Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Milli Məclis səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi
VI çağırış
Gerb və ya emblem
Növü
Növü təkpalatalı parlament
İdarə heyəti
Sədri Sahibə Qafarova, YAP
10 mart 2020 tarixindən
Sədrin birinci müavini Əli Hüseynli, YAP
10 mart 2020 tarixindən
Sədr müavini Fəzail İbrahimli, VHP
10 mart 2020 tarixindən
Sədr müavini Adil Əliyev, Bitərəf
10 mart 2020 tarixindən
Quruluşu
Üzvlərin sayı 121
Azərbaycan Milli Məclisinin VI çağırış millətvəkilləri.png
Fraksiyalar

Hökümət (70)

     YAP (70)

Müstəqil (41)

     bitərəf (41)

Konstruktiv Müxalifət (10)

    Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası (3)
     BAXCP (1)
     Böyük Quruluş Partiyası(1)
     Ana Vətən Partiyası (1)
     Vəhdət Partiyası (1)
     Vətəndaş Birliyi Partiyası (1)
     Demokratik İslahatlar Partiyası (1)
     Azərbaycan Demokratik Maarifçilik Partiyası (1)
Seçkilər
Sonuncu seçkilər 9 fevral 2020
Məclis zalı
Məclisin əsas iclas zalı
Sayt
meclis.gov.az
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Azərbaycan Respublikasının Milli MəclisiAzərbaycan Respublikasında qanunvericilik hakimiyyətini həyata keçirən dövlət hakimiyyəti orqanı. Birpalatalı orqan olub 125 deputatdan ibarətdir. Deputatlar majoritar seçki sistemi, ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında sərbəst, şəxsi və gizli səsvermə yolu ilə seçilirlər. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin hər çağırışının səlahiyyət müddəti 5 ildir. Milli Məclisin hər çağırışının seçkiləri beş ildən bir noyabr ayının birinci bazar günü keçirilir. Milli Məclisdə hər il iki növbəti yaz və payız sessiyaları keçirilir.

Parlament tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ilham Aliyev attended the first session of the Azerbaijani Parliament's fifth convocation 06.jpg

İlk dəfə 1918-ci il iyulun 21-də Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər keçirilməsi haqqında Əsasnamə təsdiqləndi. Qanuna əsasən, məclisin tərkibinə 120 nəfər daxil olmalı idi. Həmçinin, parlament seçkilərində 20 yaşı tamam olmuş hər iki cinsin nümayəndələri iştirak edə bilərdi. İstisna olaraq inzibati vəzifələr tutan şəxslər Milli Məclisə seçilə bilməzdilər, yalnız səs verə bilərdilər. Bundan başqa, dəlilər, karlar və qəyyum altında olanlar səs verə bilməzdilər. Eyni zamanda, həbsdə olanlar və fərarilər də səsvermə hüququndan məhrum idilər. Seçkilərdə iştirak etmək üçün azı 100 imza toplamaq vacib idi.[1]

1991-ci ilin avqustun 30-da Azərbaycan ikinci müstəqillik əldə etdikdən, 18 oktyabr tarixində Müstəqillik haqqında Konstitusiya Aktı keçmiş Ali Sovet tərəfindən qəbul olunduqdan sonra parlamentin fəaliyyətində dəyişikliklər zərurəti yarandı.

Keçmiş Ali Sovetdəki “Demokratik” Blokun üzvləri parlamentin iclaslarının az keçirilməsinə etiraz edərək, onun daha çevik fəaliyyət göstərməsinə nail olunması üçün 50 nəfərdən ibarət Milli Şuranın yaradılması təklifi ilə çıxış etdilər.

Uzun sürən gərgin müzakirələrdən sonra əksəriyyəti keçmiş kommunistlərdən olan Ali Sovet, keçmiş Ayaz Mütəllibov hakimiyyəti 25-i hökumətyönlülərdən, 25-i “demblokçu”lardan olan ibarət olan 50 nəfərlik Milli Şuranın yaradılmasına razılıq verdilər.

Beləliklə, 1991-ci ilin sonlarına yaxın 360 nəfərdən ibarət olan Ali Sovetin daimi fəaliyyət göstərəcək orqanı-Milli Şura yaradıldı və bu tərkibdə ilk Milli Şuranın (sonradan adı dəyişdirilərək Milli Məclis adlandırıldı) üzvləri təsdiqləndilər.

1995-ci ildən etibarən Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik hakimiyyətini Milli Məclis yerinə yetirir və 5 ildə bir dəfə olaraq Milli Məclisə 125 mandat üzrə 125 seçici dairəsində majoritar qaydada seçkilər keçirilir.

Sonuncu dəfə 2000-ci il Parlament Seçkilərində 100 millətvəkili majoritar (çoxluq) 25 millətvəkili isə proporsional (nisbi) səsvermə sistemi ilə seçildi. 2002-ci ildə keçirilən referendum ilə proporsional səsvermə ləğv edildi.

Milli Məclisin tarixində millətvəkili transferi ilk və son dəfə I çağırış ərzində 1998-ci ildə baş verdi. YAP-ın 5 millətvəkili, bitərəflərdən isə 1 millətvəkili eks-spiker Rəsul Quliyevin yeni sədr seçildiyi Azərbaycan Demokrat Partiyasına keçdi. Beləliklə ADP ana müxalifət statusunu AXCPAMİP-dən təhvil aldı.

Milli Məclisdə deputatlıq statusuna xitam əsasən yüksək vəzifəyə təyinat və ya vəfat səbəbiylə verilmişdir.İstisna olaraq,II çağırış ərzində isə Hüseyn Abdullayev Fəzail Ağamalı ilə əlbəyaxa dava etdiyi üçün səlahiyyətlərinə xitam verildi. V çağırış ərzində isə Rəfael Cəbrayılov öz istəyi və MSK qərarı ilə deputatlıqdan çıxarılıb.

Milli Məclis tarixində ilk dəfə V çağırış ərzində, 2019-cu ildə iqtidar partiyası YAP-ın tələbi ilə Milli Məclis buraxılmış və ilk dəfə növbədənkənar parlament seçkiləri təyin edilmişdir.

İndiyədək 6 çağırış ərzində Milli Məclis rəhbərliyi YAP və bitərəflərdən ibarət olub. İlk dəfə VI çağırışda başqa partiyadan-Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasından seçilən millətvəkili Fəzail İbrahimli Mill Məclis rəhbərliyində təmsil olundu. O Milli Məclisin sədr müavini vəzifəsinə iştirak edən 115 deputatdan 112-sinin təsdiqi ilə seçildi.[2] Həmçinin VI çağırışda Milli Məclis tarixində ilk dəfə YAP-dan fərqli olaraq 1 partiyadan (VHP) komitə sədri, 6 partiyadan (BAXCP, ADMP, BQP, VBP, DİPVəhdət Partiyası) komitə sədrinin müavini, 1 partiyadan (AVP) isə komissiya sədr müavini seçildi.

Rəhbərlik[redaktə | əsas redaktə]

AXC dövrü[redaktə | əsas redaktə]

Sıra Şəkil Adı və soyadı Vəzifə Partiya Səlahiyyət müddəti
1
Topchibashev.jpeg
Əli Mərdan bəy Topçubaşov Sədr Müstəqil 7 dekabr 1918 - 28 Aprel 1920
2
Hasan bay Agayev.jpg
Həsən bəy Ağayev Sədrin 1-ci müavini Müsavat 7 dekabr 1918 - 28 Aprel 1920
3
Mammad Yusif Jafarov.jpg
Məmməd Yusif Cəfərov Sədrin 2-ci müavini Müsavat 7 dekabr 1918 - 28 Aprel 1920
4
Sultan mecid qenizade.jpg
Sultan Məcid Qənizadə Sədrin 3-ci müavini İttihad 7 dekabr 1918 - 28 Aprel 1920

1938-1991-ci illər[redaktə | əsas redaktə]

1920-138-ci illərdə dəfələrlə idarəetmə sistemi dəyişsə də 1938-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti təsis olundu. Təkpartiyalı rejim olduğu üçün bütün rəhbərlər Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının üzvü olublar.

Çağırış Vəzifə adı Adı və Soyadı Səlahiyyət Müddəti
I çağırış (1937-1947) Rəyasət Heyətinin sədri Mirbəşir Qasımov 1937-1947
Ali Sovetin Sədri Mir Teymur Yaqubov 18 iyul 1938-7 aprel 1941
Əziz Əliyev 7 aprel 1941-6 mart 1944
Sultan Qafarzadə 6 mart 1944-22 mart 1947
II çağırış (1947-1951) Rəyasət Heyətinin Sədri Mirbəşir Qasımov 1947-1949
Nəzər Heydərov 1949-1951
Ali Sovetin Sədri Yusif Yusifov 22 mart 1947-26 mart 1951
III çağırış (1951-1955) Rəyasət Heyətinin Sədri Nəzər Heydərov 1951-1954
Mirzə İbrahimov 1954-1955
Ali Sovetin Sədri Ağamirzə Əhmədov 26 mart 1951-18 aprel 1953
Mustafa Topçubaşov 18 aprel 1953-25 mart 1955
IV çağırış (1955-1959) Rəyasət Heyətinin Sədri Mirzə İbrahimov 1955-1958
İlyas Abdullayev 1958-1959
Ali Sovetin Sədri Abdulla Bayramov 25 mart 1955-23 yanvar 1958
Mirzə İbrahimov 23 yanvar 1958-25 mart 1959
Qəzənfər Cəfərli 25 mart 1959-26 noyabr 1959
V çağırış (1959-1963) Rəyasət Heyətinin Sədri Səftər Cəfərov 1959-1961
Məmməd İsgəndərov 1961-1963
Ali Sovetin Sədri Əli Tağızadə 26 noyabr 1959-29 mart 1963
VI çağırış (1963-1967) Rəyasət Heyətinin Sədri Məmməd İsgəndərov 1963-1967
Ali Sovetin Sədri Məmməd Dadaşzadə 29 mart 1963-5 aprel 1967
VII çağırış (1967-1971) Rəyasət Heyətinin Sədri Məmməd İsgəndərov 1967-1969
Qurban Xəlilov 1969-1971
Ali Sovetin Sədri Mustafa Topçubaşov 5 aprel 1967-1 iyul 1971
VIII çağırış
(1971-1975),
IX çağırış
(1975-1980),
X çağırış
(1980-1985)

XI çağırış
(1985-1991)
Rəyasət Heyətinin Sədri Qurban Xəlilov 1971-1985
Süleyman Tatlıyev 1985-1989
Elmira Qafarova 1989-1990
Ali Sovetin Sədri Süleyman Rüstəm 1 iyul 1971-10 iyun 1989
XII çağırış(1991)
Ali Sovetin Sədri Elmira Qafarova 18 May 1990-18 Dekabr 1991

Müstəqillik dövrü[redaktə | əsas redaktə]

Rəhbərlik
Çağırış Vəzifəsi Adı və Soyadı Səlahiyyət Müddəti Partiya
Milli Şura/Məclis (1991-1995) Sədr Elmira Qafarova Oktyabr 1991-Fevral 1992 Bitərəf
Yaqub Məmmədov Fevral 1992-May 1992 Bitərəf
İsa Qəmbər May 1992-15 İyun 1993 AXC(1992)
Müsavat(1992-)
Heydər Əliyev 15 iyun 1993-3 oktyabr 1993 YAP
Rəsul Quliyev Noyabr 1993-Noyabr 1995 Bitərəf
I çağırış Sədr Rəsul Quliyev 1995-1996 Bitərəf
Murtuz Ələsgərov 1996-2000 YAP
Sədrin I müavini Arif Rəhimzadə 1995-2000 YAP
Sədr müavini Yaşar Əliyev (deputat) 1995-2000 YAP
II çağırış Sədr Murtuz Ələsgərov 2000-2005 YAP
Sədrin I müavini Arif Rəhimzadə
1995-2005 YAP
Sədr müavini Ziyafət Əsgərov 2000-2005 YAP
Sədr müavini Gövhər Baxşəliyeva 2000-2005 Bitərəf
III, IV , V çağırış Sədr Oqtay Əsədov 2005-2020 YAP
Sədrin I müavini Ziyafət Əsgərov 2005-2020 YAP
Sədr müavini Bahar Muradova 2005-2020 YAP
Sədr müavini Valeh Ələsgərov 2005-2020 Bitərəf
VI çağırış Sədr Sahibə Qafarova 2020 YAP
Sədrin I müavini Əli Hüseynli 2020 YAP
Sədr müavini Fəzail İbrahimli 2020 VHP
Sədr müavini Adil Əliyev 2020 Bitərəf

Çağırışlar[redaktə | əsas redaktə]

AXC dövrü[redaktə | əsas redaktə]

Çağırış İqtidar Ana Müxalifət
AXC Parlamenti (I çağırış) Müsavat və Bitərəflər İttihadSosialistlər

Azərbaycan SSR[redaktə | əsas redaktə]

Təkpartiyalı rejimdə bütün dövr ərzində iqtidar Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyası olmuşdur.

Müstəqillik dövrü[redaktə | əsas redaktə]

Çağırış Seçkilər İqtidar Ana müxalifət
Milli Şura/Məclis XII çağırış AZSSR AS-nin 50 üzvündən təşkil olundu. Ayaz Mütəllibov (1991-1992)

AXCP-Müsavat (1992-1993)
YAP(1993-1995)

AXCP(1991-1992)

AMİPASDP (1992-1993)
AXCPMüsavat (1993-1995)

I çağırış (1995-2000) 1995 YAPBitərəflər AMİPAXCP (1995-1998)
Azərbaycan Demokrat Partiyası (1998-2000)
II çağırış (2000-2005) 2000 YAP AXCP
III çağırış (2005-2010) 2005 YAP Müsavat Partiyası
IV çağırış (2010-2015) 2010 YAP VHP
V çağırış (2015-2020) 2015 YAP VHP
VI çağırış (2020-) 2020 YAP VHP

Milli Məclisin tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Milli Məclis 125 deputatdan ibarətdir. Onlardan 4-ü rəhbərlikdə təmsil olunur.

Deputatlardan təşkil olunan 15 daimi komitə və 2 komissiya (İntizam və Hesablayıcı) var.

Milli Məclisin Aparatı rəhbər, 1 müavin, katiblik, 9 şöbə, 25 sektor, işlər müdirinin xidmətindən ibarətdir.

Rəhbərlik[redaktə | əsas redaktə]

Milli Məclisin rəhbərliyi 4 nəfərdən ibarətdir:

  • Sədr (spiker)
  • Sədrin birinci müavini (1-ci vitse-spiker)
  • 2 sədr müavinindən (vitse-spiker)

Komitələr[redaktə | əsas redaktə]

Hüquq Siyasəti və Dövlət Quruculuğu Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Dövlətin hüquqi siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair, habelə dövlət quruculuğuna aid qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrinin Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və başqa qanunlarına uyğunluğu haqqında rəy verir; Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi, Azərbaycan Respublikası Apelyasiya məhkəmələri hakimlərinin, habelə Azərbaycan Respublikasının Baş prokurorunun namizədliklərinə baxır və onlar barəsində rəy verir, habelə Azərbaycan Respublikası məhkəmələri hakimlərinin vəzifədən kənaralaşdırılması barədə məsələlərə baxır və rəy verir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının mətnində dəyişikliklər olunması haqqında referendum təyin edilməsi barədə məsələ, habelə Konstitusiya qanunları Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə çıxarıldıqda Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsi bu haqda rəy verməlidir.[3]

Müdafiə, Təhlükəsizlik və Korrupsiya ilə mübarizə Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Dövlətin təhlükəsizlik və müdafiə məsələlərinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Müdafiə, təhlükəsizlik və korrupsiya ilə mübarizə komitəsi: fövqəladə vəziyyət rejimi və hərbi vəziyyət rejimi, müdafiə, hərbi qulluq, hərbi xidmətə çağırış, hərbi xidmət keçmə, hərbi qulluqçuların statusu və digər məsələləri, dövlət təhlükəsizliyinin əsasları, onun təmin etmə üsul və vasitələri, dövlət sərhəd rejiminə aid qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatlarına əsasən Azərbaycan Respublikasının hərbi doktrinasının təsdiqinə, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin təyinatı ilə bağlı olmayan vəzifələrin icrasına cəlb edilməsinə razılıq verilməsinə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müraciətinə əsasən müharibə elan edilməsinə və sülh bağlanmasına razılıq verilməsinə dair qərar layihələrinə rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrinə təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri baxımından rəy verir.[4]

İnsan Hüquqları Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

İnsan hüquqları və azadlıqlarının təmin olunması və qorunması sahəsində dövlət siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. insan hüquqları və azadlıqlarının təmin olunması və qorunmasına, milli azlıqların statusunun müəyyən edilməsi və hüquqlarının təmin olunmasına, qaçqınların və məcburi köçkünlərin statusunun müəyyən edilməsi və hüquqlarının qorunmasına dair qanun layihələrini hazırlayır, Milli Məclisin müzakirəsinə tövsiyə olunan və insan hüquqları və azadlıqlarına toxunan bütün qanun layihəlinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrinə insan hüquqları və azadlıqlarının təmin edilməsi baxımından rəy verir; Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikası məhkəmələri hakimlərinin vəzifədən kənarlaşdırılması barədə məsələlərə baxır və rəy verir; Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatasının sədri, sədr müavini və auditorlarının, Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatasının sədri və sədr müavininin vəzifədən azad edilməsi barədə məsələyə baxır və bu barədə rəy verir.[5]

Təbii Ehtiyatlar, Energetika və Ekologiya Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Təbiətin mühafizəsi, təbii ehtiyatlar və energetika sahələrində dövlət siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. ətraf mühitin mühafizəsi, təbii ehtiyatlardan və enerji resurslarından istifadə, neft, qaz, energetika, su, meşə təsərrüfatı, ovçuluq və balıqçılıq məsələləri üzrə qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrinə ekoloji təhlükəsizlik baxımından rəy verir.[6]

İqtisadi Siyasət, Sənaye və Sahibkarlıq Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Dövlətin maliyyə və vergi siyasətinin, iqtisadi siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair, habelə dövlət büdcəsinin təsdiq edilməsi və icrası ilə bağlı qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Dövlət büdcəsi, büdcə prosesi və quruluşu, pul emissiyası, qiymət siyasətinin əsasları, bank fəaliyyəti, maliyyə, mühasibat, sığorta, valyuta, kredit, gömrük tənzimlənməsi, vergi siyasəti, rüsum və ödənişlər sahələri, daxili və xarici iqtisadi münasibətlər, mülkiyyət, əmlak münasibətləri, təsərrüfat fəaliyyəti, sənaye, nəqliyyat, rabitə, ticarət, birja, sahibkarlıq fəaliyyəti, antiinhisar siyasəti sahələri üzrə qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; yerli vergilərə və ödənişlərə, yerli büdcələrə aid qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikasının Milli Bankı İdarə Heyətinin üzvləri vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilərkən təklif olunan namizədliklərə baxır və onlar barəsində rəy verir; Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatasının sədri və sədr müavini, Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatasının sədri, sədr müavini və auditorlar vəzifəyə təyin edildikdə və ya vəzifədən azad edildikdə təklif olunmuş şəxslərin namizədliklərinə baxır və onlar barəsində rəy verir; Dövlət büdcəsinə nəzarətlə bağlı məsələlərə baxır və Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təkliflər verir; dövlət büdcəsinin layihəsinə dair başqa daimi komissiyaların təkliflərinə baxır və onlar barəsində rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə dövlət büdcəsindən əlavə xərc tələb edən qanun və qərar layihələrinə dair, habelə qanun və qərar layihələrinə iqtisadi əsaslandırma və iqtisadi məqsədəuyğunluq baxımından rəy verir.[7]

Aqrar Siyasət Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Dövlətin aqrar siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Aqrar sahədə mülkiyyət və sahibkarlıq münasibətlərinin dövlət tənzimləməsi, kəndin təbii potensialı olan torpaq, su, meşə resurslarının, habelə mövcud genofondun mühafizəsi və onun səmərəli istifadəsi, kənddə əhalinin layiqli həyatı və fəaliyyəti üçün müvafiq mühitin yaradılması, aqrar bazarın tənzimlənməsi, aqrar sektorun maliyyələşdirilməsi və buraya xarici investisiyaların cəlb edilməsi, aqrar sahədə kredit siyasətinin əsas istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi, istehsal və sosial infrastrukturun inkişafı, yerli, sahə, sahələrarası və regional özünüidarə institutlarının formalaşması və inkişafı, aqrar elminin və təhsilin inkişafına dair qanun layihələri hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; torpaq mülkiyyəti ilə və torpaq münasibətləri ilə bağlı qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrində aqrar məsələlərə dair rəy verir.[8]

Əmək və Sosial Siyasət Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Dövlətin sosial siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Sosial inkişaf, əmək, məşğulluq, insanların, xüsusilə qaçqın və məcburi köçkünlərin sosial problemləri, ailə, qadın və uşaq məsələləri, gənclər, bədən tərbiyəsi və idman, turizm, səhiyyə, sanitariya, sosial təminat və sığorta sahələri üzrə, sağlamlığın mühafizəsi sahəsində dövlət siyasətinin formalaşdırılmasına aid qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrində sosial müdafiə məsələlərinə dair rəy verir.[9]

Səhiyyə Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Səhiyyə sahəsində dövlət siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Sağlamlığın mühafizəsi, əhalinin sanitariya-epidemioloji salamatlığı, dərman vasitələri, əczaçılıq, ictimai təhlükəli xəstəliklərlə mübarizə, tibbi sığorta, tibb fəaliyyəti üzrə qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrində səhiyyə ilə bağlı məsələlərə dair rəy verir.[10]

İctimai Birliklər və Dini Qurumlar Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

İctimai birliklər və dini qurumlarla bağlı dövlət siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Qeyri-hökumət təşkilatlarının (ictimai birliklərin və fondların), siyasi partiyaların, həmkarlar ittifaqlarının, dini qurumların, o cümlədən dini mərkəz və idarələrin, dini təhsil müəssisələrinin və dini icmaların statusu, təşkili və fəaliyyətinə dair qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrində ictimai birliklərlə və dini qurumlarla bağlı məsələlərə dair rəy verir.[11]

Ailə, Qadın və Uşaq Məsələləri Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Ailə, qadın və uşaq məsələləri üzrə dövlət siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Ailə münasibətləri, o cümlədən himayəçilik və qəyyumluq, qadın və uşaq hüquqlarının müdafiəsi və həyata keçirilməsi, gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təmin edilməsi, məişət zorakılığı ilə bağlı qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrində ailə, qadın və uşaq məsələlərinə dair rəy verir.[12]

Gənclər və İdman Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Gənclər və idman sahəsində dövlət siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Gənclər vətənpərvərlik və vətəndaşlıq tərbiyəsi, gənclərin təhsil, sosial və məişət problemləri, gənclər evləri və mərkəzləri, gənclərin asudə vaxtının təşkili, gənclər və idman təşkilatları, idmanın təşviqi və təbliği, bədən tərbiyəsi, milli idman növlərinın təşviqi və mühafizəsi, idman kompleksləri və qurğuları, idman klubları, idman mərc oyunları, idmanda dopinqə qarşı mübarizə ilə bağlı qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrində gənclər və idman məsələlərinə dair rəy verir.[13]

Elm və Təhsil Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Elm və təhsil sahələrində dövlət siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Elm, texnika, təhsil, peşə hazırlığı, ixtiraçılıq və patent hüququ, informatika və informasiyanın mühafizəsi sahələrinə aid qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; dil, din, kütləvi informasiya sahələri üzrə qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrində elm və təhsil sahələrinə aid məsələlərə dair rəy verir.[14]

Mədəniyyət Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Mədəniyyət və mədəni sərvətlərin mühafizəsi sahələrində dövlət siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Mədəniyyət, o cümlədən dil, ədəbiyyat, incəsənət, muzey, teatr, kino, dizayn, memarlıq, şəhərsalma, kitabxanaçılıq, arxiv işi, habelə mədəni sərvətlərin mühafizəsi sahələrinə dair qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; dil, din, kütləvi informasiya sahələri üzrə qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrində mədəniyyət məsələlərinə dair rəy verir.[15]

Regional Məsələlər Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Yerli özünüidarə orqanları ilə bağlı dövlət siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. İnzibati ərazi quruluşu, yerli özünüidarə orqanlarının seçkiləri, statusu, işinin təşkili məsələlərinə dair qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; bələdiyyə mülkiyyəti, yerli vergilər və ödənişlər, yerli büdcə, yerli sosial müdafiə və sosial inkişaf proqramları, yerli iqtisadi inkişaf proqramları, yerli ekoloji proqramları ilə bağlı qanun layihələrini bu sahələr üzrə başqa aparıcı daimi komissiyalarla birlikdə hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrində yerli özünüidarə məsələlərinə dair rəy verir; bələdiyyə orqanlarının işinin təşkilinə və təkmilləşdirilməsinə, bələdiyyə işçilərinin ixtisasının artırılmasına kömək göstərmək məqsədi ilə metodik tövsiyələr hazırlayır və dərc etdirir.[16]

Beynəlxalq Münasibətlər və Parlamentlərarası Əlaqələr Komitəsi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikasının xarici siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsinə dair qanun və qərar layihələri üzrə aparıcı komitədir. Xarici siyasətə, beynəlxalq və dövlətlərarası müqavilələrin təsdiqi, icrası və ləğv edilməsinin qaydalarına, repatriasiyaya, əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin statusuna aid qanun layihələrini hazırlayır və ya təqdim olunmuş qanun layihələrinə dair rəy verir; Azərbaycan Respublikası Prezidentinin təqdimatına əsasən Azərbaycan Respublikasının xarici dövlətlərdə və beynəlxalq təşkilatlarda diplomatik nümayəndəliklərinin təsis edilməsi, habelə dövlətlərarası beynəlxalq müqavilələrin təsdiq və ləğv edilməsi məsələlərinə baxır və bu barədə rəy verir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin parlamentlərarası əlaqələrinin daha da inkişaf etdirilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təkliflər verir; Azərbaycan Respublikasından kənarda yaşayan soydaşlarla, xaricdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan təşkilatları ilə əlaqələr saxlayır və bu əlaqələri inkişaf etdirir; Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin xarici dövlətlərin parlamentləri ilə əlaqələr üzrə işçi qruplarına, habelə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin beynəlxalq parlament təşkilatlarında nümayəndələrinə metodik yardım göstərir: Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin və ya Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi sədrinin tapşırığı ilə qanun və qərar layihələrinin Azərbaycan Respublikasının qoşulduğu və ya təsdiq etdiyi beynəlxalq sənədlərə uyğunluğu barədə rəy verir.[17]

İntizam komissiyası[redaktə | əsas redaktə]

Milli Məclisin İntizam komissiyası Milli Məclisin deputatları sırasından 1 il müddətinə 11 üzvdən ibarət tərkibdə seçilir.

Hesablayıcı komissiyası[redaktə | əsas redaktə]

Milli Məclisin Daxili Nizamnaməsinə əsasən, növbəti çağırış parlamentin birinci iclasında və sonra hər il Milli Məclisin yaz sessiyasının birinci iclasında Hesablayıcı komissiya yaradılır.

Hesablayıcı komissiya açıq və gizli səsvermələri keçirmək və onların nəticələrini müəyyən etmək məqsədilə yalnız Milli Məclisin iclaslarında fəaliyyət göstərir.

Milli Məclisin Hesablayıcı komissiyası deputatlar sırasından bir il müddətinə yeddi üzvdən ibarət tərkibdə seçilir.

Seçildikdən sonra Milli Məclisin Hesablayıcı komissiyası öz üzvləri sırasından komissiyanın sədrini və katibini seçir.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Qərar Yetərsay
Referendum 83
Prezident Seçkiləri
Parlament Seçkiləri
Deputatların statusu
Milli Məclisin səlahiyyətlərinin təsdiqi (ilk iclasın təşkili)
Milli Məclisin iclaslarının qapalı keçirilməsi
Bələdiyyə seçkiləri 63
Milli Məclisin sədr və sədr müavinləri seçimi
Milli Məclisin komitələrinə sədr, müavin və üzv seçimi
Millətvəkili toxunulmazlığına xitam verilməsi
Millətvəkillik səlahiyyətinin itirilməsi
Hesablama Palatasına sədr, müavin və auditor təyini
Dövlət təltifi
Ərazi quruluşu və dövlət sərhədləri
Beynəlxalq müqavilələrin təsdiqi və ləğvi
Dövlət büdcəsinin təsdiqi və nəzarəti
Ombudsman seçilməsi
Hərbi doktrina təsdiqi
Prezident fərmanının təsdiqi
Baş nazir təyinatına razılıq
AR Konstitusiya Məhkəməsi, Ali Məhkəmə və Apelyasiya Məhkəmələri hakimlərinin təyini
Baş Prokurorun vəzifəyə təyinatı və ya vəzifədən azad edilməsinə razılıq
Prezidentin impicmenti
Hakimlərin vəzifədən kənarlaşdırılması
Nazirlər Kabinetinə etimad
Mərkəzi Bank İdarə Heyətinə üzv təyini və ya vəzifədən azad edilməsi
Müharibə elanı və ya Sülh bağlanması
Amnistiya
Fövqəladə vəziyyət elanı və ya ləğvi
Milli Məclisdə akt qəbulu
Növbədənkənar İclas 42
Fraksiya yaratmaq 25

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]