Milli Aviasiya Akademiyası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Milli Aviasiya Akademiyası
MAA
MAA yeni.jpg
MAA-nın ümumi görünüşü

Əvvəlki adları «Azərbaycan Hava Yolları» Dövlət Konserni nəzdində Milli Aviasiya Mərkəzi
Əsası qoyulub 15 iyun 1992
Rektor Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev
Bakalavr sayı ~ 2000
Magistrant sayı ~ 100
Şəhər Bakı
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Ünvan AZ1045, Bakı şəh., Mərdəkan pr., 30.
Universitet şəhərciyi 3 korpus
naa.az
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Milli Aviasiya Akademiyası (MAA) — Azərbaycan Respublikasının dövlət ali təhsil müəssisəsidirAzərbaycan Hava Yolları Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin (QSC) strukturuna daxildir. Milli Aviasiya Akademiyası Azərbaycanda mülki aviasiya sahəsində ali, əlavə və peşə-ixtisas təhsil proqramlarını həyata keçirən yeganə ali təhsil müəssisəsidir.

Mündəricat

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1992-1999-cu illər[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyası, I tədris binası: arxiv
Milli Aviasiya Akademiyası, 2-ci tədris binası: arxiv
Milli Aviasiya Akademiyası, Kitabxana, 1999-cu il: arxiv
Milli Aviasiya Akademiyası, Tələbə yataqxanası: arxiv

Azərbaycan Respublikası mülki aviasiya sahəsində milli kadrlara olan ehtiyacın ödənilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 15 iyun 1992-ci il tarixli 337 saylı qərarı ilə «Azərbaycan Hava Yolları» Dövlət Konserni (indiki «Azərbaycan Hava Yolları» Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti) nəzdində Milli Aviasiya Mərkəzi yaradıldı[1][2][3][4][5]. Professor İlyas Musa oğlu Əliyev Mərkəzin direktoru təyin edildi. Mərkəzin nəzdində Ümumi texniki fənlər və Humanitar fənlər kafedraları təşkil olundu. 1993-cü ildə Mərkəzdə Hava Nəqliyyatının İstismarı fakültəsi yaradıldı və mövcud kafedralar bu fakültəyə daxil edildi. Həmçinin, Aviasiya xüsusi avadanlığı və İngilis dili kafedraları yaradıldı. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 24 fevral 1994-cü il tarixli 81 saylı qərarı ilə Milli Aviasiya Mərkəzi Milli Aviasiya Akademiyası adlandırıldı[6][4]. Milli Aviasiya Akademiyası bir fakültə, iki ixtisas, 80 tələbə ilə fəaliyyətə başladı. 1994-cü ildə Hava Nəqliyyatının Uçuş İstismarı fakültəsi və onun nəzdində Hava gəmilərinin uçuş istismarı və aeronaviqasiya, Uçuş aparatlarının və aviasiya mühərriklərinin konstruksiyası və istismarı kafedraları yaradıldı. Həmin ildə MAA-nın nəzdində Elmi Tədqiqat Aviasiya institutu (ETAİ) yaradıldı[7][8]. ETAİ-nin tərkibində Konstruktor-texnoloji, Elmi texniki informasiya və yeni texnikanın tətbiqi, Aviasiya elektronikası" və "Yeni texnika və texnologiyanın tətbiqi şöbələri yaradıldı.
1996-cı ildə Milli Aviasiya Akademiyasının rektoru vəzifəsinə AMEA-nın həqiqi üzvü[9], əməkdar elm xadimi, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev təyin olundu[4]. Akademiyada Uçuş fənləri, Aviasiya radiotexnikası və elektronikası, Avtomatika və aviasiya cihazları, Hava naviqasiyası və havada hərəkətin idarə olunması, Mülki aviasiya iqtisadiyyatı, Texniki fizika, Riyazi təminat və mexanika kafedraları, həmçinin, Təcrübə-sınaq istehsalatı və Qiyabi fakültə yaradıldı[4]. Azərbaycanda mülki aviasiyanın inkişafı ilə əlaqədar olaraq 1997-1998-ci tədris ilindən MAA-ya qəbul olan tələbələrin sayı artmağa başladı. MAA-nın məzunlarının ilk buraxılışı 1995/1996-cı tədris ilində oldu. Həmin ildə 39 tələbə MAA-nın məzun adına layiq görüldü.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 iyun 1999-cu il tarixli sərəncamı ilə «Azərbaycan Respublikasının təhsil sahəsində islahat proqramı» təsdiq olunduqdan sonra MAA-da bir sıra struktur dəyişiklikləri aparıldı. 1999-cu ildə Avianəqliyyat istehsalatı fakültəsi, onun nəzdində Avianəqliyyat istehsalatı, Riyaziyyat və mexanika kafedraları, İqtisadiyyathüquq fakültəsi və onun tabeliyində olan Hüquqşünaslıq kafedrası yaradıldı. Həmin dövrdə Milli Aviasiya Akademiyasının «Elmi məcmuələr» jurnalı təsis olunmuş və Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının reyestrinə daxil edilmişdir[10]. Tədris prosesinin beynəlxalq aviasiya təşkilatlarının tələblərinə uyğun olaraq qurulması məqsədilə 1999-cu ildən etibarən MAA Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi (DAK) tərəfindən sertifikarlaşdırılmış[4][11] və dövri olaraq onun qüvvəsi yenilənmişdir[12]. DAK tərəfindən aparılmış sertifikasiyanın nəticəsi olaraq Akademiyanın məzunlarının diplomları DAK üzvü olan ölkələrdə tanınmağa başlamışdır.
Milli Aviasiya Akademiyası Türkiyə, Rusiya, Qazaxıstan, Ukrayna, Latviya, Litva, Böyük Britaniya, Almaniya, Yunanıstan, Portuqaliya, İtaliya, İsrail, Fransa, ABŞ, Kanada, Yaponiya ali təhsil müəssisələri və elmi təşkilatları ilə elmi-tədqiqat işlərinin aparılması, dissertasiyaların müdafiə edilməsi, beynəlxalq konqres, konfrans, simpozium və seminarların təşkili üzrə əməkdaşlıq edir. 1999-cu ildə Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının (ICAO) prezidenti Assad Kotayt[13] MAA-nın fəxri qonağı oldu[14][15].

2000-2008-ci illər[redaktə | əsas redaktə]

MAA 2000-ci ildə ICAO-nun Sorğu kitabına, 2002-ci ildə isə İCAO-nun reyestrinə daxil edildi[16][4][17].
2000-ci ildə MAA-da müasir tələblərə cavab verən idman kompleksi istifadəyə verildi. Kompleksin açılışında Azərbaycan Respublikasının indiki Prezidenti, Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin sədri İlham Əliyev iştirak etdi. Həmin ildə Avianəqliyyat istehsalatı fakültəsinin nəzdində Aviasiya təhlükəsizliyi, 2002-ci ildə isə Ətraf mühitin aerokosmik monitorinqi kafedraları təşkil olundu. 2003-cü ildə Hava Nəqliyyatının Uçuş İstismarıHava Nəqliyyatının Texniki İstismarı fakültələri birləşdirilərək, Hava Nəqliyyatının Uçuş-Texniki İstismarı fakültəsi adlandırıldı. Hava gəmilərinin uçuş istismarı və aeronaviqasiya, Hava hərəkətinin idarə edilməsi və meteorologiya, Uçuş aparatlarının və aviasiya mühərriklərinin konstruksiyası və istismarı, Aviasiya radiotexnikası və elektronikası, Aviasiya xüsusi avadanlığı kafedraları fakültənin tərkibinə daxil edildi. Həmin ildə MAA-da elmi-pedaqoji və elmi kadrların planlı şəkildə hazırlanması məqsədilə Aspirantura şöbəsi yaradıldı. 2004-cü ildə “Milli Aviasiya Akademiyasının Elmi əsərləri” toplusu Ali Attestasiya Komissiyasının reyestrinə daxil edildi[10]. 2005-ci ildə ETAİ nəzdində Konstruktor-texnoloji və Biofıziki cihazlar şöbələrindən ibarət Xüsusi Konstruktor Bürosu yaradıldı. MAA-da İnformasiya-hesablama Mərkəzi fəaliyyətə başladı. Həmçinin həmin ildə “Aviasiya tarixi muzeyi” yaradıldı.
2005-2008-ci illərdə Avianəqliyyat istehsalatı fakültəsinin nəzdində Aviasiya psixofıziologiyası və fiziki hazırlıq kafedrasının bazasında Aviasiya psixofıziologiyası və reabilitasiya, Bədən tərbiyəsi kafedraları, İnformatika və riyazi modelləşdirmə kafedrasının bazasında isə Aerokosmik informasiya texnologiyaları və idarəetmə sistemləri kafedrası təşkil edildi. Yeni Aeronaviqasiya kafedrası yaradıldı. İqtisadiyyat və hüquq fakültəsinin tabeliyində İctimai fənlər, Dil və ədəbiyyat, Menecment, Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər, Hüquqşünaslıq kafedraları təşkil olundu. Yeni İxtisasartırma fakültəsi yaradıldı. Avianəqliyyat istehsalatı fakültəsində Nəqliyyat sistemlərinin logistikası ixtisası üzrə bakalavr hazırlığına, eyni zamanda tələbələrin biliyinin çoxballı sistemlə qiymətləndirilməsinə və kredit sisteminin tətbiqinə başlanıldı. Sonrakı illərdə bakalavriat səviyyəsində kadr hazırlığı və kredit sisteminin tətbiqi MAA-nın bütün ixtisaslarını əhatə etdi. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən təsdiq olunmuş Dövlət Təhsil Standartlarına uyğun olaraq MAA-nın tədris planları və onların əsasında fənn proqramları hazırlanıb, yeni dərs vəsaitləri çap edilmışdir.
2005-ci ildə Milli Aviasiya Akademiyası DAK-ın qərarı ilə Mülki Aviasiya Ali Təhsil Müəssisəsi Sertifikatına (Şəhadətnaməsinə) layiq görülmüşdür.
MAA Aviasiya və raket-kosmik texnikasının sınaqları və istismarı istiqaməti üzrə mütəxəssislər hazırlayan Rusiya ali təhsil müəssisələrinin Tədris-Metodiki Birliyinə, Hava nəqliyyatında elmi-tədqiqatlarMülki aviasiya tədris-təlim mərkəzi Beynəlxalq assosiasiyalarına üzv kimi qəbul olunmuşdur. Akademiya əməkdaşları İstanbul (Türkiyə), Barselona (İspaniya), Praqa (Çexiya), Budapeşt (Macarıstan), Venesiya (İtaliya), Krakov (Polşa), Vyana (Avstriya), Qahirə (Misir) şəhərlərində keçirilən müxtəlif beynəlxalq konfrans və seminarlarda MAA-nı təmsil etmişlər. Həmçinin ABŞ, Almaniya, Avstriya, Fransa, Çexiya, Misir, Rusiya, Ukrayna, Özbəkistan-da yeni və istismarda olan təyyarə növləri, onların mühərrik və sistemləri, havada hərəkətin idarə olunması, naviqasiya sistemləri, radiotexniki vasitələr və digər istiqamətlər üzrə ixtisaslarını artırmışlar. Akademiyanın bir qrup əməkdaşı Rusiya, Ukrayna, Litva, Almaniya, ABŞ və Kanadanın elm və tədris mərkəzlərinin fəxri doktorları və professorları, müxtəlif akademiyaların həqiqi və müxbir üzvləri seçilmişlər.
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası (DMAA) tərəfindən qəbul olunmuş qaydalara və prosedurlara, Beynəlxalq Mülki Aviasiya təşkilatları tərəfindən qəbul edilmiş qaydalara, standartlara, tövsiyə edilən təcrübə və prosedurlara, digər beynəlxalq normativ-hüquqi aktların tələblərinə uyğunluğunun müəyyən edilməsi məqsədi ilə Milli Aviasiya Akademiyası 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyinin akkreditasiyasından keçmiş və ona ali məktəb statusunu müəyyən edən 001 saylı sertifikat verilmişdir[18][19]. Bu sertifikasiya MAA-nın mülki aviasiya sahəsində mütəxəssis hazırlığı ilə məşğul olan təhsil müəssisəsi statusunun müəyyən edilməsi, onun fəaliyyətinin növbəti müddətə uzadılması üçün hüquqi təminat yaratmışdır.
2008-ci ildə MAA-da Aerokosmik fakültə yaradıldı və Aeronaviqasiya, Ətraf mühitin aerokosmik monitorinqi, Aerokosmik informasiya texnologiyaları və idarəetmə sistemləri, Avtomatika və aviasiya cihazları, Bədən tərbiyəsi kafedraları onun tabeliyinə verildi. Həmin ildə MAA-nın DAK və DMAA tərəfindən növbəti sertifikasiyaları keçirilib və verilmiş sertifikatların müddəti 2011-ci ilə qədər uzadılıb[20][21]. DAK tərəfindən sertifikatın təqdim edilməsi mərasimində DAK-ın sədri professor Tatyana Anodina iştirak edib.

Akademiya bu gün[redaktə | əsas redaktə]

Hal-hazırda MAA-nın müasir avadanlıqlarla, ixtisaslaşdırılmış auditoriyalarla, laboratoriyalarla, kitabxanalarla təchiz olunmuş beş tədris korpusu, müasir trenajor mərkəzi, idman kompleksi, təcrübə-sınaq istehsalat sahəsi, otel kompleksi, tələbə şəhərciyi vardır. İxtisaslaşdırılmış siniflər və auditoriyalar multimedia avadanlığı, tədrisə və biliyə nəzarətin texniki vasitələri ilə təchiz olunub.
2009-cu ildə MAA nəzdində olan ETAİ-nin adı dəyişdirilərək Elmi-Tədqiqat Nəqliyyat və Aviakosmik Problemləri İnstitutu (ETNAPİ) adlandırılıb.
2010-cu ilin oktyabr ayında MAA-da pilotların məqsədyönlü, davamlı və fasiləsiz, ilkin və yenidən hazırlığı, həmçinin uçuş heyəti üzvlərinin istehsalatdan ayrılmadan ixtisaslarını artırmaları məqsədi ilə Trenajor mərkəzi istifadəyə verildi[22][23]. Həmin ildə MAA-da Tədrisin təşkili və elmi kadrların hazırlığı idarəsi yaradıldı. İdarənin strukturuna Tədris-metodiki, Magistratura və doktorantura şöbələri daxil edildi.
2010-2011-ci tədris ilində MAA-da magistratura səviyyəsinə ilk dəfə qəbul aparıldı.
2011-ci ilin dekabr ayında Milli Aviasiya Akademiyasının DAK və DMAA tərəfindən növbəti sertifikasiyaları keçirilib və MAA-ya verilmiş sertifikatların müddəti 2014-cü ilə qədər artırılıb[24][25].
2012-ci ildə MAA Təhsil Nazirliyinin növbəti akkreditasiyasından keçmiş və 089 saylı sertifikat verilmişdir[26]. Həmin ilin yanvar ayında MAA Avropa Mülki Aviasiya Konfransının (ECAC) təlim mərkəzləri şəbəkəsinə üzv qəbul edildi və bununla Akademiyada mütəxəssis hazırlığının beynəlxalq standartların tələblərinə uyğunluğu təsdiq edildi.
2012-ci il may ayının 30-da Milli Aviasiya Akademiyası “Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması” üzrə Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (İATA) regional tədris mərkəzi statusunu aldı[27][28][29][30].
2014-cü ilin sentyabr ayında MAA-da tələbə şəhərciyi istifadəyə verildi. Tələbə şəhərciyində 2 yataqxana korpusu, futbol meydançası, tennis kortu, voleybol və basketbol meydançaları tikilmişdir.
2016-cı ildə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq xanım pilotların hazırlığına başlanıldı[31].
2018-ci ildə MAA Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi tərəfindən növbəti 5 il müddətinə akkreditasiya olunmuşdur[32]. Həmin ildə MAA həmçinin Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi və Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyi tərəfindən sertifikasiyadan keçmişdir[33][34].
2019-cu ildə Milli Aviasiya Akademiyası DMAA tərəfindən Azərbaycan Aviasiya Qaydaları (AAQ) "Part 147 Subpart C"-nin tələblərinə uyğun Texniki xidmət üzrə təlim və imtahan təşkilatı kimi sertifikasiyadan keçmiş və həmin ilin oktyabr ayından MAA-da “Hava gəmilərinə texniki xidmət göstərən personalın hazırlığı üzrə Texnik-mexanik (B-1) və Texnik-avionik (B-2) kursları”na qəbul elan olunub[35][36].

Rəhbərlik[redaktə | əsas redaktə]

1992-1996-cı illər ərzində MAA-nın rektoru professor İlyas Musa oğlu Əliyev olub.
1996-cı ildən bu günə kimi rektor vəzifəsində akademik Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev çalışır.
2010-cu ildən rektorun referenti vəzifəsində Gülnarə Telman qızı Əhmədova çalışır.
2001-ci ildən MAA rektorunun köməkçisi, 2016-cı ildən rejim və tərbiyə işləri üzrə prorektor vəzifələrini tex.e.d., professor Ənvər Tapdıq oğlu Həzərxanov icra edir.
2016-cı ildən MAA-da Kosmik Məsələlər üzrə Şuranın həmsədri, elmi məsləhətçi vəzifəsində akademik Roald Zinnuroviç Saqdeyev[37] çalışır[38][39][40][41][42].
MAA-nın ali idarəetmə orqanı Elmi Şuradır. Elmi Şura seçkili orqandır, onun yaradılması və fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyinin 10 noyabr 1997-ci il tarixli 792 nömrəli əmri ilə təsdiq edilən "Ali təhsil müəssisələrinin Elmi Şurası haqqında Əsasnamə"[43] və MAA-nın Nizamnaməsi[44] ilə tənzimlənir. MAA Elmi Şurasının iclasları hər ayın axırıncı cümə axşamı saat 12:00-da keçirilir və bütün əməkdaşlar və tələbələr üçün açıqdır. Şuranın sədri MAA-nın rektoru akademik Arif Paşayev, Şuranın elmi katibi "Əməkdar müəllim"[45], tex.e.d., professor Xəqani İmran oğlu Abdullayevdir.
2010-cu ildən etibarən MAA-nın tədris işləri üzrə prorektoru vəzifəsində "Əməkdar müəllim", tex.e.d., professor Ədalət Soltan oğlu Səmədov çalışır.
Elmi işlər üzrə prorektor vəzifəsində AMEA-nın müxbir üzvü, "Əməkdar müəllim", tex.e.d., professor Afiq Rəşid oğlu Həsənov çalışır.
2011-ci ildən MAA-nın uçuş işləri üzrə prorektoru vəzifəsində DMAA direktorunun müavini[46] Hacıağa Muxtar oğlu Əliyev çalışır.
2011-ci ildən ictimaiyyətlə əlaqə üzrə prorektor vəzifəsində Şəmsəddin Əşrəf oğlu Axundov çalışır.
1998-ci ildən MAA-nın Ümumi və təsərrüfat-texniki məsələlər üzrə prorektoru vəzifəsini Rafiq Ağahüseyn oğlu Həsənov icra edir.
2018-ci ildə MAA-nın Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin Sədri, MAA-nın məzunu, Qalib Çıraq oğlu Süleymanov seçilib.

Muzeylər[redaktə | əsas redaktə]

Mülki Aviasiya Muzeyi[redaktə | əsas redaktə]

Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsinin Fəxri Diplomu

2005-ci ilin aprel ayında “Azərbaycan Hava YollarıQSC tərəfindən Azərbaycan Mülki Aviasiya Muzeyinin yaradılması haqqında qərar qəbul edilmişdir. 29 fevral 2008-ci ildən muzey öz qapılarını tamaşaçılarının üzünə açmışdır[47][48]. Milli Aviasiya Akademiyası nəzdində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Mülki Aviasiya Muzeyində mülki aviasiyanın dünəni və bugününü əks etdirən eksponatlar toplanır və nümayiş etdirilir[49][50][51][52][53][54][55][56][57][58].
Muzey tərəfindən mütəmadi olaraq “Azərbaycan təyyarəçiləri Böyük Vətən müharibəsində”, “Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş təyyarəçilər”, “Tarixi yol keçmiş Azərbaycan bayraqları”, “Cümhuriyyət tariximiz siyasi simalarda”, “31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı” adlı sərgilər təşkil olunur[59][60][61][62][63][64][65][66][67][68][69][70][71][72].
Təşkil edilmiş ekskursiyalar, mühazirələr, sərgilər, tədbirlər, nəşr olunmuş çap məhsulları (“Mülki aviatorlarımız”, “Milli Aviasiya Akademiyası-25 il”, “Azərbaycan təyyarəçiləri Böyük Vətən müharibəsində”, “Azərbaycan mülki aviasiyası 10 ildə (2003-2013)”, “Azərbaycan Mülki Aviasiyası 80 il”), kütləvi informasiya vasitələrində yayımlanmış məqalələr, ayrı-ayrı kinostudiyalar (“Yaddaş”, “Salnamə”, İspaniya-Volya Productions) ilə birgə hazırlanmış layihələr (“Sonuncu uçuş”[73], “Əbədiyyata uçuş”, “Səma cəngavəri” “Torpaq, səma, od”[74], “Azərbaycan səmasında” və s. adlı sənədli filmlər, Milli Aviasiya Akademiyası və mülki aviasiya ilə bağlı sujetlər və s.) Azərbaycan mülki aviasiyası tarixinin müasir inkişafının təbliğində əhəmiyyətli vasitədir[75][76].
Azərbaycan Mülki Aviasiya Muzeyi aviasiya tarixi sahəsində əməyinə və göstərdiri xidmətlərinə görə Dövlətlərarası Mülki Aviasiya Komitəsinin 25 illik yubileyi münasibətilə[77] 2016-cı ildə Dövlətlərarası Mülki Aviasiya Komitəsinin Fəxri Diplomu ilə təltif olunmuşdur[78][79].

Heydər Əliyev Muzeyi[redaktə | əsas redaktə]

Heydər Əliyev Muzeyi 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının keçmiş prezidenti Heydər Əliyevin anadan olmasının 80 illik yubileyi münasibətilə yaradılmışdır. 2013-cü ildə Heydər Əliyevin anadan olmasının 90 illik yubileyi münasibətilə muzeyin ekspozisiyası yenidən işlənib dizayn edilərək tamaşaçıların ixtiyarına verilmişdir[80]. Muzey MAA-nın V tədris binasında yerləşir, 4 ekspozisiya zalından və 1 konfrans otağından ibarətdir. Ekspozisiyada Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətini əks etdirən 193 ədəd material nümayiş olunur[81][82][83].

Mərkəzlər[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akdemiyasında aşağıdaki Mərkəzlər fəaliyyət göstərir:

  1. Pilotların Hazırlığı Mərkəzi;
  2. Hesablama Mərkəzi;
  3. Poliqrafiya Mərkəzi.

Pilotların Hazırlığı Mərkəzi[redaktə | əsas redaktə]

2010-cu ildən etibarən MAA-nın nəzdində fəaliyyət göstərir. Mərkəz NəzəriPraktiki Hazırlıq şöbələrindən ibarətdir. Nəzəri Hazırlıq Şöbəsində ixtisasartırma kurslarına hər il aviasiya sahəsində çalışan mütəxəssislər cəlb olunur. Praktiki Hazırlıq Şöbəsində peşəkar mülki aviasiya pilotlarının hazırlığı üçün vacib olan 4 ədəd uçuşu tam simulyasiya edən trenajorlar quraşdırılmışdır. Burada Airbus A319/320, Boeing 757/767, ATR-42/72 təyyarələri, həmçinin Mi-8AMT helikopterinin pilotları təlim keçir[23].

Pilotların Hazırlığı Mərkəzinin Nəzəri Hazırlıq Şöbəsi (PHM NHŞ)[redaktə | əsas redaktə]

Nəzəri Hazırlıq Şöbəsi “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-in bütün struktur bölmələri, həmçinin Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən aviasiya müəssisələri və şirkətləri, digər nazirlik və dövlət qurumlarının aviasiya xidməti strukturları üçün mütəxəssislərin ilkin, yenidən hazırlıq və ixtisasartırma kurslarını həyata keçirir. Kursları müvəffəqiyyətlə bitirən mütəxəssislərə müvafiq sertifikatlar verilir. MAA-nın PHM NHŞ-də tədris prosesi “Azərbaycan Hava Yolları” QSC tərəfindən tədris kurslarının təsdiq olunmuş illik plan-qrafikinə, aviamüəssisələrin və aviaşirkətlərin müraciətlərinə, şirkətlərlə bağlanmış olan müqavilələrə və “Azərbaycan Hava Yolları” QSC tərəfindən mövcud plan-qrafikə edilən əlavələr əsasında təşkil edilir. PHM NHŞ-də tədris prosesi Azərbaycanın Aviasiya Qaydalarına[84], Beynəlxalq Aviasiya Təşkilatlarının tələblərinə və tövsiyələrinə uyğun tərtib olunmuş, Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyi tərəfindən bəyənilmiş, sifarişçilərlə razılaşdırılmış və MAA-nın rektoru tərəfindən təsdiq olunmuş tədris planları və proqramları əsasında aparılır. PHM NHŞ-də tədris prosesini MAA-nın kafedralarının aidiyyatı sertifikatları olan professor-müəllim heyətinin üzvləri, “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-nın, aviaşirkətlərin və aviamüəssisələrin aparıcı mütəxəssisləri, xarici ölkələrdən dəvət olunmuş təlimatçılar təmin edirlər. PHM NHŞ EASA-PART 147 tələblərinə, beynəlxalq müasir standartlara uyğun quraşdırılmış texniki video və audio təqdimat vasitələri ilə təchiz olunmuş ixtisaslaşmış auditoriyalara, oxu zalına malik elektron kitabxanaya, kompüterlərlə təchiz olunmuş imtahanlara hazırlıq və biliklərin yoxlanması imkanı olan sinif otaqlarına, real aviatexniki qurğuların kompüter modelləşdirilməsi və metodiki tələb olunan şəraitin (həmçinin, fövqəladə halların) simulyasiyası daxil olmaqla praktiki və laboratoriya dərslərin keçirilməsi üçün bütün lazımi texniki material və laboratoriya bazasına malikdir. Bortbələdçilərin peşəkar biliklərinin praktiki öyrənilməsi sinfində fotonümayişli bortbələdçinin iş yerinin (Embraer-170/190, А-319/320, A-340-500, B-757-200, B-767-300, B-787 Dreamliner HG-lərinin tipləri üzrə) prosedur modelləşdirilməsi, lazımi audiomüşaiyətlə HG-lərinin biznes və ekonom klass sərnişin salonlarının konstruksiyalarının bölmələri, ilkin tibbi yardımın göstərilməsi qaydalarının öyrədilməsi üçün imitasiyalı (əyani) manekenlərin trenajorları vardır.
Aviasiya personalının qəza-xilasetmə hazırlığı üzrə praktiki dərslər HG-nin əsas və ehtiyat qapılarını, HG-dən qəza hallarına çıxmanı, kabinənin və sərnişin salonunun tüstülənməsinin və yanmasının imitasiyasını, salonda rabitə və əlaqənin, sərnişinlər və bortbələdçilər üçün qəza stasionar oksigen sisteminin işə düşməsini imitasiyasını nəzərdə tutan Door Trainer (А-319/320, В-757-200; ATR-42/72) trenajorunda həyata keçirilir. Tədris prosesində instruktor yerindən məsafədən idarə olunan, həssas vericilərlə təchiz olunmuş çoxməqsədli tüstü və yanğın trenajorundan və çox istifadə olunmaq üçün nəzərdə tutulan yanğınsöndürmə vasitələrindən istifadə edir. Suda qəza-xilasetmə işləri üzrə hazırlıq xilasedici qayıqlar sistemindən və digər lazımi qurğulardan istifadə edərək 25 metrlik qış hovuzunda həyata keçirilir.
Aeroportların aviasiya təhlükəsizlik sisteminin əməkdaşları praktiki dərslərini HG sərnişinlərinin və baqajın baxışdan keçirilməsinin real monitorinq kompleksi ilə təchiz olunmuş xüsusi auditoriyalarda keçirlər. PHM NHŞ CRM qurğuları üzrə dərslərin təcrübi hissəsini keçilməsi zamanı vəziyyət modelləşdirilməsi prosesində lazım olanların hamısına malikdir: HG-lərinin tipləri üzrə nümayiş trenajorları (İL-76TD; ATR-42/72; A-319/320, B-757-200; Mi-8MTV1, Mi-171), audio və video yazan sistemlər, insan faktorunun sahəsində tədris üzrə ICAO-nun rəhbər sənədinə əsasən[85] hədəf və səhv amillərin idarə edilməsi modelinin öyrənilməsi prosesində effektli istifadə etmək imkanı yaradan təlim materiallarına baxmaq və analiz etmək üçün müvafiq auditoriyalar. PHM NHŞ-də modullu CBT tədris proqramlarının köməyi ilə IATA-nın 7, 8, 9, 10, 11 və 12-ci kateqoriyalı[86] aviasiya personalının “Hava nəqliyyatı ilə təhlükəli yüklərin daşınması” kursunun tədris sistemi tətbiq olunur. PHM NHŞ-də texniki və səs izolyasiyası təminatı üzrə ICAO-nun tələblərinə uyğun tam ixtisaslaşmış auditoriyalarda HG-nin uçuş heyətlərinin və Hava Hərəkətinin İdarəetməsi (HHİ) xidmətinin dispetçerlərinin ingilis dili biliklərinin ICAO-nun qiymət şkalasına uyğun olaraq yoxlanılması aparılır. PHM NHŞ-də HG-nin uçuş heyəti, HG-nin yerüstü texniki xidmətinin mühəndis-texniki heyəti, aviasiya təhlükəsizliyi, havada hərəkətin idarə olunması, aviasiya daşımaları xidmətlərinin mütəxəssisləri daxil olmaqla geniş spektrdə aviasiya personalına ilkin hazırlıq, yenidən hazırlıq və ixtisasartırma tədris kursları həyata keçirilir. Hər bir kursun tədris proqramında ICAO-nun tədris metodikasında nəzərdə tutulan nəzəri və təcrübi məşğələlərin uyğun keçirilməsi, test üsulu daxil olmaqla tədris kurslarının nəticələrinin yoxlanılması nəzərdə tutulur.

PHM NHŞ-də hazırlıq istiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]
İlkin hazırlıq istiqamətləri[87]: CPL (A) + MPL (A) ATPL (A) (FROZEN) proqramı üzrə pilotların ilkin nəzəri hazırlığı (təyyarə);
CPL (A) + MPL (A) ATPL (A) (FROZEN) proqramı üzrə qadın-pilotların ilkin nəzəri hazırlığı (təyyarə);
CPL (H) + MPL (A) ATPL (A) (FROZEN) proqramı üzrə pilotların ilkin nəzəri hazırlığı (helikopter);
HG-lərinin bortbələdçilərinin ilkin hazırlığı (Embraer-170/190, А-319/320, A-340-500, B-757-200, B-767-300, B-787 Dreamliner, Gulfstream-200/500 HG-lərinin tipləri üzrə);
HG-nin bort operatorlarının ilkin hazırlığı (İL-76TD, АN-12 HG-lərinin tipləri üzrə);
Aviasiya təhlükəsizliyi üzrə aviasiya personalının (kateqoriyalar üzrə) ilkin hazırlığı;
Hava nəqliyyatı ilə təhlükəli yüklərin daşınması üzrə aviasiya personalının (IATA-nın 7, 8, 9, 10, 11, 12-ci kateqoriyaları üzrə) ilkin hazırlığı;
İnsan amili sahəsi üzrə aviasiya personalının (kateqoriyalar üzrə) ilkin hazırlığı;
CRM sahəsi üzrə aviasiya personalının (kateqoriyalar üzrə) ilkin hazırlığı;
HG-nin qəza-xilasetmə vasitələri və fövqəladə hallarda fəaliyyət üzrə aviasiya personalının (HG-nin tipi üzrə) ilkin hazırlığı;
TCAS və EGPWS sistemləri üzrə HG-nin uçuş heyətinin ilkin hazırlığı;
Yerüstü donmaya qarşı müdafiə üzrə HG-nin uçuş heyətinin ilkin hazırlığı;
A, B1 və B2 kateqoriyaları üzrə HG-nin yerüstü xidmətlərinin texniki personalının ilkin hazırlığı;
HHİE dispetçerlərinin ilkin hazırlığı;
DİSPATCH uçuşların planlaşdırılması xidməti mütəxəssislərinin ilkin hazırlığı;
Aeroportun perronunda HG-nə xidmətin göstərilməsi üzrə agentlərin ilkin hazırlığı;
İlkin tibbi yardımın göstərilməsi sahəsində aviasiya personalının (kateqoriyalar üzrə) ilkin hazırlığı.
Aviasiya personalının ixtisasartırma sahələri: HG-nin tipləri üzrə uçuş heyətinin ixtisasartırması (Embraer-170/190, А-319/320, A-340-500, B-747, B-757-200, B-767-300, B-787, Dreamliner, İL-76ТD, Мi-8МТV1, Мi-171);
HG-nin tipləri üzrə yerüstü texniki xidmət göstərən mühəndis-texniki heyətin ixtisasartırması (ATR 42/72, A-319/320, B-757-200, B-767, İL-76ТD, Мi-8МТV1, Мi-171, АN-12, ES-155B1, AS-332L1);
HG bort bələdçilərinin ixtisasartırması;
HHİE dispetçerlərnin ixtisasartırması;
Aviasiya təhlükəsizliyi sahəsində aviasiya personalının (kateqoriyalar üzrə) ixtisasartırması;
Hava nəqliyyatı ilə təhlükəli yüklərin daşınması üzrə aviasiya personalının (IATA-nın 7, 8, 9, 10, 11, 12-ci kateqoriyaları üzrə) ixtisasartırması;
CRM sahəsi üzrə aviasiya personalının (kateqoriyalar üzrə) ixtisasartırması;
HG-nin qəza-xilasetmə vasitələri və fövqəladə hallarda fəaliyyət üzrə aviasiya personalının (HG-lərinin tipi üzrə) ixtisasartırması;
Qəza-xilasetmə və aeroportların yanğından mühafizə xidmətlərinin ixtisasartırması.
Aviasiya personalının yenidən hazırlıq istiqamətləri: "HG-nin yeni tipləri üzrə uçuş heyətinin yenidən hazırlığı (ATR-42/72, А-319/320, A-340-500, B-757-200, B-767-300, B-787 Dreamliner, İL-76ТD, Mi-8МТV1, Мi-171);
HG-nin yeni tiplərinə texniki xidmətin göstərilməsi üzrə mühəndis-texniki heyətin (B1) yenidən hazırlığı (Embraer-170/190, А-319/320, A-340-500, B-747, B-757-200, B-767-300, B-787, Dreamliner, İL-76ТD, Мi-8МТV1, Мi-171);
HG-nin bortbələdçilərinin yenidən hazırlığı (HG-nin tipləri üzrə);
HG-nin yeni tiplərinə texniki xidmətin göstərilməsi üzrə mühəndis-texniki heyətin (B2) yenidən hazırlığı (Embraer-170/190, А-319/320, A-340-500, B-747, B-757-200, B-767-300, B-787, Dreamliner, İL-76ТD, Мi-8МТV1, Мi-171);
HG-nə texniki xidmətin göstərilməsi üzrə mühəndis-texniki heyətin yenidən hazırlığı (B1 kateqoriyasından B2 kateqoriyasına);
HG-nə texniki xidmətin göstərilməsi üzrə mühəndis-texniki heyətin yenidən hazırlığı (B2 kateqoriyasından B1 kateqoriyasına).

Pilotların Hazırlığı Mərkəzinin Praktiki Hazırlıq Şöbəsi (PHM PHŞ)[redaktə | əsas redaktə]

Mərkəz Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportundan 5 kilometr məsafədir və Milli Aviasiya Akademiyasının hissəsidir. Azərbaycan Hava Yollarının Pilotların hazırlığı mərkəzinə 4 FFS tipli (ing. Full Flight Simulator) kompleks trenajor, 3 tam təchiz edilmiş CBT (ing. Computer Based Training) sinifi daxildir[88].

“AZAL Training” Aviasiya Tədris-Təlim Mərkəzi[redaktə | əsas redaktə]
Milli Aviasiya Akademiyası, “AZAL Training” Aviasiya Tədris - Təlim Mərkəzi (Trenajor Mərkəzi): xarici görünüşü

Tədris mərkəzində hava gəmisində baş verən müxtəlif tipli qəza vəziyyətlərini modelləşdirməyə imkan verən qəza-xilasetmə hazırlığının aparılması üçün müasir trenajor kompleksi mövcuddur. Mülki Aviasiya sektorunda uçuşların təhlükasizliyinin təmin edilməsi məqsədilə hazırda PHM-də fiziki şəxslərin təlim keçməsi təşkil edilmir. Təlimlər yalnız hüquqi şəxslər (mülki aviasiya müəssisələri) və PHM arasında ikitərəfli razılaşmalar əsasında təşkil edilir. Simulyatorlar vasitəsilə uçuşlar ən yüksək beynəlxalq standartlara uyğun olaraq tam imitasiya edilir və onların mütəmadi olaraq keyfiyyət uyğunlaşdırması aparılır[89].
Tədris bazası müasir texniki tədris vəsaitləri və ən yeni aviasiya trenajorları ilə təchiz olunmuşdur. Bu trenajorlar aviasiya trenajorlarının ən yüksək beynəlxalq sertikatlaşdırma sinifi olan “D” sinifinə uyğundur. PHM-də təşkil edilən təlimlərin qiyməti haqqında məlumat bilavasitə müəssisənin kommersiya sirri hesab edildiyindən Azərbaycan Respublikasının “Kommersiya sirri haqqında” qanununa əsasən[90] yalnız Pilotların Hazırlığı Mərkəzi ilə əməkdaşlıq etməkdə maraqlı olan mülki aviasiya müəssisələrinin (hüquqi şəxslərin) rəsmi müraciətindən sonra təqdim edilə bilər. PHM-da hazırda mövcud olan trenajorlar mütəmadi olaraq keyfiyyət uyğunlaşdırılmasından keçirilir və uyğunluq sertifikatı ilə təmin edilir.

Simulyatorlar[redaktə | əsas redaktə]

Hal-hazırda “Azal Training”-də pilotların hazırlanması üçün aşağıdaki pilotaj trenajor kompleksləri (simulyatorlar) mövcuddur[91]:

  1. AIRBUS A320/A319;
  2. BOEING-767/757;
  3. ATR 42/72;
  4. MI-8AMT.
Milli Aviasiya Akademiyası, Trenajor Mərkəzi, Simulator Airbus A320: ümumi görünüşü
Milli Aviasiya Akademiyası, Trenajor Mərkəzi, Simulator Boeing 767: ümumi görünüşü
Milli Aviasiya Akademiyası, Trenajor Mərkəzi, Simulator ATR: ümumi görünüşü
Milli Aviasiya Akademiyası, Trenajor Mərkəzi, Simulator Mi8/AMT: pilot kabinəsi

Bütün simulyatorlar JAR-FSTD-A standartı üzrə D səviyyəsinə uyğun sertifikatla təsdiqlənmişdirlər. Sertifikatlar EASA (ing. European Aviation Safety Agency)[92]Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyi tərəfindən verilir[93].
Çoxməqsədli Mi-8AMT helikopteri (istehsalçı kodu Mi-171) TV3-117 mühərrikləri və Vr-14 transmissiya qutusu ilə Mi-8/ Mi-17 helikopterinin müasir modifikasiyasıdır. Helikopter müxtəlif vəzifələri yerinə yetirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur: sərnişin və yüklərin daşınması, böyük ölçülü yüklərin daşınması, axtarış-xilasetmə əməliyyatlarının aparılması və yaralıların təxliyyəsi.
Helikopterin tam uçuş trenajoru real idarəetmələr ilə standart helikopter kabinəsindən ibarət bir sistemdir. Bu sistem uçuş sonrası baxış sistemi (ing. debriefing system), təlimatçı stansiyası, hərəkət sistemi, rəqəmsal hesablama və modelləşdirmə kompleksi, görüntü sistemi, kabinə avadanlığının imitatorları və cihazlar dəsti ilə təchiz olunub.
Tam uçuş trenajoru real uçuşu və helikopter sistemlərinin fəaliyyətini real vaxt rejimində və yüksək dəqiqiliklə imitasiya edir. Helikopterin uçuşun tam imitasiya edən trenajor uçuş heyəti üzvlərinə aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirməyə imkanı verir[94]:
→ Uçuşdan əvvəl kabinə avadanlığının yoxlanılması, test olunması və uçuşa hazırlanması;
→ Nəzarət-yoxlama kartlarına uyğun olaraq helikopter sistemlərinin və avadanlığının test olunması, mühərriklərin işə salınması və test olunması, işə salınma üçün hazırlığın aparılması;
→ Aeronaviqasiya məlumatlarının daxil edilməsi və yoxlanılması, sükanlama, dönmə və ətrafında dönmə, sürətlənmə və əyləcləmə;
→ Autorotasiya daxil olmaqla süzmə, qalxma, üfuqi uçuş, alçalma və enmə;
→ Vizual oriyentasiya və radionaviqasiya vasitələrinin istifadəsi ilə istənilən meteoroloji şəraitdə gecə və gündüz uçuşları, marşrut uçuşu;
→ Uçuş hündürlüyü və sürətinin bütün işçi diapazonlarında gecə və gündüz vaxtı eləcə də yaxşı və pis hava şəraitlərində uçuş heyətinin fəaliyyətinin və uçuş texnikasının tətbiq edilməsi;
→ Bütün helikopter cihazları və sistemlərinin fəaliyyət prosesinin imitasiyası;
→ Uçuş istismarı sənədlərinə uyğun olaraq hava gəmisindəki nasazlıqları və uçuş texnikasının imtinası halları kimi fövqəladə vəziyyət prosedurlarının tətbiq edilməsi;
→ Uçuş sonrası baxış.
Airbus A320/A319, Boeing-757/767 və ATR 42/72 simulyatorlarının əsas texniki xarakteristikaları cədvəldə verilib[95][96][97]:

Növü və model AIRBUS A320-200 В-767-300 ER FFS və B757- 200 ATR-72-500
Tanınma kodu UK/AZ - 549Z UK/AZ – 551AZ (B767) və UK/AZ – 551BZ (B757) UK/AZ - 550Z
Mühərriklər CFM56-5B4, IAE V2527-A5 CF6-80C2 B6F (B767), RR RB211-535E4 (B757) PW127M
İstehsalçı Thales Training & Simulation Ltd. (TT & S)
İstismara verildiyi tarix 1 dekabr 2010-cu 1 fevral 2011-ci il (B767) və 8 avqust 2011-ci il (B757) 20 dekabr 2010
Hərəkət Sistemi THALES еМ2К
Görüntü sistemi Rockwell Collins ЕР8000
Görünüş sahəsi 200 dərəcə üfuqi və 40 dərəcə şaquli

Hesablama Mərkəzi[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyası, Hesablama Mərkəzi, imtahan zalı: imtahan prosesi

Milli Aviasiya Akademiyasının Hesablama Mərkəzi (HM) 2005-ci ildən fəaliyyət göstərir. HM-nin əsas vəzifəsi tədris prosesinə, MAA-ın inzibati və təsərrüfat fəaliyyətinə müasir informasiya texnologiyalarının tətbiqindən ibarətdir. HM-nin fəaliyyəti dövründə aşağıdakı işlər görülmüşdür:

  • FastEthernet şəbəkə texnologiyalarından və simsiz Wi-Fi texnologiyalarından istifadə edilməklə MAA-nın bütün kompüterlərini birləşdirən lokal kompüter şəbəkəsi yaradılmışdır;
  • İnternet şəbəkəsinə ayrı optik kanal üzrə qoşulmaq imkanı yaradılmışdır;
  • MAA-nın müxtəlif struktur bölmələri ilə məlumat mübadiləsini operativ təşkil etmək üçün lokal şəbəkədə File-Server istismara verilmişdir. Yaradılmış server (Mail-Server) sayəsində MAA-nın hər bir əməkdaşı fərdi elektron poçt qutusu əldə edə bilər;
  • Tələbələrin biliklərinin yoxlanılması üçün kompüter zalı, kompüter sinifləri, elektron kitabxana və linqafon sinfi kimi xüsusi auditoriyalar yaradılmışdır. Bütün bu auditoriyalar müasir aparat və proqram təminatı ilə təchiz edilmişdir.

HM-nin əməkdaşları müxtəlif ixtisaslar üzrə xüsusi auditoriyaların yaradılması zamanı texniki və proqram təminatı işlərinin yerinə yetirilməsində fəal iştirak edirlər. 2008-ci ildən MAA-da sessiya imtahanları elektron test sistemi ilə aparılır. 2012-ci ildən “Moodle” açıq tipli internet resursları əsasında yeni Elektron İmtahan Test Sistemi istifadəyə verilmişdir. Müxtəlif tədris testlərinin yaradılmasında, tələbələrin, kurs dinləyicilərinin, həmçinin “AZAL” QSC-nin struktur bölmələrinin əməkdaşlarının test üsulu ilə yoxlanmasının təşkilində bu test sistemi tətbiq olunmuşdur. İmtahan zalında müasir kompüterlər və server, həmçinin imtahanların təşkil edilməsi üçün müvafiq proqram təminatı quraşdırılıb. Bundan əlavə, MAA-da 15 ixtisaslaşdırılmış auditoriya müasir kompüterlərlə və müxtəlif ixtisaslara uyğun tədris proqram təminatı ilə təchiz olunmuş və tələbələr üçün limitsiz, sürətli internetə çıxış imkanı yaradılmışdır. Tədris prosesində 20-dən artıq proqram təminatından: tədris, test, elektron və riyazi modelləşdirmə, CADMATLAB proqramları, aviasiya kompüter trenajorları və s. istifadə olunur. İngilis dili kafedrasının linqafon sinfi tamamilə yenilənmiş və müasirləşdirilmişdir. Bu sinifdə ingilis dili üzrə 10-dan çox müxtəlif tədris və test proqramı quraşdırılmışdır. Elektron kitabxananın yaradılmasındada HM-in əməkdaşlarının əməyi vardır. Hal-hazırda tam mətnli sənədlərin, mühazirə kurslarının, yeni növ dərsliklərin, dərs vəsaitlərinin, test toplularının elektron daşıyıcılara keçirilməsi prosesi davam edir. Bu elektron kitabxanada məlumatlar fakültələr və onlara müvafiq kafedralar üzrə qruplaşdırılır. Hər bir kafedranın öz tədris-metodiki fəaliyyətinə dair elektron məlumatları yükləmək üçün açıq girişə malik bölməsi vardır. Elektron kitabxanada təqdim olunan hər bir resurs haqqında məlumat əldə etmək üçün onun annotasiyası verilmişdir. Elektron nəşrlərin çox hissəsi *.doc, *.pdf və *.djvu formatlarındadır və rahat naviqasiya sistemi ilə təchiz olunmuşdur. Bundan əlavə, hər bir nəşr olunmuş elektron resursun müəllif hüquqları qorunur. Həmçinin elektron resurslar xüsusi proqram vasitələri ilə qeyri-qanuni köçürülmədən qorunurlar.

Poliqrafiya Mərkəzi[redaktə | əsas redaktə]

Poliqrafiya Mərkəzi 2003-cü ildən fəaliyyətə başlamışdır. Mərkəzdə 30 nəfər peşəkar və bacarıqlı işçi çalışır. Mərkəzin tərkibinə daxildir:

  • poliqrafiya və nəşriyyat şöbəsi,
  • mətbəə,
  • kinofotostudiya,
  • kinofotolaboratoriya-emalatxana
  • arxiv.

Poliqrafiya Mərkəzi «Azərbaycan Hava Yolları» Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin müəssisələri, Milli Aviasiya Akademiyası, digər xarici kompaniyalar ilə yaradılan birgə müəssisələr üçün müxtəlif növ sənədlərin, kitabların, jurnalların, əyani vasitələrin, ciddi hesabat blanklarının və başqa reklam sifarişlərinin keyfiyyətli nəşr və çapını təmin edir. Poliqrafiya Mərkəzinin mətbəəsində MAA-nın professor-müəllim heyəti, Elmi-tədqiqat institutunun mühəndis və mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanan kitablar, dərsliklər, dərs vəsaitləri, metodik proqramlar, monoqrafiyalar, elmi məcmuələr, müxtəlif elmi əsərlər geniş çeşiddə yüksək keyfiyyətlə nəşr olunur. Mərkəzdə eyni zamanda mülki Aviasiyaya aid, MAA-da mövcud olan ixtisaslara əsasən əyani vəsaitlər: plakatlar, bukletlər, diaqramlar, cədvəllər, muzey eksponatları, fotoalbomlar, kataloqlar çap olunur, keçirilən elmi-praktiki konfransların, simpoziumların, Elmi Şuranın iclaslarının, sərgilərin, müşavirələrin, beynəlxalq əhəmiyyətli tədbirlərin sənəd və materialları hazırlanır. 2006-2010-cu illər ərzində Poliqrafiya Mərkəzində 8 milyon ədəd müxtəlif blanklar və aviasənədlər çap olunub. Ümumi tiraj ilə 556.000 ədəd müxtəlif jurnallar və 35.000 ədəd kitablar nəşr olunmuşdur. Poliqrafiya Mərkəzinin arxivi MAA-nın və Azərbaycan mülki aviasiyasının fəalliyyətinə aid olan bütün növ kitabların, albomların, kinofotomaterialların, kütləvi informasiya vasitələrində dərc olunan materialların, poliqrafiya məhsullarının, toplanması və saxlanılmasını (adi və kompyuterləşdirilmiş – elektron arxiv) təmin edir.

İnstitutlar[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyası nəzdində iki institut fəaliyyət göstərir:

  • Elmi-Tədqiqat Nəqliyyat və Aviakosmik Problemləri İnstitutu (ETNAPİ);
  • Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (İATA) İnstitutu.

Elmi-tədqiqat nəqliyyat və aviakosmik problemləri institutu (ETNAPİ)[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikası Mülki Aviasiyasının aktual elmi-texniki problemlərinin həlli, uçuşların təhlükəsizliyini təmin edən hava və yerüstü vasitələrin və sistemlərin yaradılması və tətbiqi, ”AZAL” Dövlət Konsernin aviamüəssisələrinin fəaliyyətini tənzimləyən normativ sənədlərin işlənməsi məqsədi ilə 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə Milli Aviasiya Akademiyası nəzdində təcrübi istehsalatla birlikdə Elmi-tədqiqat Aviasiya İnstitutu yaradılmışdır. 2009-cu ildə ETAİ-nin adı dəyişdirilərək Elmi-tədqiqat nəqliyyat və aviakosmik problemləri institutu (ETNAPİ) olmuşdur.
İnstitutun ilk rəhbəri t.e.d., professor Namiq Cəfər oğlu Hacıyev (1993-2004) olmuşdur. 2004-2009-cu illərdə institutun direktoru vəzifəsini f.-r.e.d., professor Fuad Cəlal oğlu Qasımov icra etmişdir. 2009-cu ildən isə instituta АМЕА-nın həqiqi üzvü, f.-r.e.d., professor Bahadur Hüseyn oğlu Tağıyev[98] rəhbərlik edir. ETNAPİ-nin tərkibinə daxildir:

  1. Aviasiya elektronikası şöbəsi;
  2. Yeni texnika və texnologiyanın işlənməsi şöbəsi;
  3. Аviasiya mikroelektron vericiləri şöbəsi;
  4. Elmi-texniki informasiya və yeni texnikanın tətbiqi şöbəsi;
  5. Texnoloji şöbə;
  6. Təcrübə-sınaq istehsalatı;
  7. Konstruktor bürosu.

Aviasiya elektronikası şöbəsi[redaktə | əsas redaktə]

Şöbə 1994-cü ildə yaradılıb və yarandığı ildən tex.e.d., professor Rasim Nəsib oğlu Nəbiyev rəhbərlik edir. Şöbə aviasiya elektronikası və radionaviqasiya sahəsində cihazqayırmanın aktual problemlərinin vaxtında aşkara çıxarılması, ehtiyac duyulan cihaz və avadanlıqların layihələndirilməsi və onların tətbiqi məsələlərini yerinə yetirmək məqsədi ilə yaradılmışdır.
Şöbənin əsas elmi fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır:

  • Aerokosmik cihazqayırma;
  • Aviasiya elektronikası;
  • Aeronaviqasiya və avtomatlaşdırma.

1994-cü ildən indiyə kimi olan dövrdə şöbənin əməkdaşları tərəfindən bir neçə aviasiya cihazı və qurğuları işlənib tətbiq edilmişdir. “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-nin sifarişləri üzrə bir neçə sistem yaradılmış, mülki aviasiyada tətbiq edilmiş və hal-hazırda istifadə olunur.

Yeni texnika və texnologiyanın işlənməsi şöbəsi[redaktə | əsas redaktə]

İFK-16 tipli İşıqforun idarəetmə qurğusu
İşıqforun vaxtının əkssayma qurğusu
Professor, f.-r.e.d., Avropa Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü[99] Kərim Allahverdiyev dəniz və yer səthi üzərində neft ləkələrini məsafədən zondlaşdıran KA-14 LİDAR-ın tənzimləməsi zamanı
Modul tipli su təmizləyici STQ-1 qurğusu və qoşulma bloku

Şöbə 1997-ci ildə yaradılıb və yarandığı vaxtdan şöbəyə Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının müxbir üzvü[100], f.-r.e.n. Aydın Ərəstun oğlu Musayev rəhbərlik edir.

Yeni texnika və texnologiyanın işlənməsi şöbəsində nəqliyyat sahəsində müxtəlif növ elektron qurğuların və mikroprosessor texnikası əsasında yeni elektron sistemlərinin işlənməsi və tətbiqi ilə məşğul olur.
Azərbaycan Respublikası Baş Dövlət Yol Polis İdarəsinin sifarişi ilə təcrübə sahəsində proqramlaşdırıla bilən mikroprosessor əsasında qurulmuş, geniş imkanlara malik İFK-16 tipli İşıqforun idarəetmə qurğusu layihələndirilmişdir. Hal-hazırda 800 ədəddən çox İFK-16 tipli işıqforun idarəetmə qurğusu MAA-da istehsal olunaraq Bakıda və respublikanın şəhər və qəsəbələrinin yol qovşaqlarında quraşdırılmışdır. “İqlim” Bakı Aviasiya İstehsalat Birliyinin sifarişi ilə “Hörüklərin elektromontajının avtomatik yoxlanılması qurğusu” layihələndirilərək hazırlanmışdır. Bu qurğu proqram kompüter vasitələrinin köməyi ilə elektrik hörüklərin montajının elektrik sxeminə uyğunluğunu və bir-biri ilə elektrik əlaqəsi olmayan ayrılmış dövrlərin izolyasiya müqavimətini yoxlamaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. “Radioquraşdırma” Elmi-İstehsalat Birliyi (EIB) ilə bağlanmış müqaviləyə əsasən “İşıqforun vaxtının əkssayma qurğusu” layihələndirilərək 3 ədəd sınaq nümunəsi hazırlanmışdır. Hal-hazırda “Radioquraşdırma” EİB-də “İşıqforun vaxtının əkssayma qurğusu” hazırlanaraq Bakı şəhərinin küçələrində və yol qovşaqlarında quraşdırılır. Aviasiya Təhlükəsizlik İdarəsinin sifarişi əsasında “Radioaktivliyə nəzarət qurğusu” layihələndirilərək hazırlanmış və Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunun yük terminalında quraşdırılmışdır[101][102]. Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin dəstəyi ilə neft və qaz istismarı əməliyyatlarının keçirilməsi zamanı əmələ gələn neft və digər çirkləndirici materialların lazer-indusiyalandırılmış flüoressent spektrlərinin məsafədən ölçülməsi məsələlərinin həlli üçün LİDAR qurğusu hazırlanmışdır[103][104][105][106][107].
Şöbədədə modul tipli su təmizləyici STQ-1 qurğusu layihələndirilmiş, müvafiq sertifikat alınmışdır. Qurğu ETNAPİ-nin Təcrübə-sınaq istehsalatı sahəsində istehsal olunur. STQ-1 yerüstü su mənbələrindən istifadə edərək suyu beynəlxalq standartlara uyğun təmizləyir və kiçik yaşayış məntəqələrini təmiz su ilə təchiz edir. Hal hazırda 260 belə qurğu istehsal olunaraq respublikanın bölgələrində istismara verilmişdir[108][109][110][111][112].
Nəqliyyat Nazirliyinin sifarişi ilə Gəncə dəmiryol vağzalı üçün küçə və ofis işıqdiod işıqlandırıcıları işlənmiş və hazırlanmışdır. Bütün işlənmiş qurğu və cihazlara Respublika Standartlaşdırma Komitəsinin keyfiyyət sertifikatı alınmışdır.

Аviasiya mikroelektron vericiləri şöbəsi[redaktə | əsas redaktə]

Avtonom avtomatik meteostansiya MV.00.020

Şöbə 2005-ci ildə yaradılıb. 2005-ci ildən 2007-ci ilə kimi şöbəyə Ələsgərov Eldar Məmmədəli oğlu rəhbərlik etmişdir. 2007-ci ildən isə şöbəyə tex.e.n., dosent İbrahimov Rəfail Əliqulu oğlu rəhbərlik edir.

Mikroelektron vericiləri şöbəsinin elmi-tədqiqat istiqaməti Mülki Aviasiyanın texniki istismarı prosesinin müasir standartlar səviyyəsində saxlanılmasına imkan yaradan aktual problemlərin həll edilməsi, mikroelektron vericiləri əsasında uçuşların təhlükəsizliyini təmin edən yeni yerüstü və uçuş vasitələri sistemlərinin işlənib hazırlanması, tətbiqi, təkmilləşdirilməsi sahəsində elmi-tədqiqat işlərinin aparılması, istehsalata tətbiqi problemlərinin öyrənilməsidir.
Şöbə MAA-nın Azərbaycan Respublikasının nazirlik və komitələr ilə bağlanmış müqavilələrin yerinə yetirilməsində yaxından iştirak edir.
Şöbənin əsas fəaliyyətlərindən biri də GSM, GPS, GPRS texnologiyaları əsasında məsafədə yerləşən obyektlərin idarə olunması, telemetrik informasiyanın emalı üçün elektron qurğuların layihələndirilməsidir.
Göstərilən istiqamətlərdən başqa şöbədə Akademiyanın rəhbərliyinin təşəbbüsü ilə yaradılmış nanotexnologiya sinifində "Nanomateriallar və texnologiyalar" fakültətif fənn tədris olunur, elmi-tədqiqat işlərinin aparılması üçün xüsusi laboratoriya yaradılmışdır[113]. Həmin laboratoriyada Milli Elmlər Akdemiyasının və müxtəlif tədris ocağları ilə birgə nanomateriallar üzrə elmi tədqiqat işlər aparılır.

Elmi-texniki informasiya və yeni texnikanın tətbiqi (ETİ və YTT) şöbəsi[redaktə | əsas redaktə]

Şöbə 1996-cı ildən fəaliyyət göstərir. 1996 ildən 2002-ci ilə kimi şöbəyə f-r.e.d., professor Bayramov Azad Ağalar oğlu, 2002-ci ildən 2003-cü ilə kimi isə tex.e.d., professor Qurbanov Teyqubat rəhbərlik etmişdir. 2003-cü ildən şöbəyə f.-r.e.n., dosent Ramazanzadə Arif Malik oğlu başçılıq edir.
ETİ və YTT şöbəsi akademiyanın profilinə uyğun olaraq sistemli şəkildə elmi-tədqiqat işlərinin mövzuları üzrə axtarışlar və informasiya materialları ilə təminat işlərini həyata keçirir, onların analizini və MAA-nın bütün elmi struktur bölmələri üzrə paylanmasını təmin edir. Şöbədə MAA-nın “Elmi Məcmuələr” jurnalının redaksiyasiyası fəaliyyət göstərir[114]. İldə dörd dəfə çap olunmaqla göstərilmiş qaydalara uyğun olaraq sonradan jurnalda dərc olunması üçün məqalə materiallar qəbul olunur. Şöbənin əmakdaşları tərəfindən materiallara rəy verilməsini, formatlaşdırılmasını, korreksiyasını və MAA-nın mətbəəsində çap olunması üçün hazırlanması təmin edilir. Şöbə, həmçinin jurnalların müəlliflər, respublikanın kitabxanaları (Milli Elmlər Akademiyası, Texniki Universitet, Neft Akademiyası, Hərbi Akademiya və s.) və “AZAL” QSC-nin bölmələri arasında paylanmasını həyata keçirir.
“Mülki Aviasiya” redaksiyasının tövsiyə etdiyi digər çap məhsulları, o cümlədən dərsliklər, dərs vəsaitləri, metodik vəsaitlər, tədris proqramları, metodik göstərişlər və digər elmi-texniki konfransların materialları, bukletlər və s. çapa hazırlanır və nəşr etdirilir. Şöbə MAA-nın elmi bölmələrində aparılan elmi-tədqiqat işlərinin qeydiyyatının aparılmasını və uyğun olaraq onların yerinə yetirilməsi haqqında hesabatlarının AMEA-nın İnnovasiya Mərkəzinə təqdim edilməsini təmin edir. Şöbədə MAA-nın ixtiralarına patentlərin alınması üçün sənədlərin hazırlanıb Standartlar, Metrologiya və Patent işləri üzrə Dövlət Komitəsinə təqdim edilməsi işləri aparılır. Həmçinin, şöbənin əməkdaşları elmi tədbirlərin (konfransların, seminarların, sərgilərin və s.) təşkilində və aparılmasında iştirak edirlər. Bütün işlər üzrə şöbədə uyğun qeydiyyat aparılır. Şöbə tərəfindən 2010-2011-ci illər ərzində 22 dərslik, 32 dərs vəsaiti, 34 metodik vəsait, 8 monoqrafiya, 3 albom, 4 jurnal çapa hazırlanıb nəşr olunmuşdur.

Texnoloji şöbə[redaktə | əsas redaktə]

Şöbə 2013-cü ildə yaradılıb. Şöbənin əsas məqsədi yüksək effektivli yeni tərkibli lüminafor maddələrin sintez olunması və onların istehsalı üçün müxtəlif işıq mənbələrinin yaradılması, o cümlədən Ca3Ga2S6 və Ca4Ga2S2 əsasında effektiv foto və elektrolüminessens materialları əldə etmək və işıqlanma intensivliyinin spektral lüminessens xarakteristikalarının dəyişən cərəyanın və gərginlik tezliklərinin dəyişmələrindən asılılığının tədqiqidir. Şöbə effektiv lüminafor maddələrin sintezi üçün, kvars ampulaların hazırlanması, vakuum qurğusunda işlənməsi, sintez olunacaq komponentlərin (CaS, Ga2S3, CaGa2S4 və s.) tərəzidə çəkilməsi, reaksiyaların yüksək temperaturlarda aparılması, sintez olunan maddələrin ovuntularının hazırlanması və ovuntulardan istifadə edərək hazırlanan ağ işıq diodların parametrlərinin ölçülməsi üçün lazım olan avadanlıqlarla təchiz olunub.

Təcrübə-sınaq istehsalatı[redaktə | əsas redaktə]

TU-154 təyyarəsinin quyruq hissəsinə xidmət etmək üçün xüsusi nərdivan

1996-cı ildə yaradılmışdır və yaradıldığı gündən İbrahimov Əbdürəhim Yusif oğlu rəhbərlik edir.
Təcrübə-sınaq istehsalatı aşağıdakı sahələrə bölünür:

  1. Mexaniki yığma sahəsi;
  2. Texniki nəzarət və sınaq qrupu;
  3. Alət-hazırlıq və montaj sahəsi.

Yaradıldığı müddət ərzində Təcrübə-sınaq istehsalatı trapların, hündür nərdivanların (təyyarələrə texniki xidmət göstəriməsi üçün), qoşquların, stablizatorların, kronşteynlərin, qızdırıcıların və s. avadanlıqların hazırlanmasını, həmçinin neft avadanlıqlarının ehtiyat hissələrinin istehsalı üzrə işlərin və MAA-nın ehtiyacı üçün bütün daxili işləri həyata keçirmişdir.
Montaj sahəsi tərəfindən ölçücü cihazların, çap platalarının yığılması və montajı həyata keçirilmiş, hal-hazırda isə neft çıxarılması üçün dirsəkli val mexanizminin idarəetmə şitlərinin yığılması davam etdirilir.
Keçən on il ərzində Təcrübə-sınaq istehsalatı tərəfindən Özbəkistan Hava Yolları, Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanı, “Sənayeavtomatika” İB, “AMAKO” İB, Gənclər və İdman Nazirliyi ilə bağlanmış müqavilələr əsasında texniki avadanlıqlar yaradılmış və istismara verilmişdir.
Modul tipli Sutəmizləyici (STQ-1) qurğu Milli Aviasiya Akademiyasının Elmi-Tədqiqat Nəqliyyat və Aviakosmik Problemləri İnstitutunda layihələndirilmiş, Uyğunluq Sertifikatı alınmış və “Retro” İnşaat Sənaye şirkəti tərəfindən istehsalı təşkil olunmuşdur.

Konstruktor bürosu (KB)[redaktə | əsas redaktə]

Səyyar ozonatorlar
Stasionar ozonator

2004-cü ildə təşkil olunmuş və yarandığı gündən tex.e.d., Beynəlxalq və Azərbaycan Mühəndislik Akademiyalarının akademiki[115][116], Dövlət mükafatı laureatı Nizamov Telman İnayət oğlu rəhbərlik edir[117]. O, həmçinin, Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının "Mühəndislik Rəşadəti" qızıl medalı ilə təltif olunub[118][119].

KB innovasiya texnologiyaları əsaslı yeni nəsl elmi-praktiki cihazqayırmanın aidiyyəti istiqamətləri:
→ aviasiyada bakterioloji təhlükəsizliyin və yerüstü xidmətin ekoloji təmini məqsədilə ozonlaşdırmadan istifadə üsulu (Patent Cooperation Treaty: WO 2005/122669 29.12.2005. Method for disinfecting aircraft cabins and device for carrying out said method; PCT WO 2008/104036 “Crew preflight instruction method”; ixtiraya patentlər АR İ 2007 0038; АR İ 2007 0131);
→ canlıların (heyvanların) psixofizioloji vəziyyətinin molekulyar-hüceyrə səviyyəsində tədqiqi məqsədilə təyinatlı, avtomatik idarəolunan ozonlaşdırma imitasiya mühiti (ixtiraya patentlər АR İ 2005 0008; АR İ 2005 0155);
→ kənd təsərrüfatı məhsullarının ekoloji saxlanması, toxumların xəstəliyə davamlılığının artırılması və yetişməsinin stimullaşdırılması məqsədilə ozonlaşdırma üsulu (ixtiraya patent AR İ 2011 0025);
→ neft-qazçıxarma və nəqlində avtomatik idarəolunan təyinatlı elektrikqızdırıcı sistemi (РФ патент на изобретение № 2183254 "Устройство автоматического управления электронагревательной установкой"[120]; № 2181530 "Электронагревательный теплообменник"; ixtiraya patentlər AR İ 2003 0163; AR İ 2003 0165; AR İ 2006 0089);
→ yüksək saflığa və elektrik müqavimətinə malik su emal etmək üçün, yarımnüfuzetmə qabiliyyətli, kompozit membran əsasında ekoloji sutəmizləyici qurğu (ixtiraya patent AR İ 2009 0155);
→ Abşeron yarımadasının iqlim şəraitinin xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq Heydər Əliyev aeroportunda yerüstü xidməti arsenalının intensiv aşılanmasının qarşısını almaq məqsədilə poliefiruretan əsaslı lak kompozit (AR İ 2006 0022 “Kipləndirici kompaund”[121]) işlənmiş, material və avadanlıqları hazırlanmışdır.
Uçuşların təhlükəsizliyinin təmin olunması, beynəlxalq aviadaşımalarda yoluxucu xəstəliklərin yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə qeyri-kimyəvi üsulların işlənməsi, pilotların psixofizioloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılması məqsədi ilə dünyada ilk dəfə təyyarə salonlarının ozon qazı əsasında işlənmiş orijinal üsul ilə dezinfeksiya olunması və uçuşdan qabaq uçuş heyətinin immun sisteminin möhkəmləndirilməsində ekoloji mikroiqlim şəraitində qısamüddətli istirahətinin təmin edilməsi üsulları işlənmişdir[122][123]. Ozonlaşdırmadan istifadə olunmasının orijinallığını Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı bəyənmiş(cənab Cahangir Əsgərova, akademik Arif Paşayevə ünvanlanmış məktub Ref.: AN 3/8 JUL 26 2006) və İKAO-nun tövsiyəsi ilə bu üsulun aviasiyada genişmiqyaslı tətbiqi məqsədilə Beynəlxalq Səhiyyə Təşkilatı ilə birgə işlər davam etdirilir. MAA-nın İstehsalat bazası ilə birgə hazırlanmış 40 ədəd səyyar ozon qurğuları AZAL QSC-nin “Azəraeronaviqasiya” müəssisəsinin uçuşu idarəetmə mərkəzinin dispetçer otaqlarında və Qraund Həndlinq Kompani MMC-nin iş otaqlarında təyinatı üzrə sağlam mikroiqlim şəraitinin yaradılmasında istifadə olunur. Uçuş heyətinin iş şəraitinin xüsusiyyətləri və uçuş zamanı gözlənilən ekstremal şəraitlə əlaqədar yaranan yorğunluğun, psixoloji həyəcanlanmanın fizioloji səbəblərini dəf etməklə, orqanizmin reabilitasiyası və sağlamlığın bərpası məqsədilə, immun sisteminin aktivləşdirilməsi əsasında işlənmiş üsulun fizioloji təsirinin müsbət nəticələri yaradılmış ekoloji imitasiya kamerasında Azərbaycan Səhiyyə Nazirliyinin Tibb Universiteti ilə birgə hüceyrə-molekulyar səviyyədə yoxlanılmışdır. Kənd təsərrüfatı məhsullarının ekoloji saxlanması, toxumların xəstəliyə davamlılığının artırılması və yetişməsinin stimullaşdırılması məqsədilə ozonlaşdırma üsulunun AR-da tətbiqi üzrə MAA və Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin birgə müəyyənləşdirdikləri plana uyğun təyinatlı ozonlaşdırma sistemləri işlənib yaradılmışdır[124][125][126]. Ozon-hava qarışığının rayonlaşdırılmış buğda sortlarına və pambığa bakterisid və stimullaşdırıcı təsiri AMEA-nın Genetik Ehtiyatlar İnstitutu ilə birgə yoxlanılmış və müsbət nəticələr təsdiqlənmişdir. 2009-2010-cu illər mövsümündə “Beytullah” MMC fermer təsərrüfatında (Oğuz rayonu) 150 ton buğda toxumu təklif olunan metodika üzrə səpinə hazırlanmış və biçindən sonra məhsuldarlığın nəzarətə nisbətən 15%-ə qədər artması və məhsulun keyfiyyətinin xeyli yüksəlməsi mütəxəssislər tərəfindən qeydə alınmışdır[127]. KB-də təyinatı üzrə ozonatorlar yaradılaraq Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar xidmətinin xüsusiləşdirilmiş müalicə müəssisələrində, Səhiyyə Nazirliyi Sağlamlığın Bərpası Elmi-tədqiqat İnstitutunda, Mərdəkan qəsəbəsində yerləşən əqli və fiziki qüsurlu uşaqlar üçün internat məktəbində tətbiq edilmişdir. Keyfiyyətli bort suyunun təmin edilməsi haqqında İCAO-nun müvafiq qərarına uyğun, şəbəkə suyundan istifadə etməklə yüksək saflığa və elektrik müqavimətinə malik su emal etmək üçün, yarımnüfuzetməqabiliyyətli, kompozit membran əsasında, enerjiyə qənaətedici cihaz işlənmiş və yaradılmışdır. Bu cihaz həmçinin energetikada, radiotexnikada, mikroelektronikada, kimya sənayesində, tibdə məhlulların hazırlanması, güclü yarımkeçiricilərin soyudulması və s. məqsədlərlə istifadə edilə bilər. AZAL QSC-nin təyyarə parkının müasir hava gəmiləri ilə genişləndirilməsini nəzərə alıb, İCAO-nun uyğun tövsiyələri əsasında təyyarələrin və təyinatlı yerüstü xidməti arsenalın respublikanın iqlim şəraitinin xüsusiyyətlərini nəzərə almaqla intensiv aşılanmasının qarşısını almaq məqsədilə AMEA-nın Təcrübə Sənaye zavodu ilə birgə korroziyaya, rütubətə davamlı, mexaniki bərkliyə, yüksək adgeziyaya və elektrik müqavimətinə malik, effektli poliuretan əsaslı lak kompozitin alınması üsulları işlənmiş və onun Heydər Əliyev aeroportunda istifadə olunması məqsədilə tədqiqat işləri davam etdirilir. KB-nin tərkibinə Konstruktor-texnolojiBiofiziki cihazlar şöbələri daxildir.

Biofiziki cihazlar şöbəsi[redaktə | əsas redaktə]

Şöbə 2007-ci ildə yaradılmışdır. Şöbədə aviasiyada ozonlaşdırmanın bakterisid, psixofizioloji və texnogen təsirlərinin öyrənilməsi məqsədilə avtomatik idarəolunan ozonlaşdırıcı sistemlərin yaradılması üzrə tədqiqat işləri aparılır. Ozonölçəndən və ozonun elektrik sintezi qurğusundan ibarət ozonlaşdırma sistemlərinin strukturu və elektron idarəetmə sxemləri işlənib konstruktor sənədləri əsasında qurğular hazırlanaraq yoxlanılir. Şöbədə müxtəlif modifikasiyalı cihazlar, o cümlədən stasionar və səyyar ozonatorların nümunələri, integral sensor əsasında ozonometr, ozonun canlı orqanizmlərə psixofizioloji təsirinin yoxlanılması üçün ekoloji imitasiya kamerası hazırlanmışdır. Sınaq metodikaları əsasında stendlər qurulur, sınaqlar aparılır. Biofiziki cihazlar şöbəsinin rəhbəri İsayev Ənvər İsa oğludur.

Konstruktor-texnoloji şöbə[redaktə | əsas redaktə]

1994-cü ilin sentyabırında ETAİ tərkibində yaradılmışdır. Şöbənin ilk rəisi Xudaverdi Vəli oğlu Hacıyev olmuşdur. Hal-hazırda şöbəyə Fərxad Kamal oğlu Quliyev rəhbərlik edir.
Şöbənin əsas fəaliyyəti hava gəmiləri üçün yerüstü xidmət avadanlıqlarının yaradılması məqsədilə elmi-tədqiqat, təcrübə-sınaq işlərinin aparılması və müasir qabaqcıl effektiv texnologiyalar əsasında hava limanlarında ətraf mühitinin qorunması vasitələrinin yaradılmasıdır. Şöbə MAA-nın bölmələri, "Azal" QSC-nın xidmət strukturları və digər müəssisələr üçün aşağıdakı işləri görür:
→ yaradılmış avadanlıqlar üçün qüvvədə olan standartlar əsasında işçi konstruktor-texnoloji sənədlərin işlənməsi;
→ avadanlıqların hazırlanmasında və təhvilində texniki köməyin göstərilməsi və şöbənin layihə etdiyi avadanlıqların hazırlanma texnologiyalarının işlənməsi;
→ yerüstü xidmət avadanlıqlarının kimyəvi korroziyadan və ətraf mühitin ziyanverici təsirindən qorunması üçün xüsusi örtüyün yaradılması;
→ müasir tələblərə cavab verən yeni texnologiyalar əsasında yeni avadanlıqların yaradılması.

Beynəlxalq hava nəqliyyatı assosiasiyası (İATA) institutu[redaktə | əsas redaktə]

7 oktyabr 2013-cü il tarixindən etibarən, Milli Aviasiya Akademiyasında Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının səlahiyyətli Tədris Mərkəzi (IATA İnstitutu) fəaliyyət göstərir və Azərbaycan, rus və ingilis dillərində IATA kursları təşkil etmək hüququna malikdir. Kurslar IATA tərəfindən təsdiq olunmuş yüksək ixtisaslı təlimatçılar tərəfindən tədris edilir.

Tədris proqramı[redaktə | əsas redaktə]

Tədris materialları ingilis dilində dinləyicilərə təqdim olunur. Bununla belə, materialları daha yaxşı mənimsəmək və imtahandan müvəffəqiyyatla keçmək məqsədi ilə kurslar dinləyicilərin istəyini nəzərə alaraq Azərbaycan, rus və ya ingilis dillərində aparıla bilər, lakin yekun imtahanın yalnız ingilis dilində keçirilməsi məcburi xarakter daşıyır. Tədris materialları ya müstəqil şəkildə, ya da təlimatçının rəhbərliyi ilə mənimsənilir. İmtahanı müvəffəqiyyatla verən dinləyicilər beynəlxalq səviyyəli sertifikat əldə edirlər.

Tədris olunan kurslar[redaktə | əsas redaktə]

  • Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması (Transportation of Dangerous Goods by Air);
  • Beynəxlalq Yük Daşımaları (Cargo Introductory);
  • Aviasiya Təhlükəsizliyinin Əsasları (Aviation Security Awareness);
  • Canlı heyvanların daşınması (Live Animals Regulations);
  • Silsilə Təchizat İdarəçiliyi (Supply Chain Managment);
  • Hava Yüklərin Tarifləşdirilməsi və Marketinqi (Advanced Cargo Rating and Marketing);
  • Kabin Heyətinin Təlimi (Cabin Crew Training);
  • Yerüstü Sərnişin Xidməti (Passenger Ground Service).

Fəaliyyət dövründə IATA İnstitutunda 1500-dən artıq mütəxəssis təlim keçərək, sertifikatlar əldə etmişlər. Nəticə etibarı ilə, IATA İnstitutunda bu kurslara yiyələnən gənc mütəxəssislər gələcək fəaliyyətlərində ixtisaslı kadrlara lazım olan bilik və bacarıqlar əldə edirlər. IATA İnstitutunda kursların keçirilməsi üçün auditoriyalar, əlavə müzakirələr üçün briefing otağı və istirahət üçün coffee break otağı fəaliyyət göstərir. Kurslar Milli Aviasiya Akademiyasında əvvəlcədən təyin olunmuş qrafik üzrə tədris olunur və yekunda imtahan təşkil olunur. İmtahan nəticələrinə əsasən dinləyicilər uyğun sertifikatlarla təmin olunurlar.

Qeydiyyat və imtahan qaydaları[redaktə | əsas redaktə]

Kursda iştirak etmək və IATA dinləyicisi olaraq qeydiyyatdan keçmək üçün, təlim formasından asılı olmayaraq (qrup içində və ya fərdi şəkildə), İATA Səlahiyyətli İnstitutu ilə müqavilə imzalanmalı və kurs üçün ödəniş edilməlidir. Azərbaycanda IATA-nın imtahanları ildə dörd dəfə keçirilir və müəyyən edilmiş qaydada qeydiyyatdan keçmiş şəxslərə imtahanda iştirak etmək hüququ verilir. Tədrisin ödənişinə aşağıdakılar daxildir:

  • Tədris kursu;
  • IATA qeydiyyatı;
  • İngilis dilində təlim materiallarının dinləyicilərə çatdırılması;
  • İmtahanlar (iki cəhd);
  • IATA Sertifikatı.

Təhlükəli yüklər[redaktə | əsas redaktə]

İATA İnstitutunda təhlükəli yüklərin bütün kateqoriyaları tədris olunur. İşçilər üçün tövsiyyə olunan kateqoriyalar aşağıdakılardır:

  • Yükgöndərənlər və istismarçının yükgöndərən kimi fəaliyyət göstərən əməkdaşları, təhlükəli yükləri hazırlayan istismarçının əməkdaşları daxil olmaqla, yükgöndərənin vəzifələrini icra edən şəxslər;
  • Qablaşdırıcılar;
  • Təhlükəli yüklərin emalı ilə məşğul olan yük ekspeditorların əməkdaşları;
  • Yüklərin, poçt yükünün və ya bort sursatlarının (təhlükəli yüklərdən başqa) emalı ilə məşğul olan yük ekspeditorların əməkdaşları;
  • Yüklərin, poçt yükünün və ya bort sursatlarınn emalı, saxlanması və yüklənməsi ilə məşğul olan yük ekpeditorların əməkdaşları;
  • Yüklərin yerüstü emalı üzrə istismarçıların və agentliklərin təhlükəli yüklərin qəbulunu yerinə yetirən əməkdaşları;
  • Yüklərin yerüstü emalı üzrə istismarçıların və agentliklərin yüklərin, poçt yükünün və ya bort sursatlarının (təhlükəli yüklərdən başqa) qəbulunu yerinə yetirən əməkdaşları;
  • Yüklərin yerüstü emalı üzrə istismarçıların və agentliklərin yüklərin, poçt yükünün və ya bort sursatlarının və baqajın emalına, saxlanmasına və yüklənməsinə cavabdeh olan əməkdaşları;
  • Sərnişinlərə xidmət göstərməklə məşğul olan əməkdaşlar;
  • Uçuş heyətinin üzvləri və yüklənmənin planlaşdırılması üzrə mütəxəssislər;
  • Hava gəmisinin heyət üzvləri (uçuş heyəti üzvlərindən başqa);
  • Sərnişinlərə, onların yüklərinə və baqajlarına, poçt yükünə və ya bort sürsatlarına baxış keçirən təhlükəsizlik xidmətinin əməkdaşları.

Elmi fəaliyyət[redaktə | əsas redaktə]

  • Fakültələr və kafedralar;
  • Elmi-tədqiqat nəqliyyat və aviakosmik problemləri institutu;
  • Elmi-tədqiqat işləri üzrə analitik şöbə;
  • Dissertasiya şuraları.

Fakültələr və kafedralar[redaktə | əsas redaktə]

Fakültənin adı Kafedranın adı İxtisasın şifi və adı
Hava Nəqliyyatı Aviasiya meteorologiyası[128] → 050507 – Hidrometeorologiya;
→ 060507 – Hidrometeorologiya;
Avionika[129] → 050614 – Aviasiya texnikası avadanlıqlarının istismarı mühəndisliyi;
→ 060614 – Aviasiya texnikası avadanlıqlarının istismarı mühəndisliyi;
→ 050608 – Elektroenergetika mühəndisliyi;
→ 060608 – Elektroenergetika mühəndisliyi;
→ 050653 – Kosmik texnika mühəndisliyi;
→ 060652 – Kosmik texnika və texnologiylar mühəndisliyi;
→ 050654 – Kosmik idarəetmə sistemləri mühəndisliyi;
Hava gəmilərinin uçuş istismarı → 050616 – Uçuş mühəndisliyi;
→ 060616 – Uçuş mühəndisliyi;
Radioelektronika[130] → 050627 – Elektronika, telekommunikasiya və radiotexnika mühəndisliyi;
→ 060627 – Elektronika, telekommunikasiya və radiotexnika mühəndisliyi;
→ 050628 – Proseslərin avtomatlaşdırlması mühəndisliyi;
→ 060628 – Proseslərin avtomatlaşdırlması mühəndisliyi;
Uçuş aparatları və aviasiya mühərrikləri → 050614 – Aviasiya texnikası avadanlıqlarının istismarı mühəndisliyi;
→ 060614 – Aviasiya texnikası avadanlıqlarının istismarı mühəndisliyi;
→ 050653 – Kosmik texnika mühəndisliyi;
→ 060652 – Kosmik texnika və texnologiylar mühəndisliyi.
Aerokosmik Aerokosmik cihazlar → 050624 – Cihazqayırma mühəndisliyi;
→ 060624 – Cihazqayırma mühəndisliyi;
Aerokosmik informasiya sistemləri → 050655 – Informasiya texnologiyaları;
→ 050656 – Sistem mühəndisliyi;
→ 060632 – İnformasiya texnologiyaları və sistemləri mühəndisliyi;
→ 050652 – Kosmik texnologiyalar mühəndisliyi;
Aeronaviqasiya[131] → 050615 – Hava nəqliyyatının hərəkətinin idarə olunması mühəndisliyi;
→ 060615 – Hava nəqliyyatının hərəkətinin idarə olunması mühəndisliyi;
Ətraf mühitin aerokosmik monitorinqi → 050652 – Kosmik texnologiyalar mühəndisliyi;
→ 050549 – Ekologiya mühəndisliyi;
→ 060549 – Ekologiya mühəndisliyi.
Nəqliyyat texnologiyaları Avianəqliyyat istehsalatı → 050613 – Avianəqliyyat istehsalatının təşkili mühəndisliyi;
→ 060613 – Avianəqliyyat istehsalatının təşkili mühəndisliyi;
→ 050623 – Nəqliyyatda daşımaların və idarəetmənin təşkili mühəndisliyi;
→ 060623 – Nəqliyyatda daşımaların və idarəetmənin təşkili mühəndisliyi;
Aviasiya təhlükəsizliyi[132] → 050617 – Hava nəqliyyatında texnoloji proseslərin və istehsalatın təhlükəsizliyi mühəndisliyi;
→ 060617 – Hava nəqliyyatında texnoloji proseslərin və istehsalatın təhlükəsizliyi mühəndisliyi;
Ingilis dili qeyri-ixtisas.
İqtisadiyyat və hüquq Dünya iqtisadiyyatı → 050401 – Dünya iqtisadiyyatı;
→ 060401 – Dünya iqtisadiyyatı;
Hüquqşünaslıq → 050212 – Hüquqşünaslıq;
→ 060212 – Hüquqşünaslıq;
Menecment → 050407 – Menecment;
→ 060407 – Menecment;
Dil və ictimai fənlər[133] qeyri-ixtisas.
Fizika-texnologiya Ümumi və tətbiqi fizika[134] → 050624 – Cihazqayırma mühəndisliyi;
İnformasiya texnologiyaları → 050631 – Kompüter mühəndisliyi;
→ 060631 – Kompüter mühəndisliyi;
Ali riyaziyyat qeyri-ixtisas;
Kimya və materialşünaslıq qeyri-ixtisas;
Nəqliyyat mexanikası[135] qeyri-ixtisas.
İngilis dilində hazırlıq → 050614 – Aviasiya texnikası avadanlıqlarının istismarı mühəndisliyi;
→ 050615 – Hava nəqliyyatının hərəkətinin idarə olunması mühəndisliyi;
→ 050616 – Uçuş mühəndisliyi;
→ 050631 – Kompüter mühəndisliyi.
Qiyabi → 050212 – Hüquqşünaslıq;
→ 050401 – Dünya iqtisadiyyatı;
→ 050407 – Menecment;
→ 050507 – Hidrometeorologiya;
→ 050613 – Avianəqliyyat istehsalatının təşkili mühəndisliyi;
→ 050614 – Aviasiya texnikası avadanlıqlarının istismarı mühəndisliyi;
→ 050623 – Nəqliyyatda daşımaların və idarəetmənin təşkili mühəndisliyi;
→ 050624 – Cihazqayırma mühəndisliyi;
→ 050632 – İnformasiya texnologiyaları və sistemləri mühəndisliyi.

Milli Aviasiya Akademiyasında 29 adda elmi-tədqiqat işi 16 elmi istiqamət üzrə aparılır2019-cu il üçün. MAA-nın elmi-tədqiqat işləri və istiqamətləri Respublika Elmi-Tədqiqatların Əlaqələndirilməsi Şurası[136] ilə razılaşdırılır, elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri həmin Şuraya təqdim olunur.

Elmi-tədqiqat işlərinin əsas istiqamətləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Bərk cisim elektronikası, radioelektron komponentlər, mikro və nano- elektronika;
  2. Bərk cisimlər fizikası;
  3. Daşıma proseslərinin idarə edilməsi;
  4. Hava nəqliyyatının istismarı;
  5. İnformasiya-ölçmə və idarəetmə sistemləri;
  6. Yerüstü komplekslər, buraxılış avadanlıqları, uçan aparatların və onların sistemlərinin istismarı;
  7. Kompozit materialların kimyası və texnologiyası;
  8. Kompüter elmləri;
  9. Maşınların, cihazların və aparatların dinamikası, möhkəmliyi;
  10. Meteorologiya;
  11. Məsafədən aerokosmik tədqiqatlar;
  12. Molekulyar fizika;
  13. Radiotexnika, radiolokasiya, radionaviqasiya, televiziya sistemləri və qurğuları;
  14. Riyaziyyat;
  15. Təbii mühitə, maddələrə, materiallara və məmulatlara nəzarət cihazları və üsulları;
  16. Uçan aparatların hərəkətinin dinamikası, ballistikası və idarə olunması.

"Aerokosmik" fakültəsi[redaktə | əsas redaktə]

Aeronaviqasiya kafedrasının yenidənqurmadan sonra açılış günü, 12.08.2019
Aeronaviqasiya kafedrası, "DFS e-learning" auditoriyası

Fakültə 2008-ci ildə Milli Aviasiya Akademiyasının rektorunun № 38/k saylı əmrinə əsasən yaradılmışdır. Fakültə dekanı vəzifəsində f.-r.e.n., dosent Ağayeva Sevda Xasay qızı çalışır.
"Aeronaviqasiya" kafedrası — 2008-ci ildə yaradılıb. 12 sentyabr 2018-ci ildə tədris ili ərəfəsində tam yenidənqurmadan sonra "Aeronaviqasiya" kafedrasının korpusu fəaliyyətə başlamışdır. “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-nın və onun struktur bölməsi olan “Azəraeronaviqasiya” HHİ-nin dəstəyi ilə kafedra müasir tələblərə uyğun müasirləşdirilmişdir. Açılış günü kafedrada yaradılmış şərait ilə "AZAL" QSC-nın Prezidenti Cahangir Əsgərov, MAA-nın rektoru, akademik Arif Paşayev, MAA-da Kosmik Məsələlər üzrə elmi məsləhətçi, akademik Roald Saqdeyev, "AZAL" QSC "Azəraeronaviqasiya" HHİ-nin direktoru, MAA-nın məzunu, Fərxan Hacıağa oğlu Quliyev[137][138] və MAA-nın professor-müəllim heyəti tanış olmuşlar[139][140][141][142].
Kafedrada tədris prosesi üçün zəruri olan yeni interfeyslər və texnologiyalar tətbiq olunmuşdur. Kafedranın tədris proqramı beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmışdır və ICAO Doc.10056 ("HHİ-nin dispetçerləri qismində təlim və qiymətləndirmə")[143] rəhbər prinsiplərinin tələblərini, Avropa uçuşların təhlükəsizliyi standartları (EASA), həmçinin mülki aviasiya mütəxəssislərinin hazırlığı və təlimi təşkilatlarına dair Avropa komissiyasının № 2015/340 reqlamentinin[144] beynəlxalq standartlarını əks etdirir. Eyni zamanda, Almaniya "DFS-Academy"[145] Aeronaviqasiya Akademiyasının "DFS e-learning" auditoriyası istismara verilmişdir. "DFS-Academy" tərəfindən həyata keçirilən məsafədən daxil olmaqla tədris proqramı 12 fənnə əsaslanır. Tədris bilavasitə "DFS-Academy"-nin məlumat bazası vasitəsilə onlayn rejimdə həyata keçirilir. Milli Aviasiya Akademiyası və Almaniya Aeronaviqasiya Akademiyası arasında əldə olunan razılaşmaya əsasən, Bakıda DFS Almaniya Aeronaviqasiya institutun yaradılması planlaşdırılır. İnstitut HHİ qülləsinin real imitasiyası və 360 dərəcə tam görünüş sahəsi ilə peşəkar 3D trenajorla təchiz olunacaq[146][147][148].
Kafedranın nəzdində 2013-cü ildən "Aviasiyada insan amili" problem laboratoriyası fəaliyyət göstərir. Laboratoriyanın elmi istiqamətlərində "Hava hərəkətinin idarə edilməsi zamanı dispetçer-pilot qarşılıqlı münasibətlərində, radio əlaqələrində psixofizioloji mexanizmlərin tədqiqatı" vacib yer tutur. Bundan əlavə laboratoriyada aviapersonalın emosional stresə qarşı nəzarət və sağlamlaşdırıcı-reabilitasiya texnologiyalarının hazırlanması və tətbiqi həyata keçirilir. Kafedranın professor-müəllim heyəti əsasən "Azəraeronaviqasiya" Hava Hərəkəti İdarəsinin yüksək ixtisaslı aviasiya mütəxəssisləridir.
"Aerokosmik cihazlar" kafedrası — 1996-cı ildə yaradılıb və 2016-cı ildən kafedra müdiri vəzifəsində tex.e.n., dosent Natiq Malik oğlu İsmayılov çalışır. Kafedrada aparılan elmi-tədqiqat işlərinin istiqamətləri:
→ Bərk cisim elektronikası, radioelektron komponentlər, mikro və nano- elektronika;
→ Yerüstü komplekslər, buraxılış avadanlıqları, uçan aparatların və onların sistemlərinin istismarı;
→ Təbii mühitə, maddələrə, materiallara və məmulatlara nəzarət cihazları və üsulları.
"Ətraf mühitin aerokosmik monitorinqi" kafedrası — 2002-ci ildə yaradılıb və 2017-ci ildən kafedra müdiri vəzifəsində tex.e.d., professor Aytac Nəzif qızı Bədəlova[149] çalışır.
2011-ci ildə kafedranın nəzdində "Aerokosmik monitorinq" problem laboratoriyası yaradılıb. Kafedrada aerokosmik tədqiqat metodlarından istifadə etməklə Qafqaz-Xəzər regionunun ətraf mühitində dinamik dəyişkənliklərin qanunauyğunluqlarının aşkarlanması; təbii mühitin aerokosmik monitorinqinin informasiya hesablanma sistemləri; məsafədən zondlama üsullarından istifadə etməklə su hövzələrinin akvatoriyasında çirkləndirici maddələrin paylanması və dinamikasının öyrənilməsi; fiziki-kimyəvi üsulların və coğrafi informasiya sistemləri texnologiyalarının tətbiqi ilə ətraf mühitin çirklənmələrinin tətbiqi istiqamətlərində elmi işlər aparılır.
"Aerokosmik informasiya sistemləri" kafedrası — 2013-cü ildə "İnformatika və riyazi modelləşdirmə" və "Aerokosmik İnformasiya Texnologiyaları və İdarəetmə Sistemləri" kafedralarının bazası əsasında yaradılıb və 2019-cu ildən kafedra müdiri vəzifəsində tex.e.d., professor, AMEA-nın müxbir üzvi İsmayılov İsmayıl Mahmud oğlu çalışır[150].
Kafedrada "Paylanmış verilənlər bazası əsasında ali təhsil müəssisəsinin kompleks avtomatlaşdırılması" və "Aerokosmik informasiya emalının müasir üsulları və coğrafi informasiya sistemlərində təsviri" adlı elmi-tədqiqat işləri aparılır.

"Fizika-texnologiya" fakültəsi[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyasının Elmi Şurasının 07 noyabr 2013-cü il tarixli 118 nömrəli iclasının qərarına əsasən MAA rektorunun 10 dekabr 2013-cü il tarixli 22 nömrəli əmri ilə yaradılmışdır və 2013/2014-cü tədris ilinin yaz semestrindən etibarən fəaliyyət göstərir. "Fizika-texnologiya" fakültəsinin yaranma zəruriyyəti Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2013-cü il 24 oktyabr tarixli Sərəncamı ilə təsdiq olunmuş "Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası"nın[151] müvafiq müddəalarının icrasının təmin edilməsi ilə əlaqədar MAA-nın idarəetmə strukturunun təkmilləşdirilməsi ilə bağlıdır. Fakültə Azərbaycanda informasiya texnologiyalarının inkişafı, yeni fiziki hadisələrin və qanunauyğunluqların aşkarlanması, tədqiqi və modelləşdirilməsi, onların əsasında tətbiqi və mühəndislik fizikası sahəsində müxtəlif məqsədlər üçün yeni texnologiya, avadanlıq, cihaz və materialların yaradılması və tətbiqi istiqamətində mütəxəssislərin yetişdirilməsi məqsədi ilə yaradılmışdır. Fakültə müdiri vəzifəsində f.-r.e.n., dosent İlqar Xasay oğlu Məmmədov çalışır.
"Ümumi və tətbiqi fizika" kafedrası — 1992-ci ildə Fizika-radiotexnika kafedrası adı ilə yaradılmış, 1999-cu ildə Fizika və riyaziyyat fənləri, 2013-cü ildən isə Ümumi və tətbiqi fizika kafedrası adlandırılıb. Kafedrada ümumi fizika kursu tədris edilir, molekulyar fizika və bərk cisim fizikası istiqamətlərində elmi-tədqiqat işləri aparılır. Kafedra müdiri vəzifəsində f.-r.e.d., AMEA-nın həqiqi üzvü[152], akademik Bahadur Hüseyn oğlu Tağıyev çalışır.
"Ali riyaziyyat" kafedrasıali riyaziyyat, ehtimal nəzəriyyəsiriyazi statistika, xətti cəbrriyazi analiz, daşımaların riyazi modelləşdirilməsi, aviasiya təhlükəsizliyinin təminində texnoloji proseslərin riyazi modelləşdirilməsi, ekonometrika, orbital mexanika, kosmik aparatların hərəkət nəzəriyyəsi və sistemləri, kosmik aparatların uçuş dinamikası fənləri tədris olunur. Qeyri-hamar analiz üsullarının köməyi ilə iqtisadi-riyazi modellərin tətqiqi və ümumiləşmiş potensialların məhdudluq məsələləri mövzularında kafedrada elmi-tədqiqat işləri aparılır. Kafedra müdiri vəzifəsində f.-r.e.n., dosent Əli Haqverdi oğlu Yaqubov çalışır.
"Kimya və materialşünaslıq" kafedrası — 2014-cü ildə yaradılıb. Kafedrada poliefiruretan lak kompozisiyasının aviasiyada və kosmik texnikada korroziyaya, eroziyaya, buzlaşmaya, ildırımvurmaya, çirklənməyə və s. qarşı tətbiqi üsullarının işlənilib hazırlanması; karbon nanostrukturlarının kimyəvi və elektrofiziki sintezi üsullarının tədqiqi və tətbiqi; mövcud xammal bazasından istifadə etməklə yüksək temperatura davamlı aviasiya təyinatlı kompozit materialların alınma texnologiyasının işlənib hazırlanması mövzularında elmi-tədqiqat işləri aparılır. Kafedranın tərkibində 4 ixtisaslaşdırılmış laboratoriya fəaliyyət göstərir: 1) Kimya və yanacaq sürtgü materialları; 2) Materialşünaslıq, aviasiya materialların və nanomaterialların texnologiyası; 3) Təcrübə-eksperimental; 4) Aerodinamika, termodinamika, hidravlika və kompozit materiallar. Kafedra müdiri vəzifəsini k.e.n., dosent Sevda Xurşud qızı Məmmədova icra edir.
"Nəqliyyat mexanikası" kafedrası — "Maşınların, cihazların və aparatların dinamikası, möhkəmliyi" istiqamətində "Aviakonstruksiya elementlərinin yorulmadan dağılmasının mexanikası və sinergetikası" problemi üzrə elmi işlər aparılır. Kafedra müdiri vəzifəsində Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının vitse-prezidenti[153][154], Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyasının həqiqi üzvü[155], Rusiya Mühəndislik Akademiyasının əcnəbi üzvü[156], tex.e.d., professor Əhəd Xanəhməd oğlu Canəhmədov çalışır[157][158][159].
"İnformasiya texnologiyaları" kafedrası — 2014-cü ildə yaradılıb və ixtisaslaşdırılmış auditoriyalarla təchiz olunub. Kafedrada 2016-2021-ci illər üçün "Heydər Əliyev adına Bakı Beynəlxalq aeroportunun xidmət seqmentlərində informasiya texnologiyalarının tətbiqinin elmi-nəzəri problemləri" mövzusunda elmi-tədqiqat işi aparılır. Kafedra müdiri vəzifəsində tex.e.d., professor, AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun laboratoriya rəhbəri[160], AMEA-nın müxbir üzvü[161][162]Ağası Zərbəli oğlu Məlikov çalışır.

"Nəqliyyat texnologiyaları" fakültəsi[redaktə | əsas redaktə]

Fakültə "Avianəqliyyat istehsalatı" adı ilə 2008-ci ildə MAA-nın nəzdində yaradılmışdır. 2014-cü ildə fakültənin adı dəyişdirilərək "Nəqliyyat texnologiyaları" olmuşdur. Hal-hazırda fakültə müdiri vəzifəsində h.f.d., dosent Nazim Teymur oğlu Nağıyev çalışır.
"Avianəqliyyat istehsalatı" kafedrası — 1999-cu ildə "AZAL" QSC-nın prezidenti, Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının həqiqi üzvü[163] Cahangir Cəlal oğlu Əsgərovun təşəbbüsü ilə yaradılıb və həmin vaxtdan kafedranın fəaliyyətinə ictimai əsaslar üzrə rəhbərlik edir. Kafedra müdirinin müavini vəzifəsində tex.e.n., dosent Elman Mehdi oğlu Nəcəfov çalışır. Kafedranın fəaliyyətinin əsas məqsədi müasir mülki aviasiya nəqliyyatı sistemində sərnişin və yük daşımalarının, o cümlədən yerüstü xidmət işlərinin təşkili, idarə edilməsi, tənzimlənməsi, hava limanlarının, aerovağzal komplekslərinin, yük terminallarının, nəqliyyat sahəsində logistik sistemlərin və mərkəzlərin istismarı üzrə beynəlxalq tələblərə cavab verən yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanmasından ibarətdir. Kafedrada "Daşıma proseslərinin idarə edilməsi" istiqamətində elmi-tədqiqat işi aparılır.
"Aviasiya təhlükəsizliyi" kafedrası — 1999-cu ildə yaradılıb və 2008-ci ildən kafedra müdiri vəzifəsində h.f.d., dosent Nazim Teymur oğlu Nağıyev çalışır [164]. Kafedrada dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən, istiqamətləndirilmiş elmi-tədqiqatların tematikasında "Təhlükəsizlik və terrorizmə qarşı əks-tədbirlər" kimi prioritet istiqamətləri əhatə edən elmi-tədqiqat işləri aparılır.
"İngilis dili" kafedrası — 1992-ci ildə "Azərbaycan və xarici dillər" adı ilə yaradılıb. 1994-cü ildə "Xarici dillər", 1997-ci ildən isə "İngilis dili" kafedrası adlandırılıb. Kafedrada bütün ixtisaslar üçün ingilis dili məşğələləri keçirilir. Kafedra üzrə ümumi danışıq dili fənlər, aviasiya ingilis dilisi, ayrı-ayrı texniki fənlər üzrə peşəyönümlü ingilis dili, "İqtisadiyyat və Hüquq" fakültəsi üçün işgüzar ingilis dili və İCAO standartlarına uyğun radiotelefon mübadiləsi tədris olunur. Kafedranın əməkdaşları Azərbaycan Respublikası mülki aviasiyasında çalışan pilotları və Hava Hərəkətinin İdarə olunması üzrə dispetçerlərin ingilis dili üzrə biliklərini Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının peşəkar ingilis dili səviyyəsinə əsasən qiymətləndirmək hüququna malikdirlər. 1997-ci ildən kafedra müdiri vəzifəsində f.f.d., dosent[165] Nataliya Nikolayevna Dupikova çalışır.

İngilis dilində hazırlıq fakültəsi[redaktə | əsas redaktə]

ICAO və Azərbaycan Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının mülki aviasiya təhsil müəssisələri üçün ingilis dili biliyi üzrə irəli sürdüyü tələblərin yerinə yetirilməsi, təlim-tədris prosesinin inkişaf etdirilməsi və Avropa ali təhsil standartlarının tətbiq edilməsi məqsədilə 2011-ci ildə MAA-da İngilis dilində hazıırlıq fakültəsi yaradılmışdır. Fakültədə tədris prosesi “1+4” təhsil sistemi əsasında təşkil edilir və hal-hazırda Uçuş mühəndisliyi, Aviasiya texnikası avadanlıqlarının istismarı mühəndisliyi, Hava nəqliyyatının hərəkətinin idarə edilməsi mühəndisliyiKompüter mühəndisliyi ixtisasları üzrə dörd qrup tələbə ingilis dilində təhsil alır. Proqrama əsasən müvafiq ixtisaslar üzrə qəbul olmuş tələbə 1 il hazırlıq kursunda yalnız ingilis dili təhsili alır. Hazırlıq kursuna qəbul zamanı tələbələrin dil bilikləri şifahi və yazılı formada yoxlanılır və onlar səviyyələrə uyğun qruplaşdırılır. Hazırlıq kursunun sonunda tələb olunan keçid balını yığmayan tələbə yenidən həmin dərsləri keçməli və ya ixtisas kursuna uyğun digər dil qrupunda təhsil almalıdır.
Tədris prosesinin təşkili və həyata keçirilməsi ingilis dilində bilik və bacarıqların formalaşdırılmasını nəzərə almaqla ixtisaslara uyğun olaraq Ümumi ingilis diliXüsusi məqsədlər üçün ingilis dilinin (Aviasiya ingilis dili, Mühəndislik üçün ingilis dili, Kompüter mühəndisliyi üçün ingilis dili, Mexanik və avioniklər üçün ingilis dili, Texniki ingilis dili) müasir metodologiya ilə tədrisinə əsaslanır. Fakültəyə rəhbər vəzifəsinin icra edilməsi Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının müxbir üzvləri[166], Beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin rəisi tex.e.d., professor Ramiz Əli Cabbar oğlu Sadıqova həvalə olunmuşdur.

Qiyabi fakültə[redaktə | əsas redaktə]

Fakültə "Azal" QSC-nin 28 oktyabr 1996-cı il 185 №-li və MAA rektorunun 7 noyabr 1996-cı il 15 №-li əmrlərinə əsasən yaradılıb. Hal-hazırda fakültədə 9 ixtisas üzrə 610 tələbə təhsilini davam etdirir2019-cu il üçün

Dissertasiya şuraları[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyası nəzdində texnika elmləri üzrə D.06.001 dissertasiya şurası fəaliyyət göstərir. Texnika elmlərinin aşağıda göstərilən ixtisasları üzrə fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru dissertasiyalarının müdafiəsi üçün D.06.001 saylı Dissertasiya şurası Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yannda Ali Attestasiya Komisiyasının 12 yanvar 2011-ci il tarixli 10 saylı əmri ilə yaradılmışdır:

  • 3325.02 – Radiotexnika, radionaviqasiya, radiolokasiya və televiziya sistemləri və qurğuları;
  • 3352.01 – Hava nəqliyyatının istismarı;
  • 3324.04 – Yerüstü komplekslər, buraxılış avadanlıqları, uçan aparatlar və onların sistemlərinin istismarı;
  • 3361.01 – Bərk cisim elektronikası, radioelektron komponentlər, mikro- və nanoelektronika.

Beynəlxalq əlaqələr şöbəsi[redaktə | əsas redaktə]

Beynəlxalq Əlaqələr şöbəsi 2007-ci ildə yaradılmışdır. Şöbə MAA-nın müəllim-tələbə heyətinin ingilis dili üzrə ixtisas artırması və təcrübə keçməsi istiqamətində müxtəlif yerli və beynəlxalq proqramlar araşdırıb həyata keçirir. Bu günə qədər Şöbə pilot, mühəndis, mexanik və digər ixtisaslarda təhsil alan tələbələrin biliklərinin artırılması məqsədi ilə bir neçə Beynəlxalq proqram həyata keçirib. Bu proqram Almaniya, Litva, Fransa, ABŞ, Böyük Britaniya və digər ölkələrlə əlaqələrin inkişaf etməsinə gətirir. Beynəlxalq Əlaqələr şöbəsi, həmçinin İngilis dilində hazırlıq fakültəsinə t.e.d., professor Ramiz Əli Cabar oğlu Sadıqov rəhbərlik edir. MAA-nın əməkdaşları Beynəlxalq Əlaqələr şöbəsi vasitəsilə aşağıda sadalanan bir sıra beynəlxalq qrant layihələrində iştirak etmişlər:

  • İETC - Beynəlxalq Təhsil-Texnologiya Konfransı;
  • “ILMENAU” Student Grant;
  • TEMPUS (Trans-European Mobility Programme for University Studies) proqramı çərçivəsində Bakı şəhərində keçirilən beynəlxalq görüşlərdə iştirak;
  • Avropa təhsil, audiovizual və mədəni agentliyinin TEMPUS proqramı çərçivəsində MAA-nın qazandığı “Sənaye ekologiyasında müasir magistr dərəcə təhsilinin yaradılması” qrant layihəsi. Bu layihə müddətində MAA-dan 3 müəllim və 3 tələbə əməkdaş universitetlərdə staj keçmiş, eləcə də laboratoriya və dərs vəsaitləri, fənn proqramları və s. işlənib hazırlanmışdır;
  • TRACECA (Transport Corridor Europe-Caucasus-Asia) - Avropa-Qafqaz-Asiya ölkələri arasında nəqliyyat dəhlizi sahəsində birgə proyektlərin işlənib həyata keçirilməsi proqramı çərçivəsində Bakı və Tiflis şəhərlərində keçirilən beynəlxalq görüşlərdə iştirak və bu proqram daxilində bir sıra kursların keçirilməsi təşkil edilib;
  • DAAD (Deutcher Akademischer Austausch Dienst) - Almaniyada təhsil-tədqiqat-təcrübə proqramları;
  • ABŞ Fullbright Proqramı xətti ilə bir neçə ingilis dili müəllimləri, FAA (Federal Aviation Admisitration)-dan Boeing üzrə mütəxəssislər MAA-da tədris sisteminə cəlb olunub və ingilis dili və aviasiya üzrə dərslər aparmışlar;
  • MAA-ya “Hava gəmilərinin uçuş istismarı mühəndisliyi” ixtisası üzrə yeni qəbul olmuş tələbələrin Türkiyənin İzmir Yüksek Texnologiya İnstitutunda bir illik ingilis dili kursları təşkil edilmişdir.

Beynəlxalq Əlaqələr şöbəsi vasitəsilə MAA-nın tələbələri üçün aşağıdakı yay məktəbləri təşkil olunur:

  • Baltik Aviasiya Akademiyası (Litva) ilə MAA arasında bağlanmış qarşılıqlı əməkdaşlıq müqaviləsi çərçivəsində tələbələr üçün aviasiya ingilis dili kursları təşkil edilir və həyata keçirilir;
  • Avropa Beynəlxalq Tədris Mərkəzi İNSE-də aviasiya ingilis dili kursu və Berlin şəhərində Lufthansa tədris-təlim mərkəzi olan TRAİNİCO-da seminar-praktika məşğələləri təşkil edilmiş və kurslarda iştirak edən tələbələr müvafiq sertifikatlar almışlar;
  • Beynəlxalq “Work and Travel” proqramı çərçivəsində MAA-da təhsil alan yaxşı və əla oxuyan tələbələri seçilərək, bu proqramda iştirak etməsi təşkil edilir.

ICAO və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının mülki aviasiya təhsil müəssisələri üçün olan tələbləri, MAA-da təlim-tədris prosesinin inkişaf etdirilməsi, müasir Avropa ali təhsil standartlarının tətbiq edilməsi və MAA-da “1+4” təhsil sistemində tədris prosesinin təşkil edilməsi istiqamətində işlər görülür. Proqrama əsasən ixtisas üzrə qəbul olmuş tələbə 1 il hazırlıq kursunda yalnız ingilis dili təhsili alır. Hazırlıq kursuna qəbul zamanı tələbələrin dil bilikləri yoxlanılır və onlar səviyyələrə uyğun qruplaşdırılır. Əgər tələbənin qənaətbəxş TOEFL və ya İELTS balı olarsa tələbə 1 il hazırlıq kursu keçmədən təhsilini növbəti kursdan davam edə bilər. Hazırlıq kursunun sonunda tələb olunan keçid balını yığmayan tələbə yenidən həmin dərsləri keçməli və ya ixtisas kursuna uyğun digər dil qrupunda təhsil almalıdır. ICAO Aviasiya ingilis dilinin 4-cü səviyyəsini qazanmaq və yeni tədris metodları öyrənmək məqsədilə 12-15 nəfərdən ibarət bir qrup tələbə və gənc mütəxəssis Böyük Britaniyanın Plimut şəhərində MAYFLOWER kollecində yay məktəbində iştirak etmişlər. Proqram çərçivəsində tələbələr üçün müasir dərsliklər əldə edilir, kitabxana zənginləşdirilir, proqram və sillabuslar müasir dərsliklər əsasında yenilənir, biliklərin mütəmadi yoxlanılması üçün müxtəlif test imtahanları keçirilir. Dərs proqramından əlavə Aviasiya ingilis dili biliklərini inkişaf etdirmək üçün “Məsafədən təhsil kursları” və yay məktəbləri təşkil edilir.

Kitabxana[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyası, Kitabxana (4-cü korpus): oxu zalı

Milli Aviasiya Akademiyasının kitabxanası 1996-cı ildə istifadəyə verilmişdir. Ümumi sahəsi 562,7 kvadrat metr olan kitabxananın oxu zalında yerlərin sayı 120-yə çatdırılmışdır. Müasir tələblərə cavab verən Akademiya kitabxanası öz fəaliyyətini “Kitabxana işi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun[167] və kitabxana fəaliyyətini tənzimləyən digər normativ-hüquqi aktların tələblərinə uyğun şəkildə qurmuşdur. MAA kitabxanasının fondu elmi-texniki, tədris-metodiki və sorğu ədəbiyyatları ilə komplektləşdirilmişdir. Hazırda kitabxananın fondunda azərbaycan, rus, ingilis dillərində 75 918 kitab oxucuların istifadəsindədir. 2015-ci ildə kitabxana 18 adda qəzetə və 36 adda jurnala abunə yazılmışdır. Oxuculara verilən ədəbiyyatın tematik-tipoloji hesabatı aparılır və fəal və qeyri-fəal istifadə edilən nəşrlər müəyyənləşdirilərək, istifadəçilərin informasiya tələbatının ödənilməsinə yönəldilmiş sorğuların keçirilməsi və əldə edilmiş nəticələr əsasında fond ildən-ilə zənginləşdirilir. Fondun siyahısına hava nəqliyyatının uçuş və texniki istismarı, elektronika, telekommunikasiya, radiotexnika, informasiya texnologiyaları və sistemləri, cihazqayırma, ekologiya, hidrometeorologiya, menecment, iqtisadiyyat, hüquqşünaslıq, naviqasiya, aviasiya texnikası (xüsusi avadanlıqları və cihazları), fizika, riyaziyyat, kimya, meteorologiya, hava nəqliyyatında texnoloji proseslərin və istehsalatın təhlükəsizliyi, hava nəqliyyatının hərəkətinin idarə olunması, avianəqliyyat istehsalatı və digər sahələr üzrə dərsliklər, dərs vəsaitləri, metodiki göstərişlər, normativ-texniki sənədlər, xəritə və atlaslar, bədii ədəbiyyat və digər sənədlər daxildir. Kitabxanada Mi-8, Mi-171, Embraer-190, Cessna-172S, Boeing-727/757/767/787 Airbus-319/320/345, İl-76 tipli hava gəmilərinin uçuş istismarı üzrə təlimatlar, texniki xidmət üzrə dərsliklər, məlumat kitabçaları mövcuddur. Kitabxanada mütəmadi olaraq, respublika və beynəlxalq səviyyəli tədbirlərin, müxtəlif bayramların, yubileylərin, peşə bayramlarının yüksək səviyyədə təşkili və qeyd olunması üçün əməli tədbirlər həyata keçirilir. Aviasiya sahəsində yenilikləri və elmi-texniki nailiyyətləri əhatə edən sərgilər, elmi-texniki konfranslar və elmi tədqiqatların müzakirələri təşkil olunur, yeni ədəbiyyat haqqında informasiyanın yayılması təmin edilir. Kitabxana tərəfindən dünyanın bir çox universitetlərinin kitabxanaları, respublikada fəaliyyət göstərən təhsil müəssisələrinin, dövlət qurumlarının tabeliyindəki kitabxanalar və ictimai təşkilatlarla əməkdaşlıq əlaqələri quraraq məlumat və informasiya mübadiləsi həyata keçirməkdədir. 2014-cü ildən N. E. Bauman adına Moskva Dövlət Texniki Universitetinin kitabxanasından 668 adda 2248 ədəd kitab alınmışdır. Hal-hazirda Milli Aviasiya Akademiyasının kitabxanası Amerika proqramı olan Follett Destiny - Library Management System (DLMS, Kitabxana idarəetmə sistemi) adlı elektron proqramla fəaliyyət göstərir. MAA-da tətbiq edilən DLMS müasir Kitabxana İdarəetmə Sisteminə qoyulan tələblərə tam cavab verən İnteqrasiya olunmuş Kitabxana Sistemidir (Integrated Library System). Sistem MARC21, ISO2709, UNICODE, Z3950 və digər standard və protokollar üzərində qurulub. Bu sistem ənənəvi kitabxana xidmətlərini güclü müasir idarəetmə mexanizmləri ilə inteqrasiya edərək böyük kataloqların avtomatlaşdırılması və idarəetmə imkanlarını genişləndirir. Hal–hazırda MARC21 yazı formatı vasitəsilə elektron kataloqlaşdırma həyata keçirilir. Kitabların biblioqrafik təsviri Dövlət standartına uyğun olaraq aparılır. MAA-ın Kitabxanası öz işində Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası, “Təhsil haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununu, “Kitabxana işi haqqında” qanunu, “Azərbaycan Hava Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin, MAA-ın əmr və sərəncamlarını rəhbər tutur. Kitabxananın məqsədi Akademiyanın profilinə və oxucuların informasiya tələbatına uyğun kitabxana fondunu zənginləşdirmək, rahat və səmərəli şəkildə avtomatlaşdırılmış kitabxana sistemindən istifadəni təmin etməkdir.

Tələbələrin fəaliyyət istiqaməti[redaktə | əsas redaktə]

  • Tələbə Gənclər Təşkilatı;
  • Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsi;
  • Tələbə Elmi-Texniki Cəmiyyəti;
  • Tələbə klub və dərnəkləri;
  • Tələbə kampusu;
  • Tələbə qəbulu.

Tələbə Gənclər Təşkilatı[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyasının Tələbə Gənclər Təşkilatı (TGT) 2005-ci ildə yaradılmışdır[168]. Təşkilatın əsas məqsədi dövlət gənclər siyasətinin həyata keçirilməsi istiqamətində tələbələrin və ayrı-ayrılıqda hər bir tələbənin maraqlarını təmsil və müdafiə etmək, respublikanın ictimai, mədəni, sosial, iqtisadi həyatında onların fəal iştirakını təmin etməkdir[169]. Təşkilatın əsas fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır:

  • tələbələri təhsilə və elmi-tədqiqat işlərinə həvəsləndirmək üçün elmi konfranslar, müsabiqələr, olimpiadalar, elmi-əyləncəli oyunlar, seminarlar, dəyirmi masalar, təlim kursları və digər tədbirlər təşkil etmək,
  • təhsil müəssisələrinin ictimai həyatında tələbə gənclərin fəallığını artırmaq,
  • tələbə gənclər arasında əməkdaşlığın inkişafına yardım etmək,
  • tələbələrin hüquqlarını müdafiə etmək,
  • tələbə gənclər arasında bəşəri dəyərləri təbliğ etmək,
  • vətəndaş cəmiyyətinin inkişafında onların rolunun artırılmasına nail olmaq,
  • tələbələrin asudə vaxtının səmərəli təşkilinə nail olmaq məqsədilə mədəni-kütləvi tədbirlər təşkil etmək,
  • tələbə gənclər arasında mənfi vərdişlərə qarşı təbliğat işləri aparmaq.

TGT müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərərək tələbələrin problemlərinin həlli və hüquqlarının müdafiəsi sahəsində əsaslı işlər görmüşdür. Akademiyanın Tələbə Gənclər Təşkilatı 2010-cu il üçün Bakı Şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsi tərəfindən ən fəal TGT seçilmişdir.

Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyasının Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsi (THİK) tələbələrin təhsil, məişət, istirahət, müalicə, əmək, idman və s. qanuni hüquqlarını müdafiə edir. Tələbə Həmkarlar İttifaqı Komitəsi:

  • ali təhsil müəssisənin profilinə uyğun yüksək ixtisaslı, savadlı, dünyagörüşlü, vətənpərvər, təcrübəli və bacarıqlı kadrların hazırlanmasına səy göstərir;
  • tədris intizamına, biliklərin keyfiyyətinin artırılması üçün tələbələri səfərbərliyə alır;
  • idman və bədən tərbiyəsi kafedraları ilə birlikdə tələbələr arasında kütləvi idman tədbirləri həyata keçirir, onların fiziki cəhətdən sağlam və gümrah olmaları qayğısına qalır;
  • ittifaq üzvlərinin təhsili, əməyi, məişəti, istirahəti və müdafiəsi ilə əlaqədar keçirilən tədbirlərdə yaxından iştirak edir, səmərəli təkliflər verir.

THİK tədris prosesinin təkmilləşdirilməsi, milli ideologiya işlərinin gücləndirilməsi, dərsə davamiyyətin möhkəmlənməsi, asudə vaxtın düzgün və səmərəli təşkili, sosial və məişət problemlərinin müsbət həll edilməsin istiqamətində tələbə fəallarının iştirakını təmin edir, yığıncaqlarda, konfranslarda və digər toplantılarda tələbələrin yaxından iştirakını təmin edir, qeyd etdikləri nöqsan, təklif və iradları rektorluğa çatdırır, onların həllinə nail olur, görülən işlər və qəbul edilən tədbirlər barədə müntəzəm olaraq ittifaq üzvlərinə məlumat verir. THİK təhsil müəssisələrinin rəhbərliyi ilə birlikdə aşağıdakı məsələləri həll edir:

  • təhsildə və ictimai işlərdə fəal olan tələbələri mükafatlandırır;
  • ehtiyacı olan tələbələrə birdəfəlik yardım verir;
  • tələbələrlə bağlı təhsil müəssisəsinin daxili intizam qaydalarını müzakirə və təsdiq edir;
  • intizam qaydalarını pozan tələbələr barəsində müvafiq tədbirlər görür.

THİK aşağıdakı məsələlərin həllində iştirak edir:

  • tələbələrin asudə vaxtlarının səmərəli təşkili üçün mədəni-kütləvi tədbirlərə nəzərdə tutulmuş maliyyə vəsaitlərinin və müvafiq smetaların tərtibində;
  • tələbələrin təhsil müəssisələrindən xaric edilməsi ilə əlaqədar məsələlərin müzakirəsində və baxılmasında;
  • THİK tədris prosesinin, pedaqoji və digər təcrübələrin, eləcə də asudə vaxtın düzgün və səmərəli təşkili ilə əlaqədar rektorluğa təkliflər verir, ittifaq üzvlərinin səmərələşdirici təkliflərinin qəbul olunmasına səy göstərir.

THİK Rəyasət heyətində komitənin işini aparmaq üçün 3 işçi komissiya yaradılmışdır:

  • Təşkilati və sosial məsələlər üzrə iş komissiyası.
  • Mədəni-kütləvi, idman-sağlamlıq tədbirləri üzrə iş komissiyası.
  • Təhsil məsələləri üzrə iş komissiyası.

Tələbə Elmi-Texniki Cəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Tələbə elmi-texniki cəmiyyəti MAA-da tələbələrin elmə və texnikaya marağını artırmaq məqsədilə yaradılmışdır. Cəmiyyətin hər bir fakültə və kafedra üzrə xüsusi nümayəndələri vardır. Cəmiyyətin işi aşağıdakı əsas istiqamətlər üzrə həyata keçirilir:

  • Tələbə konfrans və seminarlarının keçirilməsi;
  • Tələbə fənn olimpiadalarının təşkili və keçirilməsi;
  • Tələbələrin müxtəlif texniki dərnəklərinin təşkili.

Hər il mütəmadi olaraq “Nəqliyyatın inkişaf problemləri” adlı Elmi-texniki tələbə konfransı təşkil edilir. Konfransda aşağıdakı bölmələr üzrə məruzələr dinlənilir:

  • Nəqliyyat vasitələrinin texniki istismarı;
  • Nəqliyyatda informasiya-ölçmə sistemləri;
  • Daşımaların təşkili və logistika;
  • Nəqliyyatda təhlükəsizliyin təşkili;
  • Uçuşların təşkili və meteoroloji problemlər;
  • Nəqliyyatın iqtisadi problemləri;
  • Nəqliyyatın hüquqi problemləri.

Tələbə fənn olimpiadaları hər il “Azərbaycan tarixi”, “Ali riyaziyyat”, “Fizika”, “İnformatika” və “İngilis dili” fənləri üzrə keçirilir. Qaliblərin Respublika olimpiadasında iştirakı təmin edilir. Bir qayda olaraq olimpiadalar mart ayında, konfranslar isə may ayında keçirilir. Tələbə elmi cəmiyyətinin sədri MAA-nın "Aerokosmik cihazlar" kafedrasının müdiri Natiq Malik oğlu İsmayılovdur.

Tələbə klub və dərnəkləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Aviamodelizm dərnəyi;
  • Hava və dağ idman növləri klubu;
  • “İmpuls” yaradıcılıq mərkəzi;
  • Ekoklub;
  • “İntellekt” klubu;
  • Şahmat və dama klubu.

Aviamodelizm dərnəyi[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyası, “Aviamodelizm” laboratoriyası: iş prosesi

“Aviamodelizm” dərnəyi 2011-ci ildən Aviamodel laboratoriyası kimi fəaliyyətə başlamışdır. Laboratoriyaya Aleksand Sviridov, Vladimir Şevçuk və Elxan Allahverdiyev rəhbərlik edirlər. Aviamodel laboratoriyasının məqsədi tələbələrə uçuş aparatlarının layihələndirilməsi və hazırlanması üçün nəzəri və praktiki biliklərin verilməsidir. Bu laboratoriyada çalışan tələbələr təyyarələrin uçan modellərinin düzəldilməsinin nəzəriyyə və praktikasını öyrənməklə yanaşı, həmçinin öz əlləri ilə layihələndirdikləri və düzəltdikləri modelləri idarə etməyi də öyrənirlər. Aviamodel laboratoriyasının planında kordlu, radioidarəolunan və pilotsuz uçuş aparatlarının aerodinamikasının öyrənilməsi, bu tip modellərin praktiki layihələndirməsi və hazırlanması vərdişlərinə yiyələnmə mərhələləri daxildir. MAA-nın tələbələrinin müxtəlif aviamodel yarışmalarında və komandanın aviamodelizm üzrə Respublika Çempionatlarında iştirakı planlaşdırılır.

Hava və dağ idman növləri klubu[redaktə | əsas redaktə]

Səmti müəyyənetmə idman növü üzrə Milli Aviasiya Akademiyasının komandası: 2013

Hava və dağ idman növləri klubu MAA-ın tələbələrini aktiv (ekstremal) idman növlərinə cəlb etmək, onların asudə vaxtlarını səmərəli keçirmələrinə, Azərbaycanın tarixi yerlərinə yaxından bələd olmalarına, səmti müəyyənetmə vərdişlərinə yiyələnmələrinə kömək etmək məqsədilə yaradılmışdır. Klubun perspektiv planında “xüsusi riskli peşə” seçimi etmiş tələbələrlə yay istehsalat təcrübələrini Azərbaycanın yüksək dağ rayonlarında keçirmək, ekstremal şəraitlərdə sığınacaq tapmaq, tonqal qalamaq, qida məhsullarını əldə etmək, dağ çaylarını, su hövzələrini, aşırımları və zirvələri qət etmək bacarıqlarını öyrətmək nəzərdə tutulur. Klubun fəaliyyətinin əsas istiqamətləri:

  • Hava idman növləri: paraşütlə tullanmalar, paraplan və deltaplanlarla uçuşları təşkil etmək.
  • Səmti müəyyənetmə idman növü ilə məşğul olanlar üçün xüsusi qrup yaratmaq, məşqlər keçirmək, respublika və beynəlxalq miqyaslı yarışlarda iştirak etmək.
  • Dağ idmanı – Respublikada və xarici ölkələrdə yerləşən yüksək dağ zirvələrinə yürüşlər keçirmək.
  • Qayaya və buza dırmanma üzrə Respublika və beynəlxalq miqyaslı yarışlarda iştirak etmək.
  • Klubun əhatə etdiyi idman növləri üzrə Respublika və beynəlxalq federasiyalar tərəfindən keçirilən tədbirlərdə iştirak etmək.

Hava və dağ idman növləri klubunun rəhbəri Azərbaycan Alpinizm Federasiyasının prezidenti, Aviasiya təhlükəsizliyi kafedrasının baş müəllimi Nizami Mursakulovdur[170].

“İmpuls” yaradıcılıq mərkəzi[redaktə | əsas redaktə]

Gənclərin “İmpuls” elmi-texniki yaradıcılıq mərkəzi MAA Elmi Şurasının 25 yanvar 2018-ci il tarixli 141 saylı iclasının qərarı ilə yaradılmışdır. Mərkəzin məqsədi fundamental elmlərin və müasir intellektual texnologiyalarının öyrənilməsi əsasında aviakosmik sahədə aktual məsələlərinin həlli üçün gənclərin yaradıcı potensialının cəmləşdirilməsidir. Təşkilati işlər

  • Müntəzəm olaraq tematik seminarların və mühazirələrin keçirilməsi;
  • Beynəlxalq olimpiadalarda, yarışmalarda və sərgilərdə iştirak;
  • “Rəqəmsal elektronika” mövzusu üzrə olimpiadaların təşkili və keçirilməsi;
  • “Baku Modern School” tədris mərkəzinin himayə edilməsi;
  • “Reyfreminq” studiyasının təşkili.

Mərkəzdə aşağıdakı yaradıcı qruplar fəaliyyət göstərir:

  1. İntellektual trenajorlar - aviakosmik sahə üçün real şəraitlərə və müxtəlif mürəkkəblik dərəcələrinə adekvat olan məsələlərin avtomatik generasiyası imkanlarına malik intellektual trenajorların işlənməsi üzrə müasir texnologiyaların qavranılması;
  2. Kiçik uçuş aparatlarının layihələndirilməsi - kiçik ölçülü uçuş aparatlarının (KUA) üçölçülü layihələndirilməsi və hazırlanması zamanı praktiki təcrübənin qazanılması, məsafədən idarəetmə üsullarının işlənməsi, telemetrik verilənlərin qəbulu və emalı üçün KUA-nın konstruksiya edilməsinin və laboratoriya şəraitində hazırlanmasının müasir texnologiyalarının qavranılması;
  3. Aerokosmik monitorinq - aerokosmik təsvirlərin emalı və analizi üzrə müasir texnologiyaların qavranılması və geoinformasiya sisteminin yaradılması;
  4. İntellektual öyrədici sistemlər - aviakosmik sahə üçün öyrədici sistemlərin riyazi və alqoritmik əsaslarının işlənilməsi (interaktiv öyrədici sistemlər, üçölçülü modelləşdirmə, intellektual və ya virtual öyrədici sistemlər);
  5. Aviakosmik biotibbi mühəndislik - uçuş heyəti üzvlərinin funksional vəziyyətinin müəyyən edilməsi üçün informasiya sistemlərinin və biotibbi təyinatlı mikrokontrollerlər əsasında portativ qurğuların işlənilməsi;
  6. Mikroprosessorlu inteqrasiya edilmiş sistemlər, intellektual sensor və interfeyslər - aviakosmik sahə üçün mikroprossesor sistemlərinin işlənməsi;
  7. Aerokosmik robototexnika - robototexnika sistemlərinin layihələndirilməsində intellektual texnologiyaların praktiki tətbiqi üzrə vərdişlərin əldə edilməsi və avtonom hərəkətli robotlar üçün idarəetmə və naviqasiya sistemləri, ətraf mühitin tanınması üçün riyazi modellər və təsvirlərin yüksəksürətli emalı və analizi alqoritmləri.

Ekoklub[redaktə | əsas redaktə]

Ekoklub ətraf mühit və təbii sərvətlərin mühafizəsinin təbliği, ekologiya və ətraf mühit sahəsində təhsil alan tələbələrlə daimi əlaqənin yaradılması və təbliğatı sahəsində geniş şəbəkənin formalaşdırılması məqsədilə yaradılmışdır. Ekoklubun rəhbəri “Ətraf mühitin aerokosmik monitorinqi” kafedrasının baş müəllimi, texnika üzrə fəlsəfə doktoru Hikmət Məmmədovdur. MAA Ekoklubunun təşkilatçılığı ilə müntəzəm olaraq MAA-da müəllim və tələbə kollektivinin iştirakı ilə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən maarifləndirici seminar keçirilir. Seminarın məqsədi tələbələrin ətraf mühit sahəsində bilik və bacarıqlarının artırılması, ictimaiyyətin ətraf mühitin birgə mühafizəsinə cəlb olunmasıdır. Seminarda ətraf mühit və təbii sərvətlərin qorunmasında ekoloji maarifləndirmənin rolu, su ehtiyatlarının idarə olunması, xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin inkişafı, iqlim dəyişmələri, ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində həyata keçirilmiş tədbirlər, Azərbaycan Respublikasının ekoloji vəziyyəti, istehsalat və məişət tullantılarının idarə olunması, yaşıl iqtisadiyyat və davamlı inkişaf, Xəzər dənizinin dəniz ətraf mühitinin mühafizəsi, işğal olunmuş ərazilərdə ətraf mühitə dağıdıcı təsirin müəyyənləşdirilməsi və s. mövzularda geniş informasiya verilir, həmçinin tələbələri maraqlandıran suallar cavablandırılır.

“İntellekt” klubu[redaktə | əsas redaktə]

“İntellekt” klubu 2012-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır. Klubun əsas məqsədi gənclərdə intellektual potensialın aşkarlanması və inkişaf etməsinə şərait yaratmaqdır. Klubun əsas vəzifələri:

  1. gənclərin intelektualizasiya sahəsində aktiv iştirakına şərait yaratmaq;
  2. gənclər arasında elm və biliklərin təbliği;
  3. gənclər arasında dünya mədəniyyəti və ümumbəşəri dəyərlərin təbliği.

Klubun fəaliyyətinin əsas istiqamətləri:

  • Tədbirlərin keçirilməsi;
  • Müasir intellektual texnologiyaların öyrənilməsi və onların aviakosmik tədqiqatlarda tətbiqinə yönəlmiş biliklərə yiyələnmək;
  • Gənclərin intellektual məhsullarının sərgilərinin təşkili;
  • Elmi-seminar və təlimlərin təşkili;
  • Yaradıcılıq gecələri, diskussiyalar və görüşlərin təşkili;
  • Məşhur elm və ictimai xadimlərlə, ziyalılarla görüşlərin keçirilməsi.

Nəşriyyat fəaliyyəti:

  • “Səma” (“Sky”) elmi-kütləvi jurnalın (Azərbaycan, rus və ingilis dillərində) nəşri.
  • “Səma” (“Sky”) jurnalının tələbə versiyası “Aydın səma” jurnalının (Azərbaycan, rus və ingilis dillərində) nəşri.
  • “İntellekt Klub” seriyasında kitabçaların (broşurların) hazırlanması və çapı (məşhur adamların həyatı, müasir texnologiyaların tətbiqi və s. mövzularda).

İntellektual oyunların keçirilməsi:

Digər təşkilatlarla əlaqə:

  • Uyğun ölkədaxili və xarici təşkilatlarla birgə layihələrdə iştirak etmək.

“İntellekt” klubunun rəhbəri texnika üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Fuad Həsən oğlu Dadaşovdur.

Şahmat və dama klubu[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyasının Şahmat komandası: turnir, arxiv

Şahmat-dama klubu 2012-ci ilin yanvar ayından fəaliyyətə başlayıb. Klubun rəhbəri şahmat üzrə Beynəlxalq dərəcəli usta Fidan Ağasiyevadır. Klub bütün zəruri avadanlıqlarla təmin olunmuşdur. Klubda tələbələr MAA-nı Universiadada və Beynəlxalq yarışlarda təmsil etmək üçün fakültələrarası seçmə yarışlarına hazırlıq keçirlər. Respublikanın müxtəlif ali təhsil müəssisələrinin tələbə və müəllimləri ilə yoldaşlıq görüşləri təşkil olunur. MAA-ın şahmat komandası Respublika ali təhsil müəssisələri arasında müntəzəm olaraq müxtəlif mükafatlara layiq yerlər tutur.

Futbol klubu[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyasının futbol klubu 2007-ci ildə yaradılıb. MAA-nın futbol komandasının oyunçuları tələbələrdir. Klubun direktoru və rəhbəri Vaqif Qasımovdur. Komandanın baş məşqçisi – Neftçi komandasının keçmiş oyunçusu, idman ustası Səmədağa Şıxlarov, məşqçisi – Balaş Əliyevdir. Komanda yarandığı andan bu günə qədər bir çox nailiyyətlər və uğurlar qazanmışdır. 2009-cu ildə Azərbaycanın “Dövlət Müstəqilliyi Günü”nə həsr olunmuş 12-ci Respublika spartakiadasında mini futbol üzrə yarışda aviasiya işçiləri 1-ci yerə, 2010-cu ildə isə 2-ci yerə layiq görülmüşlər. 2008-ci il 3-12 dekabr tarixində Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları İdman Təşkilatları Assosiasiyası tərəfindən təşkil olunmuş Sahə Həmkarlar İttifaqları Təşkilatının 3-cü respublika spartakiadasında mini futbol üzrə yarışda 1-ci yerə, 10-20 dekabr 2010-cu il tarixində isə 3-cü yerə layiq görülüb.

Tələbə kampusu[redaktə | əsas redaktə]

Tələbə şəhərciyi və İdman kompleksi 2019-cu ildə birləşdirilərək Tələbə kampusu yaradıldı.

Tələbə şəhərciyi[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyası İdman Kompleksi, arxiv
Milli Aviasiya Akademiyasının mini futbol üzrə komandası, arxiv

MAA-da ən müasir tələblərə cavab verən tələbə şəhərciyi yaradılmışdır. Ətrafı yaşıllaşdırılmış Tələbə Şəhərciyində üç yataqxana korpusu, 1600 yerlik tamaşaçı tutumuna malik, 9 cığırlı qaçış zolaqlı, ölçüləri 105m x 68m olan süni örtüklü standart futbol meydançası, tennis kortu, voleybol və basketbol meydançaları tikilmişdir. Yataqxana korpuslarının biri qızlar, digərləri oğlanlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Korpusların ümumi tutumu 230 nəfərdir. Bundan əlavə mətbəx, istirahət və qiraət zalları vardır. Yataqxana binasının yaxınlığında camaşırxana da tikilmişdir. İdmanla məşğul olanlar üçün əlavə soyunub-geyinmə otaqları və duş kabinələri də istifadəyə verilmişdir.

İdman kompleksi[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyasının müasir standartlara cavab verən, hər cür şəraitə malik olan İdman kompleksi 2000-ci ildə tikilib istifadəyə verilmişdir. Kompleksin açılışında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Milli Olimpiya Komitəsinin Sədri İlham Əliyev iştirak etmişdir. Kompleks gün ərzində 600-700 nəfərin müxtəlif idman növləri üzrə məşğul olmasına imkan verir. Bu kompleks müasir tələblərə cavab verən güləş, ağır atletika, stolüstü tennis, voleybol, basketbol, trenajor zallarına, futzal meydançalarına, üzgüçülük hovuzuna, masaj otaqlarına, sauna, duşxanalar və digər vacib şəraitə malikdir. Kompleksdə fərdi və ümumi ventilyasiya sistemi quraşdırılmış, mərkəzi istilik sistemi vardır. Kompleks həmçinin qonaq otağı, istirahət, hakim və məşqçi otaqları, tibb məntəqəsi və inzibati otaqlara da malikdir. Kompleksin zal və otaqları müasir idman avadanlıqları ilə təmin edilmişdir. Kompleksin nəzdində “AZAL” İdman klubu fəaliyyət göstərir. Klubda ağır atletika, karate, voleybol, basketbol, güləş, futbol, həndbol və digər bölmələr mövcuddur. 2010-cu ildən həndbol komandası, 2011-ci ildən şahmat klubu fəaliyyət göstərir. Həndbol komandamız dəfələrlə respublika və şəhər birinciliyinin qalibi olmuşdur. 23 fevral 2011-ci il tarixdə həndbol komandası Eldar Fərəcovun rəhbərliyi altında Respublika birinciliyində birinci yeri tutmuşdur. Basketbol və voleybol komandaları dəfələrlə Bakı kuboku uğrunda və Respublika yarışlarında yüksək mükafatlara layiq görülüb. İdmançılarımız kosiki karate-do üzrə dəfələrlə ölkə və beynəlxalq səviyyəli yarışlarda yüksək nəticələr əldə ediblər. Ağır atletika üzrə nailiyyətlər daha yüksəkdir. İdmançılarımız respublika və beynəlxalq səviyyəli yarışların qalibi olmuşlar. Onlardan Nizami Paşayev dəfələrlə Avropa çempionatında fəxri yerləri, dünya çempionatında (2001-ci il) ikinci yeri tutmuş, iki dəfə isə (2002 və 2005-ci illər) dünya çempionu tituluna layiq görülmüşdür. Elxan Süleymanov Avropa çempionatında (2002-ci il) ikinci yeri tutmuşdur. Turan Mirzəyev isə Avropa çempionatında (2003-cü il) ikinci yeri tutmuşdur. Respublika kateqoriyalı yarışlarda müxtəlif çəki dərəcələrində bu üç idmançı və eləcə də Natiq Həsənov və Əlibəy Səmədov əksər yarışlarda birinci yerləri tutmuşlar. Milli Aviasiya Akademiyasının tələbəsi Rauf Nəbiyev də Respublika səviyyəli yarışlarda dəfələrlə fəxri yerləri tutmuşdur. Azərbaycanın ğır atletika komandası 2003-cü il Avropa çempionatında 36 ölkə arasında 5-ci olmuşdur. Kompleksin Respublikada analoqu olmayan ağır atletika zalı beynəlxalq standartlara uyğun ixtisaslaşdırılmışdır. Azərbaycan Ağır Atletika Federasiyasının prezidenti Cahangir Əsgərovun respublikada idmanın bu növünün inkişafındakı xidmətləri əvəzsizdir. İdmana göstərilən yüksək qayğı və idmançıların şəxsi səyləri sayəsində yüksək nəticələr əldə edilmişdir. Azərbaycan Kosiki karate-do Federasiyasının fəxri prezidenti, akademik Arif Mir Cəlal oğlu Paşayevin qayğısı nəticəsində bu idman növü üzrə yığma komandamız dördüncü dəfədir ki, beynəlxalq yarışlardan qələbə ilə qayıdır. İyunun 9-da MAA-da 2011-ci il mayın 13-15-də Rusiyanın Noqinsk şəhərində keçirilmiş kosiki karate-do üzrə Açıq Dünya Kuboku və MDB çempionatında uğur qazanmış Azərbaycanın kişilərdən və qadınlardan ibarət yığma komandalarının üzvlərinə mükafatlar təqdim olunmuşdur. Mükafatı qaliblərə Azərbaycan Kosiki Karate-do Federasiyasının fəxri prezidenti, Milli Aviasiya Akademiyasının rektoru, akademik Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev təqdim etmişdir. Azərbaycan yığması həmin yarışda 8 idmançı (5 kişi və 3 qadın) ilə təmsil olunmuş və dünyanın 21 ölkəsindən olan 25 komanda arasında yüksək nəticə göstərmişdir. Kişilərdən ibarət komandanın üzvləri Fuad Əliyev, Rəşad Quliyev, Ruslan Bərzigiyar, Vusal Əliyev, Sergey Jestkov 2-ci, qadınlardan ibarət komandanın üzvləri Lolita Hüseynova, Yuliya MustafayevaNərminə Əliyeva isə 1-ci yerləri tutmuşlar. Akademik Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev komandanın uğurlarını yüksək qiymətləndirmiş və baş məşqçi MAA-nın Bədən tərbiyəsi kafedrasının dosenti, əməkdar Məşqçi Talıb Bərzigiyarovu qələbə münasibətilə təbrik etmiş və komandada MAA-nın tələbələrinin də təmsil olunmasının təqdirəlayiq olduğunu bildirmişdir[171].

Tədris prosesi[redaktə | əsas redaktə]

  • Tədrisin təşkili və elmi kadrların hazırlığı idarəsi;
  • Tərbiyə işləri şöbəsi.

Tədrisin təşkili və elmi kadrların hazırlığı idarəsi (TTEKHİ)[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyasının struktur bölməsi olub, tədris fəaliyyətini həyata keçirmək hüququ verən lisenziyaya uyğun olaraq, əsas tədris proqramlarının – ali peşə-ixtisas təhsili (bakalavriat), elmi-pedaqoji təhsil (magistratura) və elmi təhsil (doktorantura) proqramlarının həyata keçirilməsi üzrə bütün növ tədris və tədris-metodiki işlərin planlaşdırılmasını, təkmilləşdirilməsini və onlara nəzarəti həyata keçirir. İdarənin rəisi vəzifəsində tex.e.d., professor Mustafa Rəhim oğlu Mustafayev[172] və rəis müavini - Azərbaycan mülki aviasiyasının 75 illiyi ilə əlaqədar olaraq[173][174], aviasiya sahəsində səmərəli fəaliyyətinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunan[175][176][177][178], f.-r.e.n, dosent Sima Məmməd qızı Bidzinova çalışır.
Tədrisin təşkili və elmi kadrların hazırlığı idarəsinin əsas vəzifələri:
→ Akademiyada ali peşə-ixtisas təhsili (bakalavriat), elmi-pedaqoji təhsil (magistratura) və elmi təhsil (doktorantura) üzrə dövlət standartlarına (Ali Təhsil üzrə Dövlət Standartı[179]), Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyinin normativ aktlarına, Azərbaycan Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının, Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının, Avropa Aviasiya Təhlükəsizliyi Agentliyinin, Avropa Mülki Aviasiya Konfransının və həmçinin ixtisas və hazırlıq istiqaməti üzrə MDB Mülki Aviasiya tədris müəssisələrinin Tədris-metodiki birliyinin tövsiyələrinə uyğun olaraq əsas tədris proqramlarının formalaşmasının təşkil edilməsi və nəzarətdə saxlanması;
→ tədris prosesinin planlaşdırılması, təşkil edilməsi, təkmilləşdirilməsi və ona nəzarət edilməsi;
→ ixtisasların və hazırlıq istiqamətlərinin tədris prosesinin qrafikinin, dərs cədvəllərinin qurulmasına, aralıq və yekun qiymətləndirilmənin yerinə yetirilməsinə nəzarət edilməsi;
→ dövlət attestasiya komissiyalarının işinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsi;
→ tədris prosesinin metodiki təminatının analizi, planlaşdırılması, təşkili və təkmilləşdirilməsi;
→ tədris və tədris-metodiki iş üzrə normativ sənədlərin işlənməsi;
→ tədris prosesinin diaqnostikası və mütəxəssis hazırlığı keyfiyyətinin analizi;
→ attestasiyanın nəticələrinin statistik emalı;
→ tədris, elmi-pedaqoji, istehsalat və diplomqabağı təcrübələrin təşkili və həyata keçirilməsi üzrə fakültələrin və kafedraların işinin koordinasiyası;
→ tədris planlarının ekspertizası, mövcud tədris planlarına dəyişikliklərin edilməsi haqqında Akademiyanın Elmi Şurasına təkliflərin hazırlanması;
→ tədris prosesinin təkmilləşdirilməsi üzrə tövsiyələrin işlənməsi;
→ Akademiyanın tədris prosesinin kadr təminatının koordinasiyası;
→ Akademiyanın kafedralarına fənlərin təhkim edilməsi haqqında təkliflərin hazırlanması;
→ mövcud normativlərə müvafiq olaraq Akademiyanın professor-müəllim heyətinin saatlarının hesablanmasına dair materialların hazırlanması;
→ kafedraların tədris yükünə dair normativlərin təkmilləşdirilməsi üzrə təkliflərin hazırlanması;
→ Akademiyanın müəllimləri tərəfindən tədris yükünün düzgün planlaşdırılmasına, hesablanmasına və yerinə yetirilməsinə nəzarət edilməsi;
→ kafedralararası dərs saatlarının bölüşdürülməsinə nəzarət edilməsi, onun istifadəsinin analizi və təkmilləşdirilməsi üzrə təkliflərin hazırlanması;
→ Akademiyanın tədris prosesinin informasiya və metodiki təminatının analizi və koordinasiyası;
→ ixtisaslar və hazırlıq istiqamətləri üzrə tədris-metodiki materialların hazırlanmasında ən yeni təcrübələrdən istifadə edilməsi;
→ ali peşə-ixtisas təhsili, elmi-pedaqoji təhsil və elmi təhsilin müasir problemləri ilə bağlı toplantıların təşkili və həyata keçirilməsi;
→ ixtisaslar və hazırlıq istiqamətləri üzrə tədris planı fənlərinin informasiya, proqram və metodiki təminatının analizi və onların təkmilləşdirilməsi üzrə tövsiyələrin işlənməsi;
→ yeni tədris texnologiyalarının tədris prosesinə tətbiq edilməsi;
→ ixtisaslar və hazırlıq istiqamətləri üzrə tədris planı fənlərinin tədris-metodoloji materiallarla təmin olunmasına nəzarət edilməsi;
→ tədris-metodoloji xarakterli tədbirlərin (konfranslar, seminarlar, məsləhətlər, sərgilər və s.) hazırlanması və həyata keçirilməsi;
→ Akademiyanın tədris-metodiki şurasının, onun şöbələrinin, fakültələrin və kafedraların tədris-metodoloji komissiyalarının fəaliyyətinin metodiki təminatı;
→ Akademiyanın tədris-metodoloji prosesi üzrə müxtəlif müsabiqələrin keçirilməsi;
→ tələbə olimpiadalarının və müsabiqələrinin və s. keçirilməsi üzrə işlərin istiqamətləndirilməsi;
→ Akademiyanın tədris fəaliyyətinin material təminatının koordinasiyası;
→ dərs otaqlarının və laboratoriyaların avadanlıqlarla təchiz olunmasının analizi;
→ Akademiyanın tədris-laboratoriya bazasının inkişaf planının analizi;
→ auditoriya fondunun istifadə edilməsinin analizi, ondan effektli istifadə edilməsi üzrə təkliflərin hazırlanması;
→ mütəxəssis hazırlığına dair sifarişlərin formalaşdırılması üzrə təkliflərin işlənməsi;
→ Akademiyanın və ayrı-ayrı tədris proqramlarının lisenziyalaşdırılması, attestasiyası, akkreditasiyası proseduralarına hazırlıq zamanı struktur bölmələrin fəaliyyətinin koordinasiyası.
Tədrisin təşkili və elmi kadrların hazırlığı idarəsinin tərkibinə Tədris-metodikiMagistratura və doktorantura şöbələri daxildir.

Tədris-metodiki şöbə[redaktə | əsas redaktə]

Şöbənin əsas funksiyaları:
→ ayrı-ayrı tədris proqramlarının və Akademiyanın lisenziyalaşdırılması, attestasiyası, akkreditasiyası proseduralarının keçirilməsi üçün materialların hazırlanması;
→ ixtisaslar və hazırlıq istiqamətləri üzrə dövlət tədris standartlarının yığılması, emalı, saxlanması və tətbiqi, standartlarda dəyişikliklərin olmasına nəzarət edilməsi və bu dəyişikliklərin fakültə dekanlarına, kafedra rəhbərlərinə vaxtında çatdırılması;
→ ixtisas və hazırlıq istiqamətləri üzrə əsas tədris proqramlarının lisenziyalaşdırılması və akkreditasiyası ilə bağlı fakültələrin fəaliyyətinin istiqamətləndirilməsi və onlara nəzarət edilməsi;
→ MAA-nın fakültələri tərəfindən hazırlanmış ixtisasların və hazırlıq istiqamətlərinin əsas tədris proqramlarının dövlət tədris standartlarına uyğunluğuna nəzarət edilməsi;
→ dövlət tədris standartlarına uyğun olaraq, akademiyada icra edilən tədris proqramları üzrə məzunların hazırlığının keyfiyyətinə nəzarətin təşkil edilməsi;
→ dövlət akkreditasiyası prosedurasının informasiya-metodoloji müşayiəti çərçivəsində, MAA-nın məzunlarının hazırlığının analizinin nəticələrinin sistemləşdirilməsi və ümumiləşdirilməsi;
→ tələbələrin hazırlıq səviyyəsinə dair ümumi tələblərin yaradılması məqsədilə humanitar, peşəkar ixtisas fənlərinin keçilməsinin strukturu, həcmi və qaydasının unifikasiyası üzrə təkliflərin işlənməsi;
→ tədris prosesinin təşkili üzrə sənədlərə uyğun olaraq MAA-nın (fakültələrin, kafedraların) tədris fəaliyyətinin koordinasiyası;
→ MAA-da çalışan ştat, yarımştat və saathesabı müəllimlərin planlaşdırılan dərs yükü haqqında məlumatların toplanması və analizi;
→ fakültələrin təhkim olunmuş auditoriyaların bölüşdürülməsinə ehtiyac olduqda, fakültələrin auditoriya fonduna ehtiyacının hesablanması;
→ tədris və tədris-metodiki işlərin təşkili üzrə normativ sənədlərin hazırlanması;
→ MAA-da icra edilən tədris proqramları üzrə metodiki komplekslərlə tədris prosesinin təmin olunmasına nəzarət edilməsi;
→ MAA-nın tədris texnologiyalarının effektliliyin qəbul olunması və qiymətləndirilməsi üzrə fakültələrinin işinin koordinasiyası;
→ növbəti təqvim ili üçün MAA-nın fəaliyyətinin əsas göstəriciləri üzrə perspektivli və mövcud planların qurulması;
→ təqvim ili üçün akademiyanın fəaliyyətinin əsas göstəriciləri üzrə hədəflərə nail olmaq haqqında planların, proqramların və hesabatların hazırlanması.
Şöbə müdiri vəzifəsində tex.e.n., dosent Vasif Aydın oğlu Neymətov çalışır.

Magistratura və doktorantura şöbəsi[redaktə | əsas redaktə]

Magistr hazırlığı ali təhsilin ikinci səviyyəsi olaraq Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 14 iyun tarixli 95 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Ali təhsilin magistratura səviyyəsi üzrə ixtisasların (ixtisaslaşmaların) Təsnifatı"[180]na uyğun mütəxəssis hazırlığının həyata keçirilməsini təmin edir.
Magistraturada təhsil Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2010-cu il 12 may tarixli 88 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Magistratura təhsilinin məzmunu, təşkili və "magistr" dərəcələrinin verilməsi Qaydaları"[181]na əsasən müəyyən edilir. Magistraturaya tələbə qəbulu Azərbaycan Respublikasının Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən müəyyən edilmiş qaydada[182] həyata keçirilir.
Doktorantura ali təhsilin üçüncü səviyyəsi olaraq Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 15 mart 2012-ci il tarixli 65 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Ali təhsilin doktorantura səviyyəsi üzrə ixtisasların Təsnifatı"[183]na uyğun mütəxəssis hazırlığının həyata keçirilməsini təmin edir. Doktorantura təhsili müvafiq elmi dərəcənin verilməsi ilə başa çatır. Elmi dərəcələr MAA-da fəaliyyət göstərən dissertasiya şuralarının vəsatəti əsasında qanunvericiliyə uyğun olaraq verilir.
Azərbaycan Respublikasında fəlsəfə doktoru (elm sahələri göstərilməklə) və elmlər doktoru (elm sahələri göstərilməklə) elmi dərəcələri müəyyən edilir.
Doktoranturaya qəbul Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2010-cu il 1 iyul tarixli 129 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Doktoranturaların yaradılması və doktoranturaya qəbul Qaydaları"[184]na əsasən həyata keçirilir.
Doktoranturada təhsilalma əyani (istehsalatdan ayrılmaqla) və qiyabi (istehsalatdan ayrılmamaqla) formalar üzrə həyata keçirilir. Milli Aviasiya Akademiyasında elmi və elmi-pedaqoji kadr hazırlığı dissertantlıq (dissertantura) yolu ilə də reallaşdırılır. Fəlsəfə doktoru proqramı üzrə doktoranturada əyani təhsil müddəti 3 il, qiyabi 4 il, dissertantlıq yolu ilə 4 il, elmlər doktoru proqramı üzrə doktoranturada əyani təhsil müddəti 4 il, qiyabi 5 il, dissertantlıq yolu ilə 5 ildir.

Tələbə qəbulu[redaktə | əsas redaktə]

Milli Aviasiya Akademiyasında tələbə qəbulu Azərbaycan Respublikasının Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) tərəfindən həyata keçirilir. MAA-da tədris prosesi və mütəxəssis hazırlığı Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının, Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının (ICAO), Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsinin, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin müasir tələblərinə uyğun təkmilləşdirilir. Bununla əlaqədar MAA-ya tələbə qəbulunun aşağıda göstərilən özəllikləri vardır[185][186][187]:

  • Beynəlxalq hava məkanında və aviasiya texnikasının istismarında istifadə üçün ICAO tərəfindən vahid danışıq dili ingilis dili qəbul edilmişdir. Ona görə MAA-nın birinci qrup ixtisaslarına qəbul olmaq istəyən abituriyentlər “Xarici dil” kimi yalnız İngilis dilini seçməlidirlər.
  • MAA-nın “Uçuş mühəndisliyi” və “Hava nəqliyyatının hərəkətinin idarə olunması mühəndisliyi” ixtisaslarına Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu Aviasiya poliklinikasının Həkim-uçuş ekspert komissiyasında xüsusi tibbi müayinə keçmiş, Azərbaycan vətəndaşlığı olan 23 yaşına qədər abituriyentlər qəbul edilirlər. Bundan başqa həmin abituriyentlər MAA-da “Psixofizioloji peşə seçimi” və “Fiziki hazırlıq” üzrə xüsusi qabiliyyət müsabiqələrini keçməlidirlər.
  • “Uçuş mühəndisliyi” və “Hava nəqliyyatının hərəkətinin idarə olunması mühəndisliyi” ixtisaslarına sənəd verən, lakin xüsusi tibbi müayinədən və qabiliyyət müsabiqələrindən keçə bilməyən abituriyentlər digər birinci qrup ixtisaslarını seçmək üçün elektron ərizələrini MAA-nın nəzdindəki Sənəd Qəbulu Komissiyasında təsdiq etdirmək hüququna malikdirlər.
  • “Uçuş mühəndisliyi” ixtisasına Azərbaycan vətəndaşlığı olan 23 yaşına qədər oğlanlar qəbul edilir.
  • MAA-nın DİM tərəfindən elanda göstərilən bütün digər birinci qrup ixtisaslarına, yaşadıqları ərazi üzrə qeydiyyatda olduqları poliklinikalarda ümumi qaydada tibbi müayinədən keçən və sənədlərini DİM tərəfindən müvafiq rayon üzrə yaradılmış Sənəd Qəbulu Komissiyalarına təqdim edən abituriyentlər qəbul edilir.
  • Xarici dövlətlərin vətəndaşları Milli Aviasiya Akademiyasında yalnız ödənişli əsaslarla təhsil ala bilərlər.

İxtisaslar[redaktə | əsas redaktə]

Bakalavriat[redaktə | əsas redaktə]
İxtisasın şifri İxtisasın adı İxtisaslaşmanın adı
050212 Hüquqşünaslıq Hüquqşünaslıq
050401 Dünya iqtisadiyyatı Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər
050407 Menecment Menecment (sahələr üzrə)
050507 Hidrometeorologiya Aviasiya meteorologiyası
050608 Elektroenergetika mühəndisliyi Elektrik təchizatı (dəmir yollarında)
050613 Avianəqliyyat istehsalatının təşkili mühəndisliyi Avianəqliyyatda servis işlərinin təşkili
050614 Aviasiya texnikası avadanlıqlarının istismarı mühəndisliyi 1. Uçuş aparatları və güc qurğuları
2. Uçuş aparatlarının elektrik, radio və cihaz avadanlıqları
050615 Hava nəqliyyatının hərəkətinin idarə olunması mühəndisliyi 1. Hava nəqliyyatı hərəkətinin idarə olunması
2. Aeronaviqasiya təminatı
050616 Uçuş mühəndisliyi 1. Çoxüzvlü ekipaj pilotu (təyyarə)
2. Çoxüzvlü ekipaj pilotu (helikopter)
050617 Hava nəqliyyatında texnoloji proseslərin və istehsalatın təhlükəsizliyi mühəndisliyi 1. Aviasiya təhlükəsizliyinin təşkili
2. Qəza-xilasetmə və axtarış işlərinin təşkili
050623 Nəqliyyatda daşımaların və idarəetmənin təşkili mühəndisliyi Nəqliyyat logistikası
050624 Cihazqayırma mühəndisliyi 1. Aviasiya cihazları
2. Optik-elektron cihazlar və sistemlər
050627 Elektronika, telekommunikasiya və radiotexnika mühəndisliyi 1. Nəqliyyat radioavadanlıqlarının texniki istismarı
2. Radioelektron mübarizə vasitələri
050628 Proseslərin avtomatlaşdırılması mühəndisliyi Dəmir yolu nəqliyyatında avtomatika, telemexanika və rabitə
050631 Kompüter mühəndisliyi Kompüter mühəndisliyi
050632 İnformasiya texnologiyaları və sistemləri mühəndisliyi 1. Aerokosmik informasiya sistemləri
2. İnformasiya işlənməsinin və idarəetmənin avtomatlaşdırılmış sistemləri
050649 Ekologiya mühəndisliyi 1. Ətraf mühitin mühafizəsi və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə olunması
2. Aerokosmik monitorinq
050652 Kosmik texnologiyalar mühəndisliyi Peyk telekommunikasiya sistemləri
050653 Kosmik texnika mühəndisliyi Kosmik uçuş aparatları və enerji qurğuları
050654 Kosmik idarəetmə sistemləri mühəndisliyi Kosmik aparatların idarəetmə sistemləri

Cədvəldə verilənlər 2018/2019-cu tədris illəri üçün göstərilib[188].

Magistratura[redaktə | əsas redaktə]
İxtisasın şifri İxtisasın adı İxtisaslaşmanın adı
060212 Hüquqşünaslıq 1. Konstitusiya hüququ
2. Cinayət hüququ, cinayət prosesi, kriminalistika və məhkəmə ekspertizası
3. Beynəlxalq hüquq
060401 Dünya iqtisadiyyatı Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər
060407 Menecment Menecment (mülki aviasiyada)
060507 Hidrometeorologiya Aviasiya meteorologiyası
060608 Elektroenergetika mühəndisliyi Elektrik təchizatı (sahələr üzrə)
060614 Aviasiya texnikası avadanlıqlarının istismarı mühəndisliyi Uçuş aparatları və güc qurğuları
2. Uçuş aparatlarının elektrik, radio və cihaz avadanlığı
060615 Hava nəqliyyatının hərəkətinin idarə olunması mühəndisliyi 1. Hava nəqliyyatının hərəkətinin idarə olunması
2. Aeronaviqasiya təminati
060616 Uçuş mühəndisliyi Hava gəmilərinin uçuş istismarı
060617 Hava nəqliyyatında texnoloji proseslərin və istehsalatın təhlükəsizliyi mühəndisliyi Hava nəqliyyatında texnoloji proseslərin və istehsalatın təhlükəsizliyi
060623 Nəqliyyatda daşımaların və idarəetmənin təşkili mühəndisliyi Nəqliyyat logistikası
060624 Cihazqayırma mühəndisliyi Aviasiya cihazları
060627 Elektronika, telekommunikasiya və radiotexnika mühəndisliyi 1. Nəqliyyat radioavadanlıqlarının texniki istismarı
2. Radioelektron mübarizə vasitələri
060628 Proseslərin avtomatlaşdırılması mühəndisliyi Dəmiryolu nəqliyyatında avtomatika, telemexanika və rabitə
060631 Kompüter mühəndisliyi Kompüter mühəndisliyi
060632 İnformasiya texnologiyaları və sistemləri mühəndisliyi 1. İnformasiya işlənməsinin və idarəetmənin avtomatlaşdırılmış sistemləri
2. Tətbiqi proqram təminatı
3. Aerokosmik informasiya sistemləri
060649 Ekologiya mühəndisliyi 1. Aerokosmik monitorinq
2. Ətraf mühitin mühafizəsi və təbii ehtiyatlardan səmərəli istifadə olunması
060652 Kosmik texnika və texnologiyalar mühəndisliyi 1. Kosmik aparatlar və idarəetmə sistemləri
2. Kosmik infokommunikasiya texnologiyaları

Cədvəldə verilənlər 2018/2019-cu tədris illəri üçün göstərilib

Doktorantura[redaktə | əsas redaktə]

Doktoranturada fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru proqramları üzrə bu ixtisaslara qəbul həyata keçirilir:

İxtisasın şifri İxtisasın adı
1 3311.02 Təbii mühitə, maddələrə, materiallara və məmulatlara nəzarət cihazları və üsulları
2 3324.04 Yerüstü komplekslər, buraxılış avadanlıqları, uçan aparatların və onların sistemlərinin istismarı
3 3324.07 Məsafədən aerokosmik tədqiqatlar
4 3325.02 Radiotexnika, radionaviqasiya, radiolokasiya və televiziya sistemləri və qurğuları
5 3338.01 Sistemli analiz, idarəetmə və informasiyanın işlənməsi (sahələr üzrə)
6 3350.01 Daşınma proseslərinin idarə edilməsi
7 3351.01 Naviqasiya və havada hərəkətin idarə edilməsi
8 3352.01 Hava nəqliyyatının istismarı
9 3361.01 Bərk cisim elektronikası, radioelektron komponentləri, mikro və nanoelektronika
10 5312.01 Sahə iqtisadiyyatı
11 5603.01 Beynəlxalq hüquq, insan hüquqları
12 5607.01 Konstitusiya hüququ, bələdiyyə hüququ
13 5611.01 Cinayət hüququ və kriminologiya; cəza-icra hüququ
14 5614.01 İnzibati hüquq; maliyyə hüququ; informasiya hüququ

“Ümumi Fiziki Hazırlıq” üzrə qabiliyyət müsabiqəsinin normativləri[redaktə | əsas redaktə]

Qadınlar (16-18) yaş Kişilər (16-18) yaş
Hərəkətlər 10 bal 9 bal 8 bal 7 bal 6 bal Hərəkətlər 10 bal 9 bal 8 bal 7 bal 6 bal
100 m məsafəyə qaçış (saniyə) 16.0 16.2 16.4 16.6 16.8 100 m məsafəyə qaçış (saniyə) 13.8 14.0 14.2 14.4 14.6
Gimnastika skamyasında dayaq vəziyyətində qolları açıb-bükmək (dəfə) 11 10 9 8 7 Turnikdə dartınma (dəfə) 10 9 8 7 6
Yerindən uzununa tullanma (sm) 180 170 160 150 140 Yerindən uzununa tullanma (sm) 225 220 215 210 205
Qadınlar (19-28) yaş Kişilər (19-28) yaş
Hərəkətlər 10 bal 9 bal 8 bal 7 bal 6 bal Hərəkətlər 10 bal 9 bal 8 bal 7 bal 6 bal
100 m məsafəyə qaçış (saniyə) 13.4 13.6 13.8 14.0 14.2 100 m məsafəyə qaçış (saniyə) 13.4 13.6 13.8 14.0 14.2
Gimnastika skamyasında dayaq vəziyyətində qolları açıb-bükmək (dəfə) 13 12 11 10 9 Turnikdə dartınma (dəfə) 11 10 9 8 7
Yerindən uzununa tullanma (sm) 190 180 170 160 150 Yerindən uzununa tullanma (sm) 240 235 230 225 220

Məzunlar[redaktə | əsas redaktə]

Hər bir ali təhsil müəssisəsi üçün ən yüksək göstərici onun məzunlarının fəaliyyət göstərdikləri sahələrdə nümayiş etdirdikləri peşəkarlıqla bağlıdır. Milli Aviasiya Akademiyasının məzunlarının böyük əksəriyyəti mülki aviasiya sahəsində çalışırlar (mövcud kadrların 70%-nı təşkil edirlər). Aşağıda verilən siyahıda MAA məzunlarının yalnız bir qismi əks edilib.

1 Rasim Gülbala oğlu Əşrəfov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1996-cı il məzunu. "Silk Way West" aviaşirkətində Uçuşların idarə edilməsi üzrə direktor müavini. "Boeing-747" hava gəmisinin təlimatçı kapitanı
2 Zaur Edison oğlu Tağıyev MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1996-cı il məzunu. "Silk Way West" aviaşirkətində "Boeing-747-800" hava gəmisinin kapitanı
3 Fərid İlham oğlu Pənahov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1997-ci il məzunu. "Airbus A319/320" hava gəmilərinin təlimatçı kapitanı. MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" kafedrasının müəllimi
4 Vüqar Bəxtiyar oğlu Mehdizadə MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1997-ci il məzunu. "Airbus A319/320" hava gəmilərinin kapitanı
5 Arif Xanməmməd oğlu Əfəndiyev MAA-nın "Hava naviqasiyası" fakültəsinin mühəndis-şturman ixtisası üzrə 1997-ci il məzunu. "Airbus A319/320" hava gəmilərinin kapitanı və Uçuş istehsalına dəstək şöbəsinin rəisi
6 İlqar Cəfər oğlu Nəzərov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1998-ci il məzunu. "AZAL" QSC-nin Heyətin Hazırlığı İdarəsinin "Boeing-787" hava gəmisinin təlimatçı kapitanı
7 Şəhriyar Əzimbala oğlu Əzimov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1998-ci il məzunu. "Silk Way West" aviaşirkətində "Boeing-747" hava gəmisinin kapitanı
8 Emin Tofiq oğlu Məlikov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1999-cu il məzunu. "AZAL" QSC-nin Sərnişin Aviasiya Şirkətinin Uçuşların İstehsalı İdarəsinin Baş şef-pilotu. "Boeing-757/767/787" hava gəmilərinin təlimatçı kapitanı
9 Anar Bəhrəm oğlu Qardaşxanov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 2000-ci il məzunu. "Silk Way West" aviaşirkətinin Uçuş hazırlığı üzrə şöbə rəisi, aviaşirkətin şef-pilotu, "Boeing-747" hava gəmisinin təlimatçı-pilotu
10 Sərxan Sərhəd oğlu Məhərrəmov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 2010-cu il məzunu. "Boeing-787" hava gəmisinin kapitanı. MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" kafedrasının müəllimi
11 Teymur Faiq oğlu Kərimov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1996-cı il məzunu. "Silk Way Helicopter Services" MMC-nin "Sikorski-92" helikopterinin kapitanı
12 Aleksandr Konstantinoviç Babayev MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1996-cı il məzunu. "Silk Way Helicopter Services" MMC-nin "Sikorski-92" helikopterinin kapitanı
13 Rodion Valentinoviç Kolesov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1996-cı il məzunu. "Silk Way Helicopter Services" MMC-nin "Sikorski-92" helikopterinin kapitanı
14 Ramiz Sufi oğlu Bayraqdarov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-naviqator ixtisası üzrə 1998-ci il məzunu. "Silk Way Helicopter Services" MMC-nin şef-naviqatoru
15 İlham Məhəmməd oğlu İmanov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1999-cu il məzunu. "Silk Way Helicopter Services" MMC-nin "AW-139" helikopterinin təlimatçı-pilotu
16 Vahid Rafiq oğlu Səlimov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 2006-cı il məzunu. "Silk Way Helicopter Services" MMC-nin "AW-139" helikopterinin kapitanı
17 Etibar Nahad oğlu Qasımov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1996-cı il məzunu. "Silk Way West" aviaşirkətinin uçuş təhlükəsizliyi üzrə direktor müavini
18 Bəhruz Malik oğlu Məlikov MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" fakültəsinin mühəndis-pilot ixtisası üzrə 1998-ci il məzunu. "AZAL" QSC-nin "Azəraeronaviqasiya" Hava Hərəkəti İdarəsinin Aviasiya Meteoroloji Mərkəzinin rəis müavini. MAA-nın "Aviasiya meteorologiyası" kafedrasının baş müəllimi
19 Fərxan Hacıağa oğlu Quliyev MAA-nın "Aviasiya nəqliyyatında radionaviqasiya sistemlərinin istismarı" ixtisası üzrə 2000-ci il məzunu. "AZAL" QSC-nin "Azəraeronaviqasiya" Hava Hərəkəti İdarəsinin direktoru[189]
20 Rasim Nazim oğlu Cavadov MAA-nın "mühəndis-mexanik" ixtisasının 2003-cü il məzunu. "AZAL" QSC-nin Uçuş Yararlığının Saxlanılması İdarəsinin direktor müavini
21 Aleksandr Vladimiroviç Estrov MAA-nın "Aeronaviqasiya təminatı üzrə mühəndis" ixtisasının 2007-ci il məzunu. "AZAL" QSC-nin Aeronaviqasiya Məlumatları Mərkəzinin rəisi
22 Emil Hüseyn Ağa oğlu Quliyev MAA-nın "Aeronaviqasiya təminatı üzrə mühəndis" ixtisasının 2007-ci il məzunu. "AZAL" QSC-nin Uçuşların Təminatı və Nəzarəti şöbəsinin rəisi. MAA-nın "Hava gəmilərinin uçuş istismarı" kafedrasının müəllimi
23 Heydər Yusif oğlu Turabov MAA-nın "Avianəqliyyat istehsalatı" kafedrasının məzunu. İqtisadiyyat Nazirliyi “İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzi” MMC, Müşavir[190]. MAA-nın "Avianəqliyyat istehsalatı" kafedrasının müəllimi
24 Bəhruz Faiq oğlu Quliyev MAA-nın "Avianəqliyyat istehsalatı" kafedrasının məzunu. Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunun Gömrük İdarəsində Hava Nəqliyyatında Baş Gömrük idarəsinin rəisi[191][192]

Qeyd: cədvəldə verilən məlumatlar 2018-ci il üçündür.

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Устав Национального авиационного центра Государственного концерна "Азербайджан хава йоллары" организованного Постановлением Кабинета Министров Азербайджанской Республики № 337 от 15 июня 1992 года
  2. Азербайджанская Республика Государственный Концерн "Азербайджан Хава Йоллары": Приказ № 81
  3. Азербайджанская Республика Государственный Концерн "Азербайджан Хава Йоллары": Приказ № 120
  4. 1 2 3 4 5 6 Akademik Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev: Biblioqrafiya
  5. Azərbaycanda Aviasiyanın tarixi
  6. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti qərar № 81
  7. Азербайджанская Республика Государственный Концерн "Азербайджан Хава Йоллары" Национальный Авиационный Центр: ходатайство о создании при НАЦ научно-исследовательского института авиации
  8. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti qərar № 494
  9. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
  10. 1 2 Azərbaycan Respublikasında dissertasiyaların əsas nəticələrinin dərc olunması tövsiyə edilən dövri elmi nəşrlərin siyahısı
  11. История Авиации в Азербайджане: Библиография
  12. Ариф Мир Джалал оглу Пашаев — ученый, наставник, новатор
  13. Д-р Ассад Котайт: мои мемуары
  14. "Azərbaycan" qəzeti, 6 iyul 1999-cu il / Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin Beynəlxalq Aviasiya Təşkilatı (İKAO) Şurasının prezidenti Assad Kotaytı və təşkilatın Avropa və Şimali Atlantika Bürosunun regional direktoru Kristian Ayqlı qəbul edərkən söhbətindən - 5 iyul 1999-cu il
  15. Газета "Бакинский рабочий", 6 июля 1999 года / Из беседы Президента Азербайджанской Республики Гейдара Алиева с президентом совета Международной организации гражданской авиации Ассадом Котайтом и региональным директором Европейского и северо-атлантического бюро организации Кристианом Айглом - 5 июля 1999 года
  16. Azərbaycan mülki aviasiyasının 80 yaşı tamam olur
  17. Ариф Мир Джалал оглу Пашаев — ученый, наставник, новатор
  18. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi: tədris illəri üzrə akkreditə olunan dövlət və özəl ali təhsil müəssisələrinin siyahsı
  19. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi: Akkreditasiya haqqında Sertifikat №001
  20. Межгосударственный Авиационный Комитет: Сертификат №14, 2008
  21. Azərbaycan Respublikası Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası: Uyğunluq sertifikatı № US/MAA-001
  22. Tədris mərkəzi
  23. 1 2 AZAL MAA Pilotların Hazırlığı Mərkəzi
  24. Межгосударственный Авиационный Комитет: Сертификат №14, 2011
  25. Azərbaycan Respublikası Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyi: Uyğunluq sertifikatı № NAA-001
  26. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi: Akkreditasiya haqqında Sertifikat №089
  27. Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyi: Milli Aviasiya Akademiyasına IATA-nın regional tədris mərkəzi statusu verilib
  28. Akademik Arif Paşayev: Akademiyamıza İATA-nın regional tədris mərkəzi statusu verilməsi o deməkdir ki, bizdə tədris beynəlxalq səviyyədədir
  29. "Azərbaycan Hava Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin (QSC) Milli Aviasiya Akademiyası "Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması" üzrə Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (İATA) regional tədris mərkəzi statusunu almışdır
  30. Akademik Arif Paşayev: Akademiyamıza İATA-nın regional tədris mərkəzi statusu verilməsi o deməkdir ki, bizdə tədris beynəlxalq səviyyədədir
  31. “AZAL”ın Milli Aviasiya Akademiyası ilk dəfə qadın pilotlar hazırlayacaq
  32. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi: Akkreditasiya haqqında Sertifikat №025
  33. Межгосударственный Авиационный Комитет: Сертификат №14, 2018
  34. Azərbaycan Respublikası Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası: Uyğunluq sertifikatı № NAA-001
  35. Azerbaijan National Aviation Academy launches new courses on training of mechanics and avionics specialties
  36. Azerbaijan National Aviation Academy launches new courses on training of mechanics and avionics specialties
  37. Академия наук Республики Татарстан: Действительный член Академии наук Республики Татарстан Сагдеев Роальд Зиннурович
  38. В Национальной академии авиации начались ежегодные Февральские чтения
  39. Состоялась международная конференция, посвященная 100-летию Бакинского государственного университета
  40. “CanSat Azərbaycan 2018” model peyk müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb
  41. Milli Aviasiya Akademiyasında illik “Fevral məruzələri” başlanıb
  42. Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda rusiyalı akademik Roald Saqdeyevin məruzəsi dinlənilib
  43. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi: Ali təhsil müəssisəsinin Elmi Şurası haqqında əsasnamə
  44. Milli Aviasiya Akademiyasının Nizamnaməsi
  45. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikası mülki aviasiya işçilərinin təltif edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb
  46. H.M. Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası direktorunun müavini təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
  47. Mülki aviasiya tariximizi yaşadan muzey
  48. История Авиации в Азербайджане: Библиография / Храм памяти национальной авиации
  49. Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsinin (DAK) aeronaviqasiya üzrə koordinasiya komissiyasının XIX iclasının iştirakçıları Milli Aviasiya Akademiyasının qonağı oldular
  50. “Mülki Aviasiya muzeyi uşaqların gözü ilə” adlı tədbir keçirilib
  51. Şagirdlərimizin Milli Aviasiya Akademiyasına ekskursiyası təşkil olundu
  52. Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasında tələbələrin astronavt alimlərlə Aviasiya və kosmonavtika gününə həsr olunmuş görüşü keçirildi
  53. ICAO prezidenti Bakıda Heydər Əliyev Mərkəzi və Milli Aviasiya Akademiyası ilə tanış olub
  54. Azərbaycan Mülki Aviasiya Muzeyinə ekskursiya keçirilmişdir
  55. Azərbaycan mülki aviasiya muzeyinə ekskursiya
  56. Tofiq Ismayilov adına Uşaq və Gənclər Yaradıcılıq mərkəzinin aviaraket modelçilik dərnəyinin üzvləri Milli Aviasiya Akademiyasının Mülki Aviasiya Muzeyində olmuşlar
  57. Məktəbimizin 6-cı sinif şagirdləri Azərbaycan Mülki Aviasiya Muzeyi ilə tanış oldular
  58. Milli Aviasiya Akademiyasında Heydər Əliyev və Mülki Aviasiya Muzeylərinə ekskursiya təşkil olunmuşdur
  59. Milli Aviasiya Akademiyasında faşizm üzərində Qələbənin 70 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib
  60. MAA-nın tələbələri Quba Soyqırımı Kompleksini ziyarət edib
  61. Tələbələr Quba Soyqırımı Memorial Kompleksini ziyarət edib
  62. Dövlət Bayrağı Günü Azərbaycan Mülki Aviasiya Muzeyində qeyd olunub
  63. Mülki Aviasiya Muzeyində 20 Yanvar faciəsinin qurbanları anılıb
  64. 20 Yanvar faciəsi
  65. Mülki Aviasiya Muzeyi tərəfindən Xocalı soyqırımının 27-ci ildönümünə həsr edilmiş tədbir keçirildi
  66. Mülki Aviasiya Muzeyində 20 Yanvar faciəsinə həsr olunan anım mərasimi keçirilib
  67. Mülki Aviasiya Muzeyində 20 Yanvar faciəsinə həsr olunan anım mərasimi keçirilib
  68. Mülki Aviasiya Muzeyində Dövlət Müstəqilliyi Günü münasibətilə tədbir keçirilib
  69. Azərbaycan Mülki Aviasiya Muzeyi “Biz Qələbənin varisləriyik” adlı tədbir təşkil edib
  70. Mülki Aviasiya Muzeyində 20 Yanvar faciəsinin qurbanları anılıb
  71. Mülki Aviasiya Muzeyi
  72. 31 mart azərbaycanlıların soyqırımı gününün 101-ci ildönümü ilə bağlı Milli Aviasiya Akademiyasının tələbələrinin və əməkdaşlarının iştirakı ilə Quba Soyqırımı Memorial Kompleksinə ekskursiya təşkil olundu
  73. Sonuncu uçuş - Yavər Əliyev
  74. İctimai TV
  75. Azerbaycan Mülki Aviasiya Muzeyi
  76. Azərbaycan Mülki Aviasiya Muzeyinin əməkdaşları Siyəzən şəhərinin Mədəniyyət sarayında təşkil olunan "Sonuncu uçuş" filminin təqdimat mərasimində iştirak etdi
  77. 25-летие Межгосударственного авиационного комитета
  78. Azərbaycan Mülki Aviasiya Muzeyi DMAK-ın Fəxri Diplomu ilə təltif olunub
  79. Azərbaycan Mülki Aviasiya Muzeyi DMAK-ın Fəxri Diplomu ilə təltif olunub
  80. Milli Aviasiya Akademiyasında Heydər Əliyev Muzeyi açılmışdır
  81. Nərimanov rayonu “Şəkər bala” uşaq bağçasının uşaqları Milli Aviasiya Akademiyasının nəzdində fəaliyyət göstərən Mülki Aviasiya muzeyi və Heydər Əliyev xatirə muzeyinə ekskursiya etdilər
  82. Milli Aviasiya Akademiyasında ulu öndər Heydər Əliyevin anım günü keçirilib
  83. Heydər Əliyevin anadan olmasının 96-cı il ildönümünə həsr olunmuş “Xalqa bağışlanan ömür” mövzusunda açıq dərs keçirildi
  84. Aviasiya qaydaları
  85. ICAO: Doc.9683
  86. Instructional Techniques for DGR: Categories 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 12 (Classroom, 5 days)
  87. MAA: Pilotların Hazırlığı Mərkəzinin Nəzəri Hazırlıq Şöbəsi (PHM NHŞ)
  88. Pilotların Hazırlığı Mərkəzi
  89. Flight Training Center: Frequently asked questions
  90. Kommersiya sirri haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu
  91. Flight Training Center
  92. EASA by Country
  93. Flight Training Center: Frequently asked questions
  94. Mi-8AMT
  95. Airbus А320/А319
  96. Boeing - 757/767
  97. ATR-42/72
  98. Tağıyev Bahadır Hüseyn oğlu
  99. European Academy of Sciences: Members Listing
  100. Международная Инженерная Академия: Члены МИА
  101. Milli Aviasiya Akademiyası: təhsilin, elm və istehsalatın vəhdət təşkil etdiyi unikal məkan
  102. Milli Aviasiya Akademiyası: təhsilin, elm və istehsalatın vəhdət təşkil etdiyi unikal məkan // Xalq qəzeti, 29 yanvar, 2016
  103. Perspectives of methods of laser monitoring of atmosphere and sea surface
  104. XIV İnternational conference: 50 years of the institute of atmospheric optics / AMPL-2019, Pulsed lasers and laser applications
  105. XIV International Conference on pulsed lasers and laser applications – AMPL-2019 (program)
  106. Pulsed Lasers and Laser Applications – "AMPL-2017"
  107. BDU-nun Fizika Problemləri institutunun yaradılmasının 10 illiyinə həsr olunmuş Beynəlxalq konfrans
  108. Salyan və Neftçala rayonlarında sutəmizləyici qurğular quraşdırılması sakinləri ağ günə çıxarıb
  109. Modul tipli sutəmizləyici qurğulardan götürülən su nümunələrinin fiziki-kimyəvi göstəriciləri norma daxilindədir
  110. Qax rayonunun 13 kəndində modul tipli sutəmizləyici qurğular quraşdırılıb
  111. Qax rayonunun 13 kəndində modul tipli sutəmizləyici qurğular quraşdırılacaq
  112. Zaqatalada kənd əhalisinin içməli su təminatı yaxşılaşdırılır
  113. Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının hesabatı (2012-2013-cü illər)
  114. Azərbaycanda nəşr olunan elmi jurnallar
  115. Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının həqiqi üzvləri (akademiklər)
  116. Международная Инженерная Академия: Члены МИА
  117. Yenixeber - Akademik Telman Nizamov haqqında
  118. Azərbaycan Mühəndislik Akademiyası: Xronika
  119. Yenixeber - informasiya portalı: İdarəçiliyi, işləməyi öyrənin
  120. Патент № 2183254 Устройство автоматического управления электронагревательной установкой
  121. Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının hesabatı (2006–2011-ci illər)
  122. Yenixeber - informasiya portalı: Akademik Telman Nizamov haqqında
  123. Краткая информация о работе Азербайджанской Инженерной Академии за 2008-2011 гг.
  124. Краткая информация о работе Азербайджанской Инженерной Академии за 2008-2011 гг.
  125. Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının hesabatı (2012-2013-cü illər)
  126. Ozonlaşdırma texnologiyalarının tətbiqi ölkəmizin ərzaq təhlükəsizliyinə böyük bir töhfə olacaqdır // Respublika, 2013, 9 aprel, səh.9.
  127. Ozonlaşdırma texnologiyalarının tətbiqi ölkəmizin ərzaq təhlükəsizliyinə böyük bir töhfə olacaqdır // Respublika, 2013, 9 aprel, səh.9.
  128. MAA: Aviasiya meteorologiyası kafedrası
  129. MAA: Avionika kafedrası
  130. MAA: Radioelektronika kafedrası
  131. MAA: Aeronaviqasiya kafedrası
  132. MAA: Aviasiya təhlükəsizliyi kafedrası
  133. MAA: Dil və ictimai fənlər kafedrası
  134. MAA: Ümumi və tətbiqi fizika kafedrası
  135. MAA: Nəqliyyat mexanikası kafedrası
  136. Azərbaycan Respublikasının Elmi Tədqiqatların Əlaqələndirilməsi Şurası
  137. Civil Air Navigation Services Organization (CANSO) members: AZANS
  138. В Баку при поддержке AZANS прошла конференция Digital Transformation Day
  139. Milli Aviasiya Akademiyasında tədris ili ərəfəsində tam yenidənqurmadan sonra “Aeronaviqasiya” kafedrasının korpusu fəaliyyətə başlayıb
  140. Aeronavigation Department launched after reconstruction at National Aviation Academy
  141. Milli Aviasiya Akademiyasında yenidənqurmadan sonra aeronaviqasiya kafedrası fəaliyyətə başlayıb
  142. Milli Aviasiya Akademiyasında yenidənqurmadan sonra aeronaviqasiya kafedrası fəaliyyətə başlamışdır
  143. ICAO Doc 10056: Manual on Air Traffic Controller Competency-based Training and Assessment
  144. https://www.easa.europa.eu/document-library/regulations/commission-regulation-eu-2015340 European Union Aviation Safety Agency: Commission Regulation (EU) 2015/340]
  145. DFS Deutsche Flugsicherung GmbH
  146. В Национальной академии авиации Азербайджана после реконструкции запущена кафедра по аэронавигации
  147. Milli Aviasiya Akademiyasında aeronaviqasiya kafedrası fəaliyyətə başlayıb
  148. Milli Aviasiya Akademiyasında aeronaviqasiya kafedrası fəaliyyətə başlayıb
  149. Azərbaycan Respublikası Elmi Tədqiqatların Əlaqələndirilməsi Şurası: Aerokosmik zondlama üzrə elmi şura
  150. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvləri
  151. "Azərbaycan Respublikasında təhsilin inkişafı üzrə Dövlət Strategiyası"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı
  152. Tağıyev Bahadır Hüseyn oğlu
  153. Вице-президент, Главный ученый секретарь Азербайджанской Инженерной Академии
  154. Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının vitse-prezidenti “Mühəndislik şöhrəti” ordeni ilə təltif olunub
  155. Международная инженерная академия: Действительные члены
  156. Список иностранных членов Российской инженерной академии по принадлежности к стране
  157. Akademik Əhəd Canəhmədov: “Ən böyük sərmayə məhz elmə qoyulmalıdır”
  158. Əhəd Canəhmədovun "Həqiqətin fəlsəfəsi" kitabı işıq üzü gördü
  159. Əhəd Xanəhməd oğlu Canəhmədov: şəxsi saytı
  160. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
  161. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası: müxbir üzvlər
  162. Azərbaycan Respublikası Elmi Tədqiqatların Əlaqələndirilməsi Şurası: Kompüter elmləri üzrə elmi şura
  163. Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının həqiqi üzvləri
  164. Məşhur sabiq polis rəisinin harada işlədiyi məlum olub
  165. Dosent attestatı alanların siyahısı
  166. Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasının müxbir üzvü
  167. Kitabxana işi haqqında
  168. TƏLƏBƏ GƏNCLƏR TƏŞKİLATI
  169. MAA TGT Hesabat 2011-2012
  170. Azərbaycan Dağçılıq və Ekstremal İdman Növləri Federasiyaları Assosiasiyası
  171. Milli Aviasiya Akademiyasında kosiki karate-do üzrə Azərbaycan yığmasının üzvləri mükafatlandırılmışlar
  172. Azərbaycan Respublikası Elmi Tədqiqatların Əlaqələndirilməsi Şurası: Texnika üzrə elmi şura
  173. Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyi: Azərbaycan mülki aviasiyasının 75 illik yubileyi keçirilib
  174. “Azərbaycan Respublikası Mülki Aviasiyasının 75 illiyi (1938-2013)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalının təsis edilməsi ilə əlaqədar “Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu
  175. Azərbaycan Respublikasının Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyi: Azərbaycan Respublikasının mülki aviasiya işçilərinə fəxri adların və mükafatların verilməsi haqqında
  176. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycan Respublikası mülki aviasiya işçilərinin təltif edilməsi haqqında Sərəncamı
  177. Prezident mülki aviasiya işlilərinə fəxri adlar verib və onları mükafatlandırıb
  178. Azərbaycan mülki aviasiyasının 75 illiyi ilə əlaqədar olaraq bır sıra aviasiya işçilərinə fəxri ad verilib
  179. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi: Ali təhsil pilləsinin dövlət standartı və proqramı
  180. “Ali təhsilin magistratura səviyyəsi üzrə ixtisasların (ixtisaslaşmaların) Təsnifatı”nın, “Rezidenturada həkim-mütəxəssis hazırlığı aparılan ixtisasların Təsnifatı”nın və “Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qüvvədən düşmüş bəzi qərarlarının Siyahısı”nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı
  181. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi: Magistratura təhsilinin məzmunu, təşkili və "magistr" dərəcələrinin verilməsi qaydaları
  182. Azərbaycan Respublikasının Dövlət İmtahan Mərkəzi: Magistratura pilləsi
  183. "Ali təhsilin doktorantura səviyyəsi üzrə ixtisasların Təsnifatı"nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 15 mart 2012-ci il tarixli, 65 nömrəli qərarının elan olunması və icrası barədə Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin əmri
  184. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi: Doktoranturaların yaradılması və doktoranturaya qəbul qaydaları
  185. "Azərbaycan Hava Yolları" QSC, Milli Aviasiya Akademiyası: tələbə qəbulu
  186. Azərbaycan Respublikasının ali təhsil müəssisələrinə tələbə qəbulu qaydaları-1
  187. Azərbaycan Respublikasının ali təhsil müəssisələrinə tələbə qəbulu qaydaları-2
  188. Dövlət İmtahan Mərkəzi
  189. AZANS
  190. Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyi İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzi MMC-nin rəhbər vəzifəli şəxsləri
  191. Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin strukturuna daxil olan ixtisaslaşdırılmış Hava Nəqliyyatında Baş Gömrük idarəsi haqqında məlumat
  192. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gömrük Komitəsi əməkdaşlarının təltif edilməsi haqqında

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Aybəniz Əliyeva–Kəngərli, Ənvər Həzərxanov (15.02.2011). Arif Mir Cəlal oğlu Paşayev Biblioqrafi. Bakı şəhəri, Aşıq Ələsgər küçəsi, 17: “Şərq-Qərb” ASC. səh. 50,53,54.
  • Şəmsəddin Axundov (18.02.2012). Azərbaycanda Aviasiyanın Tarixi (500 nüs.). Bakı şəhəri, M.Müşfiq küçəsi: “Çaşıoğlu” mətbəəsi. Kərim Tahirov. ISBN 978–9952–27–343–4.