr çirklənmə (insan tullantıları, mədən, əkinçilik və çökəkliyə səbəb olan meşələrin qırılması) və yaşayış yerinin itirilməsidir. 2002-ci ildə çay hövzəsindəki 19 balıq növü təhlükə altına alındı.[6]

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Cənubi Amerikanın şimalındakı coğrafi mövqeyinə görə Magdalena çayı əvvəlcədən KolumbiyaEkvadorun içərisinə doğru bir yol idi. Pançe və Yariguí kimi xalq çayın qərb sahilindən keçib, şərq hissəsi isə çay Yuma adlandıran Muisca sivilizasiyasında məskunlaşdı.


1825-ci ildə Kolumbiya Konqresi Juan Bernardo Elbersə Maqdalena çayında buxar naviqasiyası qurmaq üçün güzəşt verdi, lakin onun şirkəti qısa müddət sonra bağlandı.

Maqdalena çayı

Eynilə, 16-cı əsrin əvvəllərində bugünkü Kolumbiyaya gələn İspan konkistadorları Rodrigo de Bastidasın çayını 1 aprel 1501-ci ildə kəşf etdikdən və adını verdikdən sonra çaydan dağlıq əraziyə keçmək üçün istifadə etdilər.

Kütləvi informasiya vasitələri[redaktə | əsas redaktə]

"Vabo dövründə sevgi" filminin çox hissəsi Kolumbiyadakı Kartagena şəhərində çəkilib. Bəzi ekran görüntülərində Magdalena çayı və Sierra Nevada de Santa Marta dağ silsiləsi var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Las Abejas y las Garzas / The Bees and Storks. "polinizaciones.blogspot.com" (ing. ). polinizaciones.blogspot.com. 23 may 2008 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 noaybr 2019.
  2. Maldonado-Ocampo; Vari; and Usma(2008). Checklist of the Freshwater Fishes of Colombia. səh. 143-237.
  3. Roman-Valencia. Three new species of Hemibrycon (Characiformes: Characidae) from the Magdalena River Basin. Colombia. səh. 1365-1387.
  4. Taphorn; Armbruster; Villa-Navarro; and Ray (2013). Trans-Andean Ancistrus (Siluriformes: Loricariidae). Zootaxa. səh. 343–370.
  5. Ballen; and Mojica (2014). A new trans-Andean Stick Catfish of the genus Farlowella Eigenmann & Eigenmann, 1889 (Siluriformes: Loricariidae) with the first record of the genus for the río Magdalena Basin in Colombia. Zootaxa. səh. 134–142.
  6. 1 2 Granado-Lorencio; Serna; Carvajal; Jiménez-Segura; Gulfo; and Alvarez (2012). Regionally nested patterns of fish assemblages in floodplain lakes of the Magdalena river (Colombia). səh. 1296–1303.
  7. Lasso; Agudelo-Córdoba: Jiménez-Segura; Ramírez-Gil; Morales-Betancourt; Ajiaco-Martínez; Gutiérrez; Usma-Oviedo; Muñoz-Torres; and Sanabria-Ochoa (2011). I. Catálogo de los recursos pesqueros continentales de Colombia. Serie Editorial Recursos Hidrobiológicos y Pesqueros Continentales de Colombia. Bogotá (Colombia): Instituto de Investigación de Recursos Biológicos Alexander von Humboldt (IAvH).