Miriam Makeba
| Miriam Makeba | |
|---|---|
.png) | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Doğum adı | Zenzile Miriam Makeba |
| Ləqəbi | Mama Africa |
| Doğum tarixi | 4 mart 1932[1][2][…] |
| Doğum yeri |
|
| Vəfat tarixi | 9 noyabr 2008[1] (76 yaşında) və ya 10 noyabr 2008[4] (76 yaşında) |
| Vəfat səbəbi | ürək tutması[4] |
| Musiqiçi məlumatları | |
| Fəaliyyəti | müğənni, aktrisa, səsyazma sənətçisi[d], bəstəkar, musiqiçi |
| Fəaliyyət illəri | 1953–2008 |
| Janrlar | rok[5], dünya musiqisi[d], caz |
| Albom şirkətləri | Mercury Records[d], Warner Records, Reprise Records[d] |
| Mükafatları |
   |
| miriammakeba.co.za | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Zenzile Miriam Makeba (4 mart 1932[1][2][…], Yohannesburq, Transvaal[d][3][4] – 9 noyabr 2008[1] və ya 10 noyabr 2008[4]) — Mama Afrika səhnə adı ilə də tanınan Cənubi Afrika müğənnisi, söz yazarı, aktrisa və siyasi aktivistdir. Afropop, caz və dünya musiqisi də daxil olmaqla müxtəlif musiqi janrlarında ifa edən Miriam Cənubi Afrikada aparteid və ağdərili azlıq hökumətinə qarşı mübarizə aparırdı.
Yohannesburqda svazi və kosa mənşəli ailədə anadan olan Makeba atasının ölümündən sonra uşaq ikən iş tapmaq məcburiyyətində qalıb.
İlk illəri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Uşaqlığı və ailəsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Miriam Makeba 4 mart 1932-ci ildə Yohannesburq yaxınlığındakı qaradərililər yaşayan Prospekt qəsəbəsində atasının yeganə, anasının isə altıncı uşağı olaraq dünyaya gəlmişdir. Onun kosa mənşəli atası Kasvel Makeba müəllim idi. Kasvel qızı altı yaşında olanda vəfat etmişdi. Onun svazi əsilli anası Kristina Makeba xidmətçi idi; Kristina ilk ərindən ayrılmış və qısa müddət sonra Kasvel ilə tanış olub evlənmişdi.[6][7][8] Makeba sonralar bununla balı bildirmişdi ki, hamilə qalmazdan əvvəl anasına gələcək hamiləliyin ölümcül ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edilmişdi. Nə Miriam, nə də anası çətin doğuşdan sonra sağ qalacaq kimi görünmürdü. Doğuşda iştirak edən Miriamın nənəsi Kristina sağalarkən tez-tez onun qulağına "buna özün səbəb oldun" mənasını verən kosa dilindəki "uzenzile" sözünü mızıldanırdı; bu da onu qızına Zenzile adını verməyə ilhamlandırdı.[9]
Karyerasının ilk illəri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Makeba peşəkar musiqi karyerasına Cənubi Afrikanın tamamilə kişilərdən ibarət qrupu olan "Kubalı Qardaşlar" (ing. Cuban Brothers) ilə başlamışdı və onlarla birlikdə məşhur Amerika mahnılarının aranjiman edilmiş versiyalarını oxuyurdu.[10][11] Tezliklə 21 yaşında o, Cənubi Afrika mahnılarını və məşhur afroamerikalı qrupların əsərlərini ifa edən "Manhetten Qardaşları" (ing. Manhattan Brothers) caz qrupuna qoşuldu.[10] Makeba qrupdakı yeganə qadın idi.[12] O, 1953-cü ildə "Manhattan Qardaşları" ilə birlikdə ilk hiti olan "Lakutshn, Ilanga"nı yazdırdı və milli musiqiçi kimi şöhrət qazandı.[13] 1956-cı ildə Makeba tamamilə qadınlardan ibarət yeni bir qrup olan "Skylarks"-a qoşularaq caz və ənənəvi Cənubi Afrika melodiyalarının qarışığı olan mahnılar ifa etməyə başladı. Qrup həmçinin "Sunbeams" kimi tanınırdı.[11][13] Makeba "Manhetten Qardaşları" xaricə səyahət edərkən "Skylarks" ilə birlikdə mahnılar oxuyurdu; daha sonra o da "Manhetten Qardaşları" ilə birlikdə səyahət etmişdi. "Skylarks" qrupunda Makeba fəaliyyətini izlədiyi Rodeziya doğumlu musiqiçi Doroti Masuka və Dolli Ratebe ilə birlikdə mahnılar ifa edirdi. Bu dövrdə "Skylarks" qrupunun bir neçə əsəri məşhurlaşdı; musiqi tarixçisi Rob Allingem sonradan qrupu "əvvəllər heç vaxt eşidilməmiş harmoniyaya malik əsl trend yaradanlar" kimi təsvir edirdi. Bununla belə, Makeba "Skylarks" ilə işindən heç bir qonorar almamışdı.[13]
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 Miriam Makeba // Internet Broadway Database (ing.). 2000.
- 1 2 Southern E. Biographical Dictionary of Afro-American and African Musicians (ing.). Greenwood Publishing Group, 1982.
- 1 2 3 4 5 https://www.blackpast.org/global-african-history/makeba-miriam-1932-2008/.
- ↑ Montreux Jazz Festival Database.
- ↑ Allen, 2011, Makeba, Miriam Zenzi
- ↑ Feldstein, 2013. səh. 34
- ↑ Jolaosho, 2021, Early Years
- ↑ Carmichael, Thelwell, 2003. səh. 651–652
- 1 2 Sizemore-Barber, 2012. səh. 260
- 1 2 Allen, 2008. səh. 89
- ↑ Ford, 2015. səh. 15
- 1 2 3 Lusk, Jon. "Miriam Makeba: Singer banned from her native South Africa for fighting apartheid". The Independent. 11 noyabr 2008. 15 may 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 mart 2015.