Matua adası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Matua adası
rus. Матуа
NASA-MatsuwaIsland.jpg
48°05′N 153°13′E / 48.083°N 153.217°E / 48.083; 153.217Koordinatlar: 48°05′N 153°13′E / 48.083°N 153.217°E / 48.083; 153.217 (T)
ArxipelaqKuril adaları
AkvatoriyaSakit okean Oxot dənizi
Ölkə Flag of Russia.svg Rusiya
VilayətSaxalin vilayəti
Sahəsi52 km²
Hündür nöqtəsi1.446 m
Əhali (2015 )0 nəf.
Matua adası (Rusiya)
Matua adası
Matua adası (Saxalin vilayəti)
Matua adası
Commons-logo.svg Matua adası Commonsda

Matua (yap. 松輪島) — Kuril adaları Böyük Kuril cərgəsi mərkəz qrupuna daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə[1] daxildir. Adada yaşayış yoxdur.

Adanın sahəsi 53 km² təşkil edir. Ununluğu şimal-qərbdən cənub-şərqə 11 km, eni isə 6,4 km təkil edir. Adada yaşayışı olmayan Sarıçevo və Qubanovka yaşayış məntəqələrinin qalıqlsrı günümüzdə belə qalır. Adadan 1,3 km şərqdə Toprkovı adası yerləşir. Adanın sahəsi 1 km², hündürlüyü isə 70 metrdir. Ada ərazisində fəaliyyətdə olan Sarıçev vulkanı mövcuddur. Onun hündürlüyü 1446 metr təşkil edir. Kiçik Xesupo çayı içməli suya malikdir. Dvoynaya buxtası yaxtaların sərbəst yan almasına imkan verir. Ada kollarla örtülüdür. Burada qızılağac bitkisi sız kolluqlar əmələ gətirir. Ərazisində tülkülər və kiçik gəmiricilərə rast gəlmək mümkündür. Sahillərində dəniz şirlərinin cəmləşdiyi ərazilər vardır. Sahil sularında isə halqaşəkilli suitiləri görmək mümkündür. Qıvrımdimdik, qarabatdaqqağayıları müşahidə etmək mümkündür.

Qolovnin boğazı ilə Raykoke adası (18 km şimalda), İnam boğazı ilə isə Rasşua adasından (28 km cənub-qərb) ayrılır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Yaponların XIX əsrə qədər adaya gəlişinə qədər bölgədə aynular yaşayırdılar. Onların ümumi sayı 200 nəfər olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi öncəsi yaponlar adanı güçlü müdafiə istehkamına çevirmişdilər. 194-cü ildə adada 7 min əsgər yerləşdirilmişdi. 1945-ci ilin avqustunda isə bu say 4 minə enmişdi. Uçuş zolağının uzunluğu 1200 metrə çatırdı. Zolaq qış ayları termal sularla qızdırıldığından il boyu enişə imkan verirdi. 2016-cı ilə olan məlumata görə zolan uçuşları qəbul etmək üçün tam yararlıdır.

Harri Trumen ABŞ-a məxsus bazalardan birinin Kuril adalarına yerləşdirilməsi təklifi ilə İosif Stalinə müraciyyət etdiyi ada məhz Matua olmuşdur. Əvəzində isə Aleut adalarında Sovetlərə məxsus bir bazanın yerləşdirilməsi cavabı aldıqda bu təklifdən birdəfəlik əl çəkmişdir.

İkinci Dünya müharibəsi zamanı yaponlara məxsus İsiqaki gəmisi Amerikaya məxsus olan USS S-44 (SS-155) gəmisini batırmışdır. USS Herring (SS-233) su altıqayığı Xibuki Maru, İvaki Maru[2]İsiqaki gəmilərini adadan 70 km qərbdə batırmışdır[3].

Adada yerləşən yapon qarnizonu, 41-ci quru qoşunları alayından ibarət idi. Onlara polkovnik Ueda rəhbərlik edirdi. Qoşun 302-ci moto atıcı alayının önündə yerləşdirilmişdi. 2000-ci ilə qədər adada sərhəd zastavası olmuşdur. Severo-Kurilsk sunamisi zamanı 16 hərbici həlak olmuşdur. Bu faciyə ilə bağlı abidə quraşdırılmışdır. 2009-cu ilin iyununda adada yerləşən vulkan püskürmüşdür. 7 mat 2016-cı ilə Vladivostokdan olan 6 gəmi vitse-admira Akeksandr Ryabuxinin rəhbərliyi ilə adaya ekspedisiyaya çıxmışlar. 200 nəfərin iştirak etdiyi ekspedisiyada təkcə sahil və düzən ərazilərdə 97 tarixi obyekt aşkarkanmışdır[4][5]. 2016-cı ilin iyununda Rusiya Müdafiə Nazirliyi və Rus Coğrafiya Cəmiyyətinin birgə təşkil etdiyi ekdpedisiya zamanı 1942-ci ildə istehsal edilən yükgül tipli yapon qırıcı təyyarəsi aşkarlanmışdır[6].

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

  • Havanın orta illik temperaturu — 2,6 °C
  • Havada olan rütübət — 84,2 %
  • Küləyin temperaturu — 5,7 m/s

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]