Markakol

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Markakol
qaz. Марқакөл
Markakol 1.jpg
Zaysan gölü
48°45′00″ şm. e. 85°45′00″ ş. u.
Ölkə Qazaxıstan Qazaxıstan
Mütləq hündürlüyü 1447 m
Eni 19 km
Uzunluğu 38 km
Sahil uzunluğu ~100 km
Sahəsi 455 km²
Dərin yeri 27 m
Orta dərinliyi 14 m
Tökülən çay Qara İrtış
Axan çay İrtış
Markakol xəritədə
Markakol
Markakol
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Markakol — Şərqi Qazaxıstan vilayəti ərazisində yerləşən göl.

Markakol gölünün suyu şəffafdır. Kənarları körfəzlərlə zəngindir. Bəzi hissələrdə sahillərini meşələr örtmüşdü, bəzi hissələrdə isə qayalıqlarə sahilləri təşkil edir.,

Markskol növu Kurçum və Azutau silsilələri ilə əhatələnmişdir. Göl ovalvsri firmaya malik olaraq şimal-mşərqdən cənub-qərbə istiqamətlənir. Dəniz səviyyəsindən 1447 meyr hündürlükdə qərarlaşır. Gölün uzunluğu 38 km, eni isə 19 km təşkil edir. Sahəsi 455 km², sahil xəttinin uzunluğu 106 kilometrdir. Göl ortalama 14,3 metr, maksimal isə 24-27 meyr dərinliyə malildir. Göl yatağı 6,5 km³ suyu saxlaya bilir. Su toplayıcı sahəsi 1180 km²-dir. Gölə ümumilikdə 50 axar tökülür. Onlarda ən iriləri Topolevka, Tixuşka, Yelovna, Karabulak, Jırevkadır. Göldən isə ancaq bir çay başlayır (Kaljır çayı).

Gölün günün və fəsillərin müxtəlifliyində asılı olaraq müxtəlif çalarlara malik olur. Aydın havada mavi və ya göy rəng, tutqun havalalarda isə biz-qara, gümüşü ola bilir. Su səthinin səviyyəsi il ərzində bir necə dəfə dəyişə bilir. Gölün suyu yumşaq, hidrokarbonatlı, kalsiyumlu və azca turşdur. Qış ayları göl donur. Gölün donması oktyabrın ikinci yarısından noyabrın irimisi müddətləri arasında baş verir. Göldən axan Kaljır donmur. İsti keçən qışda ona tökülən bir necə çayda donma müşahidə edilmir. Buz qatının qalınlığı 60-120 sm arasında dəyişir.

Gölün gözəlliyi haqqında coğrafiyaçı-səytahlardan Semyon Tyanşanski, Karl Vilhelm Struve[1] (alm. Karl von Struve‎), Qriqori Nikolayeviç Potonin[2], Vasili Basileviç Sapojnikov.

Gölün dördüncü dövr buzlaşmasından sonra meydana gəlmişdir. Ətraf ərazikərdə qranit suxurların yer səthinə çıxması buzlaqların faliyyətinin nəticəsidir. Gölün buzlaq məşhəlli olması onun sahillərindən belə müşshidə etmək olur.

Göl balıqlarla zəngindir: Brachymystax, Thymallus. Sahillərində çoxlu sayda quş məskən salır:Qaqar, Maygülülər, ördəklər, qağayılarCharadrii. Ətrafında yerləşən meşələrdə isə Adi bonazi tetrası, Tetra, TuracKəklik kimi quşlar yaşayır

Bölgənin iqlimi kəskin kontinentaldır. Qış ayları bəzən temperatur -55 °C qədər düşə bilir. Gölün buzdan azad olma dövrü aprel ayına tısadüf edir. Orta illik temoeratur isə -4 °C-dir. Yay ayları isə temoeratur 29 °C qədər qalxır. Orta günlük temperaturun 0 °C yuxarı olduğu günlər 162, aşağı olduğu günlər isə 203 təşkil edir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]