Mim Mim Qrupu

Mim Mim Qrupu
Mim Mim Qrupu
Yaranma tarixi	3 may 1921
Ləğvolma tarixi	5 oktyabr 1923
Baş ofisin yerləşməsi	Ankara;

Mim Mim Qrupu — yaradılmasında Ənvər Paşa və Tələt Paşanın da rolunun olduğu, Türkiyə Böyük Millət Məclisi tərəfindən rəsmi şəkildə tanınmış kəşfiyyat qrupu. Qrupun əsl adı Müsəllah Müdafiəyi-Milliyə (türk. Müsellâh Müdâfaa-i Milliye) olmuşdur və adının baş hərfləri olan "M. M."nin osmanlıca oxunuşuna uyğun olaraq "Mim Mim" qısaltması ilə tanınmışdır.

Yaranması

Ənvər Paşa tərəfindən yaradılmış Təşkilati Məxsusənin bəzi İstanbul kadrları Mudros müqaviləsinin imzalanmasından sonra Tələt Paşanın da yönləndirməsi ilə Karakol cəmiyyətini formalaşdırmışdır. Mustafa Kamal Karakol cəmiyyətinin rəhbərliyində ittihadçıların üstünlük təşkil etməsindən narahat olduğu üçün Qara Vasifdən bu təşkilatın buraxılmasını istəmişdir.^[1] Bundan sonra Hüsaməddin Ərtürk Anadoluda silah və sursatın gizli şəkildə daşınmasını təmin edəcək, eyni zamanda kəşfiyyat məlumatları toplayacaq yeni bir qrupun yaradılması istiqamətində fəaliyyətə başlamışdır. Karakol Cəmiyyətindən olan bəzi kadrların da iştirakı ilə Müsəllah Müdafiəyi-Milliyə adlı kəşfiyyat qrupu yaradılmışdır. Türkiyə Böyük Millət Məclisi Hökuməti 3 may 1921-ci il tarixində qısa adı "M. M." (Mim Mim) olan bu təşkilata rəsmi status vermişdir.^[2]

Fəaliyyəti

Mim Mim Qrupu hərbi və mülki şəxslərdən ibarət kadrları ilə İstanbulda geniş agentura və məlumat şəbəkəsi yaratmağa nail olmuş, Anadoluda silah və sursatın gizli daşınması fəaliyyətlərini təşkil etmiş, düşmən qərargahlarına, əməkdaşlıq edən qruplara və xarici nümayəndəliklərə sızaraq çoxsaylı mühüm sənəd və məlumatlar əldə etmişdir.^[3]

Milli mübarizə dövründə düşmən fəaliyyətlərinə qarşı yaradılmış müxtəlif kəşfiyyat qrupları ilə də əməkdaşlıq etmiş olan bu təşkilatın fəaliyyəti İstanbulun azad edilməsindən sonra, 5 oktyabr 1923-cü ildə başa çatmışdır.^[3]

Üzvləri

Mim Mim Qrupunda fəaliyyət göstərdiyi məlum olan mülki şəxslər aşağıdakılardır:^[4]

Tacir Topkapılı Cambaz Mehmed Bəy (qrupun İstanbul üzrə rəhbəri)
Qayıqçıların stüardı Əli Osman Reis (1924-cü ildə Mustafa Kamala sui-qəsd təşkil etməkdə ittiham edilmiş və İstanbul İstiqlal Məhkəməsində mühakimə olunmuşdur)
Ehsan Pere (İstanbulda Gizli Teleqraf Mərkəzi qurulduqdan sonra Müdafiəyi-Milliyə Cəmiyyətinin Ankara ilə əlaqəsini təmin etmişdir)
Yüklədaşıyanların stüardı Saleh Rəis (Hüseyn Hilmi rəhbərliyindəki Türkiyə Sosialist Firqəsinin üzvü)
Hemşinli Kommunist Mehmed (İstanbulda Şəfik Hüsnü Deymerə bağlı "Aydınlıq" qrupundan)
Hemşinli Mahmud (Şəfik Hüsnü rəhbərliyindəki TİÇSF-nin İstanbul qolu olan İstanbul Kommunist Qrupundan)
Arman Pandikyan
Hemşinli Abdullah
Osman Kapitan
Əhməd Kapitan
Tahsin Kapitan
Əczaçı şagirdi Qalib
Aydınlıq Kitabxanasından Şövqi

İstinadlar

↑ Atatürk, Gâzi Mustafa Kemal. Nutuk. Ankara: Türk Tarih Kurumu. 2010. ISBN 9789750820038.
↑ Samih Nafiz, Tansu. İki devrin perde arkası : Hüsamettin Ertürk Teşkilat-ı Mahsusa Başkanı. İstanbul: İlgi Kültür Sanat. 2011. ISBN 9789944978828.
1 2 "Atatürk Ansiklopedisi". ataturkansiklopedisi.gov.tr. 4 iyul 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2026.
↑ Yılmaz, Yunus. Kurtuluş Savaşı'nda İstanbullu ve Ankaralı Komünistler. İstanbul: İleri Yayınları. 2014.

[1] Atatürk, Gâzi Mustafa Kemal. Nutuk. Ankara: Türk Tarih Kurumu. 2010. ISBN 9789750820038.

[2] Samih Nafiz, Tansu. İki devrin perde arkası : Hüsamettin Ertürk Teşkilat-ı Mahsusa Başkanı. İstanbul: İlgi Kültür Sanat. 2011. ISBN 9789944978828.

[atat-3] 1 2 "Atatürk Ansiklopedisi". ataturkansiklopedisi.gov.tr. 4 iyul 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2026.

[4] Yılmaz, Yunus. Kurtuluş Savaşı'nda İstanbullu ve Ankaralı Komünistler. İstanbul: İleri Yayınları. 2014.

[1]

[2]

[3]

[4]