Mirzəxan Mənsimov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mirzəxan Mənsimov
Mirzəxan Rzaxan oğlu Mənsimov
Doğum tarixi 1 oktyabr 1960 (1960-10-01) (58 yaş)
Doğum yeri Arxarası, Salyan
Elm sahəsi Coğrafiya
Elmi dərəcəsi Coğrafiya elmləri namizədi
Təhsili Azərbaycan Dövlət Universitetinin geologiya-coğrafiya fakültəsi

Mirzəxan Rzaxan oğlu Mənsimov 1 oktyabr 1960-cı il tarixdə Salyan rayonunun Arxarası kəndində anadan olmuşdur. 1967 – 1977-ci illərdə Qaraçala orta məktəbində təhsil almışdır.

1977 – 1982-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin geologiya-coğrafiya fakültəsində təhsil almış, coğrafşünas, mühəndis-hidroloq ixtisaslarına yiyələnmişdir.

Universiteti bitirdikdən sonra 1982-ci ildə təyinatla Türkmənistan Hidrometeorologiya və Təbii Mühitin Monitorinqi İdarəsinə mühəndis-hidroloq kimi işləməyə göndərilmişdir. 1982-1989-cu illərdə o Aral dənizi hövzəsinin su problemləri, Sibir çaylarının Aral dənizinə axıdılması, Qara-Boğaz – Göl Körfəzinin səviyyəsinin tənzimlənməsi üzrə Ümumittifaq səviyyəli çoxsaylı tədqiqat ekspedisiyalarının iştirakçısı olmuşdur. Bu ekspedisiya işləri Türkmənistan, Özbəkistan və Qazaxsan ərazisində yerinə yetirilmişdir. Həmçinin bu dövrdə o Əfqanıstan və İranda da Amudərya, Tecen, Murqab və Atrek çaylarının su ehtiyatlarının qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılması ilə əlaqədar mühəndis-tədqiqat işlərinin aparılmasında iştirak etmişdir.

M.Mənsimov 1984-1989-cu illərdə Türkmənistan ərazisində ilk dəfə olaraq kollektor-drenaj sularının atılması nəticəsində əmələ gəlmiş göllərin yerləşməsi, ölçüləsi, su ehtiyatları və balansı, onların çirklənmə səviyyələrini tədqiq etmişdir. Bu işləri aparmaqdan ötrü ilk dəfə olaraq aerokosmik və distansion metodların (təyyarə və vertolyotlarda ölçmələr) istifadə etmişdir. Bu göllərin (ümumi sahəsi 6000 m³ olan 40-a yaxın göl) ətraf mühitə və səhra ekosistemlərinə təsirlərini, onlardan səmərəli istifadə üzrə təkliflər hazırlamışdır. Bu dövrdə o həmçinin Kopetdağ hövzəsinin selli çaylarında və dərələrində dağıdıcı sellərin formalaşması, tədqiqi, sel təhlükəsinə məruz qalan ərazilərin müəyyən edilməsi üzrə ekspedisiya tədqiqatlarında iştirak etmişdir. M.Mənsimov ilk dəfə olaraq Türkmənistanın cənub şərqində yerləşən Küqitanq dağlarında yerləşən çayları hövzəsində hidroqrafıq tədqiqatları yerinə yetirmiş və bu çayların su ehtiyatlarını qiymətləndirmişdir.

Eyni zamanda o, 1984-1988-ci illərdə Türkmənistan EA-nın Səhra İnstitutunun aspiranturasında təhsil almış, 1989-cu ildə “Sarıqamış gölünün ətraf ərazilərinin landşaft təsirlərinin distansion metodlarla tədqiqi” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, SSRİ AAK-nın qərarı ilə “Ətraf Mühitin Mühafizəsi və Təbii Ehtiyatlardan Səmərəli İstifadə” ixtisası üzrə coğrafiya elmləri namizədi elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür.

Ekspedisiya və mühəndis tədqiqatları sahəsində nailiyyətlərinə görə M.Mənsimov dəfələrlə SSRİ Hidrometeorologiya Komitəsinin fəxri fərmanları və pul mükafatları, Ümumittifaq və respublika sərgilərinin diplomları, pul mükafatları ilə təltif edilmişdir.

1989-cu ildə Türkmənistan Elmlər Akademiyası Prezidentinin dəvəti ilə M.Mənsimov Türkmənistan Aerokosmik Elm-İstehsalat Mərkəzinə elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsinə işə keçmişdir. Bu dövrdə o aerokosmik informasiyaların tətbiqi yolu ilə elmi tədqiqatların təşkili və yerinə yetirilməsinə rəhbərlik etmişdir. Onun rəhbərliyi altında Türkmənistanın 1:50 000 miqyasında sel təhlükəsi xəritəsi, Türkmənistanın Taşauz, Marı, Çərco, Aşqabad vilayətləri üçün torpaqdan istifadə və irriqasiya xəritələri, Türkmənistan Kompleks Atlası, Türkmənistan ərazisi üçün təbii komplekslər xəritəsi, Orta Asiya və Qazaxıstanın Səhralaşma Xəritəsi işlənilmişdir.

SSRİ dağıldıqdan sonra M.Mənsimov öz vətəni, Azərbaycana xidmət etmək üçün 1992-ci ildə bir-sıra nazirlik və elmi-tədqiqat təşkilatlarına müraciət etmişdir. Bu təşkilatlardan Azərbaycan Dövlət Hidrometeorologiya Komitəsi onu 1992-ci ilin aprel ayında köçürmə yolu ilə Azərbaycan Dövlət Hidrometeorologiya Komitəsinə, Xəzər Hidrometeorologiya Mərkəzinə rəis vəzifəsinə işə dəvət edilmişdir. 1992 – 1993-cü illərdə bu komitənin Xəzər Hidrometeorologiya Mərkəzinin rəisi işləmişdir. Bu dövrdə o Xəzər dənizi sahillərində, adalarda və açıq dənizdə yerləşən hidrometeoroloji dəniz stansiyalarının fəaliyyətini bərpa etmiş, dəniz səviyyəsinin qalxması nəticəndə sahil zolağının su basmasını qiymətləndirmək üçün ekspedisiya tədqiqatları həyata keçirmiş, su basma xəritəsini tərtib etmiş, Azərbaycan iqtisadiyyatına dəymiş ziyanı qiymətləndirmişdir. Həmçinin bu dövrdə o Xəzər dənizi səviyyəsi və onun ekoloji problemlərininin beynəlxalq səviyyə çıxarılmasından ötrü Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı və Ümumdünya Sahillər Konfransında məruzələr (1993-cü il) etmişdir.

M.Mənsimov 1994-ci ilin yanvarında Azərbaycan Dövlət Hidrometeorologiya Komitəsinə sədr müavini təyin edilmişdir və 2001-ci ilin may ayına qədər bu vəzifədə çalışmışdır. Bu dövrdə o hidrometeoroloji müşahidə sisteminin işinin təşkili, hidrometeoroloji proqnozlar, məlumatların toplanması və mübadiləsi, daşqınla və gursuluq komissayısına, elmi tədqiqatlar və beynəlxalq əlaqələr sahələrinə rəhbərlik etmişdir. Eyni zamanda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatı və İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyaları ilə bağlı işlərə rəhbərlik etmişdir. O 1994-cü ildən Ümumdünya Meteorologiya Təşkilatında hidrologiya üzrə məsləhətçi, 1997-ci ildən isə İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Azərbaycan üzrə əlaqələndiricisi, YUNESKO-nun Okeanoqrafiya Komissiyasının Azərbaycan üzrə nümayəndəsi olmuşdur.

Bu dövrdə M. Mənsimov gündəlik istehsalat fəaliyyətləri ilə yanaşı yuxarıda sadalanan konvensiyaların Milli Məclisdə ratifikasiya edilməsi, müvafiq olaraq Nazirlər Kabinetinin qərarlarının hazırlanması, qanunvericilik aktlarının hazırlanması və təsdiq edilməsi üzrə fəaliyyət və səylər göstərmişdir. O həmçinin 1997-ci ildə qəbul edilmiş “Hidrometeorologiya və Ətraf Mühitin Monitorinqi Haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunun hazırlanmasında və qəbul edilməsində yaxından iştirak etmişdir. O Azərbaycanı hidrometeorologiya, iqlim dəyişmələri, Xəzər dənizi problemləri, su ehtiyatlar və s. məsələlər üzrə çox saylı beynəlxalq danışıqlar və müzakirələrdə təmsil etmişdir. M.Mənsimovun ən böyük nailiyyətlərindən biri də onun təşəbbüskarı olduğu və yaradıcılarından sayıldığı, regional “Xəzərdənizinin Hidrometeorologiyası və Ətraf Mühitinin Monitirinqi Proqram”-dır (CASPAS) və bu Proqramın icrası ilə məşğul olan Koordinasiya Komitəsinin yaradılmasıdır (1195-1997-ci illər).

Onun birbaşa fəaliyyəti nəticəsində 1994 – 2000-ci illərdə hidrometeorologiya və ətraf mühit sahəsində fəaliyyət göstərən beynəlxalq, regional təşkilatlarla, həmçinin ayrı-ayrı ölkələrin (Türkmənistan, Qazaxıstan, Rusiya Federasiyası, Özbəkistan, Türkiyə, İran) hidrometeorologiya təşkilatları ilə əlaqələr yaradılmış, əməkdaşlıq üzrə müqavilələr bağlanmış, müxtəlif problemlərin həlli üzrə regional layihələr həyata keçirilmişdir.

1998-ci ildə M. Mənsimovun təklifi və rəhbərliyi ilə komitədə İqlim dəyişmələri üzrə Mərkəz yaradılmış, Azərbaycan Respublikasının İqlim Dəyişmələri üzrə Birinci Milli Məlumatları Hesabatı işlənilmişdir (2 hissədə).

2001-ci ilin mayında Azərbaycan Dövlət Hidrometeorologiya Komitəsinin ləğv edilməsi və Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin yaradılması nəticəsində M.Mənsimov işdən azad edilmişdir.

Dövlət işindən uzaqlaşdırıldıqdan sonra o, beynəlxalq ekspert statusu alaraq 2001-2003-ci illərdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramının Mərkəzi Asiya ölkələri üzrə məsləhətçisi olmuş, Türkmənistan, Özbəkistan və Qırğızıstanda BMT-nin İqlim Dəyişmələri Konvensiyası çərçivəsində həyata keçirilən layihələrdə beynəlxalq məsləhətçi kimi işləmiş və bu ölkələrdə yeni layihələrin hazırlanması üçün treninqlər keçirmişdir.

2003-2008-cı illərdə Milli Elmlər Akademiyasında, Radiasiya Problemləri İnstitutunda Beynəlxalq layihələr və informasiyalar şöbəsini müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Eyni zamanda 2004-cu ildə “İQLİM” Tədqiqat Mərkəzini təşkil etmiş və bu gün də ona rəhbərlik edir.

2008-ci ildə M.Mənsimov qısa müddətdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetində ekologiya üzrə baş məsləhətçi vəzifəsində çalışmış, sonrada yenə də “İQLİM” Tədqiqat Mərkəzinə qayıtmış və onun fəaliyyətinə rəhbərlik edir.

Son illərdə M.Mənsimov ətraf mühit sahəsində müxtəlif mühəndis və tədqiqat, qiymətləndirmə layihələrinin işlənilməsi ilə məşğuldur. Bu layihələr Dünya Bankı, Asiya İnkişaf Bankı, AYİB çərçivəsində, həmçinin Azərbaaycanda fəaliyyət göstərən beynəlxalq şirkətləri, nazirlik və dövlət agentlikləri, xarici tədqiqat mərkəzləri və məsləhət şirkətləri ilə əməkdaşlıqda həyata keçirilir.

M.Mənsimov həmişə elmi fəaliyyətlə məşğul olur. Hələ tələbəlik illərində o SSRİ Tələbə Elmi Cəmiyyəti çərçivəsində hazırladığı elmi məruzələrə görə birinci dərəcəli diploma layiq görülmüşdür. Sonrakı illərdə M.Mənsimovun ətraf mühitin müxtəlif sahələri üzrə 50-dən artıq elmi məqaləsi, 3 kitabı çapdan çıxmışdır. Məqalələri Rusiyada, Fransada, Türkiyədə, Avstriyada, ABŞ-da, İranda, Kiprdə, Niderlanda, İsveçdə, Türkmənistanda, Özbəkistanda, Gürcüstanda, Yunanıstanda və s. ölkələrdə çap edilmişdir. 2008-ci ildə “Qlobal İqlim Dəyişmələrinin Azərbaycanda təzahürləri” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını bitirmişdir və Müdafiə Şurasına təqdim etmişdir.

M.Mənsimov Avropa Yer Elmləri İttifaqının, Amerika Hidrologiya İnstitutunun, Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyətinin və müxtəlif elmi müəssisələrin, cəmiyyətlərin elmi şuralarının üzvüdür.

2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə keçirilən seçkilərdə iştirak etmişdir.[Mənbə göstərin]