Mirəli türbəsi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mir Əli türbəsi
Mirəli türbəsi.jpg
Türbənin 1940-cı illərin əvvəllərində görünüşü
39°41′50″ şm. e. 47°11′53″ ş. u.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Şəhər Füzuli
Yerləşir Aşağı Veysəlli
Tikilmə tarixi XIV əsr
Vəziyyəti Məlum deyil
İstinad nöm.215
KateqoriyaTürbə
ƏhəmiyyətiÖlkə əhəmiyyətli
Aşağı Veysəlli kənd yolu, Füzuli, AZ1911

Mir Əli türbəsi (Füzuli) — XIV əsrə aid xatirə memarlıq nümunəsi.Kimə məxsus olması və hansı memar tərəfindən ucaldılması dəqiq müəyyən edilməsə də, bu qədim memarlıq nümunəsi Azərbaycanda yeganə və elmi cəhətdən də maraqlı və əhəmiyyətli idi[1].

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Füzuli rayonunun Aşağı Veysəlli kəndində təpə üzərində ucalan qülləvari türbə xalq arasında Mirəli türbəsi adı ilə tanınır. Türbənin iç quruluşu ikiqatlı olub yeraltı sərdabə və yerüstü kameradan ibarətdir. Üzərində kitabə və ornament olmasa da inşaat texnikası və həcm-məkan quruluşuna görə, onun Elxanilər dövründə — XIII əsrin sonu XIV əsrin əvvəllərində tikildiyi şübhə doğurmur.

Yerləşdiyi məkan[redaktə | əsas redaktə]

Mil düzünün qurtaracağında iti gümbəziylə göyə dikilən bu nadir və sirli memarlıq nümunəsi Füzuli rayonunun Aşağı Veysəlli kəndində yerləşir[2]. Füzuliyə az qalmış, yolun sol tərəfindəki dəniz dalğaları kimi bir-birini qovan kimsəsiz təpələr arxasından qəflətən iti gümbəzli hündür bir minarənin görünməsi o vaxtlar əsl möcüzəni xatırladırdı.[3]

Memarlıq xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Bu qədim türbə öz memarlıq formasına və gümbəzinə görə orta əsr memarlığının təkrarolunmaz nümunəsi olmasıyla doğrudan da xoş bir möcüzə idi və bəlkə də elə buna gorə müqəddəsləşdirilmiş, böyük nüfuza malik ziyarətgaha çevrilmişdi. Türbə üç pilləli kürsü üzərində ucaldılan silindirik formalı və onu tamamlayan konus şəkilli hündür gümbəzdən ibarətdir. Türbə bütünlüklə yonulmuş ağ daşdan tikilib. Mirəli türbəsi qədim köç yolu üzərində yerləşdiyindən, əsrlər boyu buradan böyük sürüləriylə yaylaqlara və yaylaqlardan düzlərə köç edənlər onun divarlarına çöl tərəfdən əl çatana kimi müxtəlif işarələr və rəsmlər həkk ediblər. Bunların özləri də tarixi nöqteyi-nəzərdən çox əhəmiyyətli idi. Təəssüflə qeyd etməliyik ki, nadir memarlıq abidəsi kimi tanınan Mirəli türbəsi 1993-cü ildən erməni işğalı altındadır və hal-hazırda bu türbənin aqibəti haqqında heç nə bilmirik. Mil düzündən Yuxan Qarabağa gedəndə, düzün qurtaracağında 6 iti gümbəzilə göyə dikilən bu nadir və sirli memarlıq nümunəs görünür. Bu türbə Ağdamdan Füzuliyə gedənlərin də nəzər-diqqətindən yayınmamışdır.[4] Əsrlər boyu buradan 6z boyük sürülərlə yaylaqlara və yaylaqlardan düzlərə koç edənlər onun divarlarına çöl tərəfdən əl çatana kimi müxtəlif işarələr və rəsmlər həkk etmişdilər. Bunların özləri də tarixi nöqteyi-nəzərdən çox əhəmiyyətli idi. Düşmən tapdağı altında olan nadir memarlıq abidəsi kimi tanınan Mirəli türbəsinin aqibəti haqqında heç nə bilmirik.[5]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. İsmayılov Q.S. Abidələr, xatirələr, düşüncələr. Bakı, 1981.
  2. Salamzadə Ə.V. Azərbaycanın memarlıq abidələri. Bakı, 1958.
  3. Salamzadə Ə.V., Məmmədzadə K.M. Arazboyu abidələr. Bakı, 1979.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Fəridə Aslanova. Qədim türbələrin acı taleyi. Azərbaycan arxeologiyası jurnalı, 2002.
  2. http://www.gomap.az/Info/Description.aspx?idlo=42&lvo=4&pID=1501928
  3. Füzuli abidələri
  4. Azərbaycan Arxeologiyası,2002
  5. Füzuli rayonunun əsir abidələri