Mehparə Səfərova

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mehparə Səfərova
Mehparə Rəsul qızı Səfərova
Mehparə Səfərova.jpg
Doğum tarixi 29 fevral 1952 (1952-02-29) (68 yaş)
Doğum yeri Qax
Vətəndaşlığı Azərbaycan Respublikası
Elm sahəsi kimya
Elmi dərəcəsi kimya üzrə fəlsəfə doktoru
İş yeri AMEA-nın Aşqarlar Kimyası İnstitutunun elmi katibi
Mükafatları 2012-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə, 2015-ci ilin noyabr ayında isə AMEA-nın 70 illik yubileyi münasibətilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən Tərəqqi medalı ilə təltif edilmişdir "Tərəqqi" medalı(2015)
ica.az

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Mehparə Səfərova 1952-ci il fevral ayının 29-da Qax rayonunda anadan olmuşdur. 1969-cu ildə orta məktəbi qızıl medalla bitirmiş və elə həmin il Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə qədul olmuşdur. 1974-cü ildə universitetdə təhsilini əla qiymətlərlə başa vurduqdan sonra o, təyinatla AMEA Aşqarlar Kimyası İnstitutuna göndərilmiş və öz elmi fəaliyyətinə «Transmissiya yağlarına aşqarlar» laboratoriyasında mühəndis vəzifəsində başlamışdır. 1974-1993-cü illər ərzində institutun hazırki «Transmissiya və sənaye yağlarına aşqarlar və aşqar kompozisiyaları» laboratoriyasında mühəndis, kiçik elmi işçi, elmi işçi vəzifələrindən böyük elmi işçi vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 1976-cı ildə institutun aspiranturasına qəbul olmuş, 1982-ci ildə «Ditiofosfat, ksantoqenat və ditiokarbomat turşularının bəzi efirlərinin sintezi və sürtkü yağlarına aşqar kimi tədqiqi» mövzusunda dissertasiya işini müdafiə etmiş və «Neft kimyası» ixtisası üzrə kimya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsinə, 2002-ci ildə isə baş elmi işçi elmi adına layiq görülmüşdür.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Mehparə Səfərova transmissiya, sənaye və motor yağlarına tiokarbonat və ditiofosfat turşularının efirləri əsasında aşqarların sintezi və onların əsasında aşqar kompozisiyalarının tərtibi sahəsində çalışmış, kimya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini aldıqdan sonra da bu sahədə elmi tədqiqatları davam etdirmiş, yeyilməyə və siyrilməyə qarşı bir sıra yüksək təsirli aşqarlar sintez etmişdir. M.Səfərova bu işlərlə paralel olaraq mühafizəedici aşqarlar və sürtkülər sahəsində də elmi-tədqiqat işləri aparmışdır. Laboratoriyada 9.054-75 №-li ГОСТ-a uyğun olaraq mühafizəedici aşqarların 5 sınaq üsulunun təşkilində onun əməyi böyük olub. M. Səfərova 1987-ci ildən etibarən eyni zamanda institutun Elmi şurasının katibi kimi Elmi şuranın işinə köməklik etmişdir. O, 1993-cü ildən institutun elmi katibliyinin işində yaxından iştirak etmiş, 1994-cü ilin may ayından institutun elmi katibi olmuşdur. M.Səfərova elmi katib kimi institutun cari və perspektiv elmi-tədqiqat işləri proqramlarının tərtibində, aralıq və yekun elmi hesabatların yazılmasında və tərtibində yaxından iştirak edir. İnstitutda doktorantura və dissertantura yolu ilə yüksək ixtisaslı elmi kadrların hazırlanmasında, elmi kadrların attestasiyasında, institutun elmi seminarlarının təşkilində və keçirilməsində də əməyi böyükdür. M.Səfərova elmi katib vəzifəsini bacarıqla yerinə yetirməklə yanaşı institutun «Transmissiya və sənaye yağlarına aşqarlar və aşqar kompozisiyaları» laboratoriyası ilə əməkdaşlıqda öz elmi fəaliyyətini davam etdirir. O, üzvi kimya və neft kimyası sahəsində “Yerli xammal və yeni aşqar kompozisiyası əsasında gəmi və stasionar elektrik stansiyalarında istifadə edilən gəmi qazturbin yağının yaradılması” layihəsinin (EİF-2010-1(1)-40/35-4) yerinə yetirilməsində icraçı kimi iştirak etmişdir.

Elmi əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Mehparə Səfərova 93 elmi əsərin, o cümlədən 14-ü xarici jurnallarda dərc edilmiş elmi məqalənin (bunlardan 7-si referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda), 20 SSRİ müəlliflik şəhadətnaməsi və 24 Azərbaycan patentinin müəllifidir.

Elmi məqalələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Синтез и исследование некоторых эфиров 0,0-диизопропилдитиофосфорной кислоты в качестве противоизносных присадок к смазочным маслам. // Журнал Прикладной химии № 11, 1984, с 2564-2568. // А.М. Кулиев, М.А. Кулиева, Ш.М. Шыхалиев ilə birgə
  • Подбор вязкостных присадок для гидравлических жидкостей. // Нефтепереработка и нефтехимия. 2006. № 5, с. 24-26. // М.А.Кулиева, Н.П. Мустафаев, Г.А. Гахраманова, Н.Н. Новоторжина, Б.И.Мусаева ilə birgə.
  • Термоаналитические исследование некоторых замещенных оксиметиловых и оксикарбонилметиловых эфиров дитиофосфорно ксантогеновой и дитиокарбаминовой кислот. // Нефтепереработка и нефтехимия, 2006 г., № 11, стр. 21-25. // Т.Х. Акчурина, М.А. Кулиева, Г.А. Гахраманова ilə birgə.
  • Синтез ацилоксиалкиловых эфиров тиоугольных и дитиокарбаминовых кислот. // Журнал Органической химии”.г. Санкт-Петербург, 2013, том. 49, № 2, стр. 210-214. // Н.П. Мустафаев, М.А. Кулиева, К.Н. Мустафаев, Т.Н. Кулибекова, Г.А. Гахраманова, Н.Н. Новоторжина ilə birgə.
  • Исследование противоизносных свойств эфиров дитиофосфорной, ксантогеновой и тритиоугольной кислот. // Нефтепереработка и нефтехимия, 2015, № 7, стр. 38-39. // Б.И. Мусаева, М.Р.Сафарова, Г.А. Кахраманова, Н.Н. Новоторжина, Т.Н. Кулибекова, Е.С. Мустафаева ilə birgə.
  • Масла для тяжелонагруженных зубчатых передач промышленного оборудования, работающих при высоких нагрузках и температурах. // Нефтепереработка и нефтехимия, 2016, № 11, стр. 47-50. // Н.П. Мустафаев, Б.И. Мусаева, Е.С. Мустафаева ilə birgə.

Müəllif şəhadətnamələri[redaktə | əsas redaktə]

  • Противоизносная и противозадирная присадка к смазочным маслам // А.с. № 835163, 1979 (СССР). // А.М. Кулиев, Г.Р. Гасанзаде, М.А. Кулиева, П.П. Заскалько, Б.И. Абдуллаев, И.Л. Гинзбургская, С.М. Фарзалиева, Ф.А. Расулова ilə birgə.
  • Противоизносная и противозадирная присадка к трансмиссионным маслам. // А.с. № 941411, 1980 (СССР). // А.М. Кулиев, М.А. Кулиева, Н.П. Мустафаев, Н.Н. Новоторжина ilə birgə.
  • Изопропилокситиокарбонилтиоэтиловый эфир изопропилксантат уксусной кислоты в качестве противозадирных присадок к смазочным маслам. // А.с. № 1295692, 1985 (СССР). // А.М. Кулиев, Н.А. Блинникова, А.М. Кулиева ilə birgə.
  • Изопропилокситиокарбонилтиометиловый эфир изопропилксантатуксусной кислоты в качестве противозадирной присадки к смазочным маслам. // А.с. № 1387364, 1986 (СССР). // А.М. Кулиев, М.А. Кулиева, Н.А. Блинникова, М.Н. Агаева ilə birgə.
  • β-окси-γ-(О,О-диизопропилдитиофосфорил)пропиловый эфир (О,О-диизопро¬пилдитиофосфорил)уксусной кислоты в качестве противозадирной присадки к смазочным маслам. // А.с. № 1531405, 1987 (СССР). // А.М. Кулиев, М.А. Кулиева, Д.В. Юсифалиева, И.П.Исмаилов ilə birgə.
  • ß-2-Окси-3-)О,О-диизопропил)дитиофосфорилпропилбу-тилтритиокарбонат в качестве противозадирной присадки к смазочным маслам. // А.с. № 1552608, 1988 (СССР). // М.А. Кулиева, Д.В. Юсифалиева, И.П. Исмаилов, Н.А. Блинникова ilə birgə

Patentləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Aroksikarbonilalkilen haloidlərin alınma üsulu. // Azərbaycan patenti i 2000 0165. // Mustafayev N.P., Quliyeva M.Ə., Qasımova Q.A., Novotorjina N.N. ilə birgə.
  • Ağır yüklənmiş mexanizmlərin hidrosistemləri üçün yağ. // Azərbaycan patenti i 2006 0083. // Mustafayev N.P., Quliyeva M.Ə., Musayeva B.İ., Novotorjina N.N., İsmayılov İ.P. ilə birgə.
  • Hidromexaniki sürətdəyişmə qutuları üçün yağ. // Azərbaycan patenti i 2007 0204. // Mustafayev N.P., Quliyeva M.Ə., Novotorjina N.N., Musayeva B.İ. ilə birgə.
  • Metalkəsmə dəzgahlarının sirkulyasiya sistemləri üçün yağ. // Azərbaycan patenti i 2008 0056. // Mustafayev N.P., Quliyeva M.Ə., Musayeva B.İ., Novotorjina N.N. ilə birgə.
  • Transmissiya yağlarının yağlayıcı xassələrini yaxşılaşdıran aşqarın alınma üsulu. // Azərbaycan patenti i 2010 0023. // Mustafayev N.P., Musayeva B.İ., Novotorjina N.N., Qəhrəmanova Q.A. ilə birgə.
  • İzopropil ksantogen turşusunun 2-(tioqlikoloiloksi)etil efiri sürtkü yağlarına siyrilməyə qarşı aşqar kimi. // Azərbaycan patenti i 2011 0042. // Mustafayev N.P., Quliyeva M.Ə., Qəhrəmanova Q.A., Mustafayev K.N., İsmayılov İ.P. ilə birgə.
  • Gəmilərin hidrosistemləri üçün işçi maye. // Azərbaycan patenti i 2013 0047. // Mustafayev N.P., Musayeva B.İ., Novotorjina N.N., Qasımova Q.A. ilə birgə.
  • γ-Aroksi-β-tiosianato-propilfenilsulfidlər sürtkü yağlarina çoxfunksiyali aşqar kimi. // Azərbaycan patenti i 2016 0019. // Fərzəliyev V.M,.Səfərova M.R,.Mustafayev K.N. ilə birgə.
  • Transmissiya yağı. // Azərbaycan patent i2016 0020. // Musayeva B.İ., Qəhrəmanova Q.A., Novotorjina N.N. ilə birgə.

Beynəlxalq konfranslarda iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

Mehparə Səfərova bir sıra Beynəlxalq elmi konfranslarda (Ufa, Kremençuk, Kazan, Minsk şəhərlərində) elmi məruzələrlə çıxış etmişdir. 
  • Научный семинар “Химические средства защиты от биокоррозии». Уфа, 1980, стр. 130-132. // Применение водорастворимых антимикробных органических соединений против грибных обрастаний. // М.А. Гаджиева, Г.М. Ибрагимова, С.А. Аскерова, М.И. Шихиева ilə birgə.
  • IV Всесоюзный конференция по синтезу, технологии и применению присадок к смазочным материалам. Г.Кременчук, 1987 г., Москва 1987 г., стр. 10. // Б.И.Мусаева, Х.К.Эфендиева Ilə birgə.
  • XX Всероссийский конференция по химии и технологии органических соединений серы, Казань, 1999, стр. 196. // Новые методы синтеза сультанов. // А.М.Магеррамов, З.И.Ахмедова, М.А.Аллахвердиев ilə birgə.
  • XXVI международный научно-технический конференция «Реактив 2012». Минск, 2-4 октября 2012 г., стр. 82. // Присадки трансмиссионных масел. // Мусаева Б.И., Гахраманова Г.А. ilə birgə.
  • IV Международный научно-технический конференция “Альтернативные источники сырья и топлива” (АИСТ-2013), Минск, 28-30 мая 2013 г., стр. 48. // Противоизносная и противозадирная присадка к трансмиссионным маслам. // Фарзалиев В.М., Сафарова М.Р., Новоторжина Н.Н., Зульфугаров Э.А., Исмаилов И.П. ilə birgə.
  • IV Международный научно-технический конференция «Альтернативные источники сырья и топлива» (АИСТ-2013), Минск, 28-30 мая 2013г., стр. 49. // Cинтез эфиров ксантогеновых кислот. // Н.П.Мустафаев, Х.К.Эфендиева, С.Б.Мамедкеримovа ilə birgə.

Elmi-təşkilati fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

  • Mehparə Səfərova institutun elmi katibi olaraq elmi şura iclaslarinin təşkilində və keçirilməsində, burada elmlər doktoru və fəlsəfə doktoru dissertasiyalarının müzakirəsinin təşkilində, elmi kadrların attestasiyasında, institutun elmi seminarlarının təşkilində və keçirilməsində mühüm rol oynayır.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

M.R.Səfərovanın elmi və elmi-təşkilati fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilmişdir. Belə ki o, 2012-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə, 2015-ci ilin noyabr ayında isə AMEA-nın 70 illik yubileyi münasibətilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən Tərəqqi medalı ilə təltif edilmişdir.