Martin Buber

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Martin Buber
Martin Buber
Martin Buber portrait.jpg
Doğum tarixi
Doğum yeri Vyana, Avstriya-Macarıstan
Vəfat tarixi (87 yaşında)
Vəfat yeri Qüds
Dəfn yeri
  • Har HaMenuchot[d]
Vətəndaşlığı
Təhsili
Fəaliyyəti Ekzistensializm
Saytı buber.de/en/
İmza
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Martin Mardoxay Buber (8 fevral 1878[1][2][3][…], Vyana[4]13 iyun 1965[4][1][2][…], Qüds[4]) — alman-yəhudi filosofu və yazıçısı, iudaizm mütəfəkkiri.[5]

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

1896–99-cu illərdə Vyana, Leypsiq, SürixBerlində fəlsəfəni öyrənmiş, həmçinin AvropaAsiyanın mistik ənənələrinə maraq göstərmişdir. 18981904-cü illərdə sionist hərəkatının demokratik fraksiyasında iştirak etmiş, lakin sonralar siyasi sionizmdən uzaqlaşmış, mədəni-milli yəhudi hərəkatının nüfuzlu ideoloquna çevrilmişdir. Buber dinc anarxizmə və M. Qandi ruhunda qeyri-zorakı təsir ideyalarına rəğbət bəsləyir, yəhudilərin Fələstində dövlətsiz və ordusuz azad kooperativ məskənlərinin olmasını arzulayırdı. Frankfurt-Mayn Universitetinin (1924–33), 1938-ci ildə Fələstinə mühacirət etdikdən sonra Yerusəlimdə Yəhudi Universitetinin (1938–51) professoru, 1960–62-ci illərdə İsrail Elmlər Akademiyasının prezidenti olmuşdur. [5]

Fəaliyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

İkinci dünya müharibəsindən sonra ABŞAFR-də mühazirələr oxumuş, ərəb -yəhudi düşmənçiliyini və Fələstin ərəblərinə münasibətdəki antihumanist hərəkətləri pisləmişdir. Əsas əsərləri: “Mən və Sən” (“Ich und Du”, 1923), “İlahi Çarlığı” (“Königtum Gottes”, 1932), “İnsanın problemi” (“Das Prob lem des Menschen”, 1948) “Etiqadın iki obrazı”, (“Zwei Glaubensweisen”, 1950), “Xeyir və Şərin obrazları” (“Bilder von Gut und Böse”, 1952) və s. Buberin fəlsəfəsi ekzistensializmə yaxındır; onun başlıca ideyası: varlıq Allah və insan, insan və dünya arasında “dialoq” kimidir. Yunan monologizminə qarşı duran “dialoq” ruhunu Buber Bibliyadakı dünya anlamında axtarırdı. Buber xasidizmin panteist ənənələrinə xüsusi diqqət ayırmışdır.[5]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması — 2011.
  2. 1 2 Martin Buber — 2009.
  3. Martin Buber // Encyclopædia Britannica (ing.)
  4. 1 2 3 Бубер Мартин // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 1 2 3 Buber// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 13.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]