Muhu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Muhu adası
est. Muhu
Muhu.jpg
58°36′00″ şm. e. 23°15′00″ ş. u.
Ölkə Estoniya Estoniya
Akvatoriya
Sahəsi 198 km²
Hündür nöqtəsi 24 m
Əhalisi 1.697 nəfər (2010-cu il)
{{{azərbaycan dilində adı}}} xəritədə
Muhu adası
Muhu adası
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Muhu (həmcinin Moon, Muhumaa; est. Muhu) — Estoniyanın sahəsinə görə SaaremaaHiyumaa adasından sonra sahəsinə görə üçüncü böyük adası. Adanın ümumi sahəsi 204 km² təşkil edir[1][2]. Muhu Moonzund arxipelaqının tərkibinə daxil olan, Baltik dənizində yerləşən ada.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Yaxınlığında yerləşən digər adalar kimi torpaq örtüyü olduqca kasıbdır. Belə ki, qum və çınqıldan təşkil olunmuşdur. Burada Tozağacı meşəsi və sahil xətdində isə qamışlıq yayılmışdır. Ən hündür nöqtəsi 24 metrdir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Adanın dəniz dibindən qalxıb səthə çıxması 8000 min il öncəyə aiddir. Hal-hazırda belə proses davam edir[3]. Adaya ilk insanlar 2500 il öncə gəlmişlər[3].

1227-ci ildə orden üzvləri adaya hücum etmişlər. Döyük 7 gün davam etmişdir[3]. Xaçlıların adaya hücumu Livon ordeninin hərəkatı cərcivəsində baş vermişdir. Bunun nəticəsində Estoniya tamamən xristianlaşdırılmışdır[3].

16291721-ci illər ərzində ada İsveçlilərin tabeliyində olmuşdur.

1721-ci ildə imzalanmış Niştad sülh müqaviləsinə görə Şimal müharibəsi sona çatır. Ada və digər Rusiya imperiyasının tərkibinə keçir. Ərazi Liflyand quberniyası Ezel qəzası ərazisinə daxil edilir[4]). XIX əsrdə ada əhalisini 70 % provaslavlığı qəbul edir. Bu isə adı digər ərazilərdən seçilməsinə səbəb olur[3].

Birinci Dünya müharibəsi dönəmində adada Rusiya dəniz və quru qoşunları batreyaları yerləşdirilir. Ancaq matros arasında inqilab əhval-ruhiyyəsi və komandanlıqda yaranan boşluqlar səbəbindən almanlar adanı asanlıqla ələ keçirə bilmişlər.

Bundan sonra isə Müvəqqəti hökumət 30 mart 1917 ildə Estlyandiya muxtariyyatı haqqında anlaşma ilə Liflyand quberniyası Estlyandiya quverinasına birləmdirilir. 24 fevral 1918-ci ildə müstəqil Estoniya Respublikası qurulur.

Əhali və iqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Ada əhalisinin sayı 1697 nəfərdir (2010). Əsas təsərrüfat sahəsi Balıqçılıq[1] və dəniz məhsullarının emalı, əkinçilik və maldarlıqdır.

Adanın məşhur şəxsləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Karl Vilhelm Freydlix (1803—1872), eston yazıçısı.
  • Yohan Smuul (1922—1971), eston yazıçısı

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Yandex.ru
  2. «Muhu.» Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 "History of Muhu Island" (ing.). Koguva-home.ee. 17 aprel 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 aprel 2013.
  4. Моон // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.