Maraş döyüşü

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Maraş döyüşü
Əsas münaqişə: Türkiyə Qurtuluş Savaşı
Tarix 21 yanvar 1920 — 12 fevral 1920
Yeri Qəhrəmanmərəş ili
Səbəbi Türk torpaqlarının azadlığı
Nəticəsi Türkiyə qələbəsi
Ərazi dəyişikliyi Maraşın Türkiyə tərəfindən azad edilməsi
Münaqişə tərəfləri

Flag of the Ottoman Empire.svg Qüvayi-milliyə

Flag of France.svg Fransa
Flag of the First Republic of Armenia.svg Erməni Legionu

Komandan(lar)

Flag of the Ottoman Empire.svg Arslan Bəy
Flag of the Ottoman Empire.svg Qılınc Əli Bəy

Flag of France.svg General Xuerette
Flag of France.svg Podpolkovnik Robert Normand
Flag of France.svg Mayor Korneloup
Flag of France.svg Kapitan Piyerre-Jan Daniel Andre

Tərəflərin qüvvəsi

30.000 (mülki milislər də daxil olmaqla)

45.000

İtkilər

4.000 ölü

6.500 ölü
280 yaralı
170 itkin
300 ağır yaralı


Maraş döyüşü (türk. Maraş muharebesi, fr. Bataille de Maras) və ya Maraşın müdafiəsi (türk. Maraş savunması, fr. Défense Maras) — Birinci Dünya Müharibəsində məğlub olduğuna görə, Osmanlı İmperiyası ilə 1918-ci ilin oktyabr ayının 30-da imzalanan Mudros müqaviləsi[1] çərçivəsində Anadolunun çox hissəsi kimi Maraşın da işğal edilməsi ilə işğalçı qüvvələrə qarşı 1920-ci ilin Yanvar ayının 21-də başlayan və 1920-ci ilin fevral ayının 12-də tarixində işğalın ortadan qalxması ilə nəticələnən döyüş. 

Südçü İmam Hadisəsi[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax: Südçü İmam Əli

Döyüşün ilk qığılcımı 1919-cu ilin Oktyabr ayının 31-də Südçü İmam Hadisəni idi. Ermənifransız legionu əsgərləri Uzunoluq Hamamından çıxan örtüklü türk qadınlarına əl uzatmaları nəticəsində qiyam qaldıran türklər, ermənilərəfransızlara hücum etməyə çalışsalar da ermənifransız əsgərləri, hadisəyə müdaxilə etmək istəyən Çaxmaqçı Səidi yaraladılar[2]. Südçü İmamın cavabı, ermənifransız əsgərlərinə atəş açmaq idi. Bu hadisədən qısa müddət sonra bir dava reallaşdı.[3]

Bayraq Hadisəsi[redaktə | əsas redaktə]

1919-cu ilin Noyabr ayının 27-də Aqop Hırlakyan adlı bir erməninin evində fransız komandir üçün bir rəqs tərtib edilmişdir. Komandirin rəqsə dəvət etdiyi erməni qızın "Sizinlə rəqs edə bilmərəm. Çünki özümü əsarətdə hiss edirəm. Qalada türk Bayrağı dalğalandığı müddətcə, sizinlə rəqs edə bilmərəm" deyərək təklifini qəbul etməmişdir. Bu hadisədən sonra qaladakı türk bayrağı endirilmişdir. Maraş döyüşü fransızların şəhərin qalasındakı türk bayrağını endirmələri, günahsız insanları öldürmələri və həbs etmələri narahatçılığı artırdı. Ulu Məscid İmamı Rıdvan Müəllimin "Qalasında bayrağı dalğalanmayan ölkədə cümə namazı qılınmaz!" cümləsi, əhalidəki fransızlaraerməni işğalçılarına qarşı olan nifrəti oyandırdı və üsyana çağırdı. Qalaya hücum edən Maraş əhalisi, içəridəki fransız əsgərlərini təsirsiz hala gətirib türk bayrağını yenidən qaldırdılar. Bundan sonra 72 gün ərzində şəhərin hər yanında qarşıdurmalar baş verdi. Döyüş əsnasında yaşanan ən böyük toqquşma Türkoğlu Müdafiəsi idi. Afşin və Əlbistandan da əhəmiyyətli dərəcədə kömək göndərilmişdir[4]. Daha sonra fransızlar 1920-ci ilin Fevral ayının 11-də şəhəri tərk etdilər[5]. Fransızlar İslahiyə yolunda Kuva-yi Milliyə (Milli Qüvvələr) hücumlarına məruz qaldı. Bu hücumlarda Fransa əsgərləri 200-ə yaxın itki verdi.

Nəticəsi[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin Bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://www.kahramanmaras.gov.tr/anasayfa.asp?menu=1&ana=2&alt=1&sayfa=19
  2. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
  3. Alim Öztürk (2007). "Türkiyə Cumhurriyəti İnqilab Tarixi və Atatürkçülüq 1". Milli Təhsil Nazirliyi Təhsil Texnologiyaları Ümumi Müdirliyi səhifə 26.
  4. http://www.elbistan.bel.tr/tarihce.asp
  5. Mətin Özdamarlar (2009). "Milli And (1919-1921)". Timaş Çapevi. səhifə 26.
  6. http://www.kahramanmaras.gov.tr/anasayfa.asp?menu=1&ana=2&alt=1&sayfa=28
  7. http://www.kahramanmaras.gov.tr/anasayfa.asp?menu=1&ana=2&alt=1&sayfa=29