Mixail Vrubel

Mixail Vrubel
Mixail Vrubel
	rus. Михаил Врубель
Doğum tarixi	5 (17) mart 1856
Doğum yeri	Omsk, Omsk qəzası[d], Tobolsk quberniyası[d], Qərbi Sibir general-qubernatorluğu[d], Rusiya imperiyası;
Vəfat tarixi	1 (14) aprel 1910 (54 yaşında)
Vəfat yeri	Sankt-Peterburq, Rusiya imperiyası;
Vəfat səbəbi	sifilis
Dəfn yeri	Sankt-Peterburqda Novodeviçye qəbiristanlığı[d];
Fəaliyyəti	rəssam, heykəltaraş, qrafika ustası[d], vizual incəsənət rəssamı, teatr dizayneri[d], keramikaçı
Təhsili	Sankt-Peterburq İmperator Universiteti[d],; İmperator Rəssamlıq Akademiyası;
Janr	portret
Stil	simvolizm
Üzvlüyü	İmperator Rusiya arxeologiya cəmiyyəti[d];
	vrubel-world.ru
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mixail Aleksandroviç Vrubel (rus. Михаил Александрович Врубель; 5 (17) mart 1856^[1], Omsk, Qərbi Sibir general-qubernatorluğu^[d]^[2] – 1 (14) aprel 1910^[1], Sankt-Peterburq^[2]) — Rus rəssamı, çertyoj ustası və heykəltəraşı. Rəssamlıq, qrafika, dekorativ heykəltəraşlıq və teatr sənəti kimi müxtəlif sahələrdə məhsuldar və yenilikçi sənətkar olan Vrubel ümumiyyətlə rus simvolizmi ənənəsinin ən mühüm sənətkarlarından biri və modernist incəsənətin qabaqcıl simalarından biri kimi xarakterizə olunur.

Sovet incəsənət tarixçisi Nina Dmitriyeva 1990-cı ildə Vrubelin tərcümeyi-halında onun həyatını və sənətini proloq və epiloqdan ibarət üçpərdəli dram kimi qiymətləndirmiş, pərdələr arasında keçidin isə sürətli və gözlənilməz olduğunu bildirmişdir. "Proqram" onun təhsil aldığı və karyera yolunu seçdiyi ilk illərə aiddir. "İlk pərdə" 1880-ci illərdə Vrubel İmperator incəsənət akademiyasında oxuyarkən və daha sonra Bizans və Xristian incəsənətini öyrənmək üçün Kiyevə köçdükdə zirvəyə çatmışdır. "İkinci pərdə" 1890-cı ildə "Oturan iblis" ilə başlayan, ardınca Vrubelin 1896-cı ildə uzun müddət ona baxan opera müğənnisi Nadejda Zabela-Vrubel ilə evliliyi və 1902-ci ildə "Cin Yerə Yıxılması" və sənətçinin xəstəxanaya yerləşdirilməsi ilə başa çatan "Moskva dövrü"nə uyğun gəlirdi. "Üçüncü akt" 1903-cü ildən 1906-cı ilədək davam etdi. Həmin dövrdə Vrubel fiziki və intellektual qabiliyyətlərini tədricən zəiflədən ruhi xəstəlikdən əziyyət çəkirdi. Ömrünün son dörd ilində, artıq kor olan Vrubel yalnız fiziki cəhətdən yaşadı.^[4]

Həyatı

Ailəsi, uşaqlığı və yeniyetməliyi

Vrubel ailəsi zadəganlara mənsub deyildi. Rəssamın ulu babası — Anton Antonoviç Vrubel əslən Belostokdan idi və doğma şəhərində hakim vəzifəsində çalışmışdı. Onun oğlu Mixail Antonoviç Vrubel (1799–1859) hərbi karyera qurdu. O, general-mayor rütbəsində təqaüdə çıxdı, iki dəfə evləndi və üç oğlu, dörd qızı oldu.^[5] Mixail Antonoviç ömrünün son on ilində Həştərxan kazaklarının atamanı kimi xidmət etmişdir. O dövrdə Həştərxan qubernatoru məşhur kartoqraf və admiral Qriqori Basargin idi. Qubernatorun qızı Anna daha sonra Mixail Antonoviçin ilk evliliyindən olan ikinci oğlu Aleksandrlə evləndi. Aleksandr əvvəlcə Kadet Korpusunu bitirmiş, Tengin Piyada Alayında xidmət etmiş, Qafqaz və Krım müharibələrində iştirak etmişdir. 1855-ci ildə onların ilk övladı Anna Aleksandrovna (1855–1928) dünyaya gəldi. Onların ümumilikdə dörd övladı vardı.^[6]

Gimnaziya

Mixail Vrubel təhsilinə Beşinci Sankt-Peterburq Gimnaziyasında başlayıb və burada məktəb rəhbərliyi tədris metodlarının modernləşdirilməsinə, klassik tədqiqatların inkişafına, orta məktəb şagirdlərinin ədəbi inkişafına, rəqs və gimnastika dərslərinə xüsusi diqqət yetirib. Atası Aleksandr da Sankt-Peterburqda idi və Aleksandr Hərbi Hüquq Akademiyasında auditor kimi könüllü olaraq mühazirələrdə iştirak edirdi. Gimnaziyada təhsil almaqla yanaşı, Mixail İncəsənətin Təşviqi üzrə İmperator Cəmiyyətinin məktəbində rəsm dərslərində iştirak etmişdir. Lakin o, siyasi mühacirətdə olan müəllimi Nikolay Peskov sayəsində təbiət elmlərinə daha çox maraq göstərirdi. 1870-ci ildə Sankt-Peterburqda üç il yaşadıqdan sonra Vrubel ailəsi Odessaya köçdü və burada Aleksandr qarnizon məhkəməsində hakim təyin edildi.^[7]

İstinadlar

1 2 3 4 Историческая энциклопедия Сибири (rus.). / ред. Ламин В. А.. Новосибирск. 2009. ISBN 5-8402-0230-4.
1 2 3 4 Врубель Михаил Александрович (rus.). // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия. 1969—1978.
↑ Jean Cassou, Pierre Brunel, Francis Claudon, Georges Pillement, Lionel Richard. Encyclopédie du symbolisme (fr.). 1979.
↑ Дмитриева, Н. А. Михаил Александрович Врубель. Moscow: Художник РСФСР. 1990. c. 20. ISBN 5-7370-0124-5.
↑ Савелова, Л. М. Родословная книга дворянства Московской губернии. Moscow. 1914, c.156
↑ Домитеева, В. М. Врубель. Moscow: Молодая Гвардия. 2014. c. 7–12. ISBN 978-5-235-03676-5.
↑ Домитеева, В. М. Врубель. Moscow: Молодая Гвардия. 2014. c. 30–31. ISBN 978-5-235-03676-5.

[_c6af5e3ddf05ff88-1] 1 2 3 4 Историческая энциклопедия Сибири (rus.). / ред. Ламин В. А.. Новосибирск. 2009. ISBN 5-8402-0230-4.

[_cc42435d04124798-2] 1 2 3 4 Врубель Михаил Александрович (rus.). // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.]. 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия. 1969—1978.

[_0e08bbab33294d4b-3] Jean Cassou, Pierre Brunel, Francis Claudon, Georges Pillement, Lionel Richard. Encyclopédie du symbolisme (fr.). 1979.

[4] Дмитриева, Н. А. Михаил Александрович Врубель. Moscow: Художник РСФСР. 1990. c. 20. ISBN 5-7370-0124-5.

[5] Савелова, Л. М. Родословная книга дворянства Московской губернии. Moscow. 1914, c.156

[6] Домитеева, В. М. Врубель. Moscow: Молодая Гвардия. 2014. c. 7–12. ISBN 978-5-235-03676-5.

[7] Домитеева, В. М. Врубель. Moscow: Молодая Гвардия. 2014. c. 30–31. ISBN 978-5-235-03676-5.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]