Musa Ələsgərov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Musa Ələsgərov
Musa Əhməd oğlu Ələsgərov
Musa Ələsgərov.jpg
Doğum tarixi: 1888(1888-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri:

Xızı kəndi, Bakı quberniyası,

Romanov Flag.svg Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi: 1956(1956-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri: Bakı, Azərbaycan SSR, Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Atası: Əhməd Ələsgərov
Həyat yoldaşı: Minaxanım Ələsgərova
Vətəndaşlıq: Romanov Flag.svg Rusiya İmperiyasıFlag of the Transcaucasian Federation.svg Zaqafqaziya DFRFlag of Azerbaijan.svg AzərbaycanFlag of Azerbaijan SSR (1920-1921).svg Azərbaycan SSRFlag of Transcaucasian SFSR.svg Zaqafqaziya SFSRFlag of the Soviet Union.svg SSRİ
Milliyyəti: azərbaycanlı

Musa Ələsgərov (tam adı: Musa Əhməd oğlu Ələsgərov; d. 1888-ci il; Xızı kəndi, Bakı quberniyası, Rusiya İmperiyası - ö. Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — 1918-ci ildə Bakının erməni–daşnaklarından azad edilməsində göstərdiyi igidliyə görə Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru paşa tərəfindən yüzbaşı (leytenant) rütbəsi verilmişdir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Musa Ələsgərov 1888-ci ildə tarixi Bərmək mahalının Xızı kəndində yoxsul bir ailədə anadan olub. 1900-cü ildə Bakıya köçüb. Əmisi Məşədi Məlikin qızı Minəxanımla ailə həyatı qurub. Övladları olmayıb. 1956-cı ildə Bakıda vəfat edib.

Xidmətləri[redaktə | əsas redaktə]

"Dağ pişiyi" ləqəbi ilə tanınan Musa Ələsgərov Bakı qoçuları arasında igidliyi ilə ad çıxarmışdı. Dağlı Musa erməni neftxudalarına qarşı, xüsusilə də qoçularına qarşı son dərəcə amansız və barışmaz olub.

Dağlı Musanın ən böyük xidmətlərindən biri Böyük Zirə adasında (Nargin) əsir saxlanan türk əsgərlərinə etdiyi köməklik olub. Belə ki, 1914-cü ilin 19 iyununda Almaniya Rusiyaya müharibə elan etdi. Türkiyənin Hərbi naziri Ənvər paşa və Daxili İşlər naziri Tələt paşa Qafqazı rusların pəncəsindən qoparmaq istəyirdilər. Bu məqsədlə türklər QarsBatum tərəfdən Qafqaza daxil oldular. Əsas zərbə Sarıqamış rayonuna endirilməli idi. Sarıqamış altındakı döyüşlərdə üçüncü türk ordusu rus qoşunları tərəfindən məğlub edildi. Doxsan min nəfərlik ordudan cəmi on min nəfər salamat qaldı. 1916-cı ildə say etibarı ilə çoxluq təşkil edən rus qoşunları hücuma keçərək ƏrzurumuTrabzonu tutdular. Döyüşlər zamanı türklərdən çoxu əsir alındı. Onlardan təxminən 600 nəfəri Böyük Zirə adasında saxlanılırdı. Belə bir vəziyyətdə Musa və onun qardaşı Qurbanqulu pulla onları rus əsgərlərindən satın alır, yaxud qaçırıb vətənlərinə yola salınmasını təşkil edirdilər. Bəzən bir günə 10-14 əsir qaçırılırdı. Dağlı Musanın Brilyant Ağakərimə söylədiklərindən məlum olur ki, 1917-ci ilin əvvəlindən sonunadək 200 nəfərdən artıq türk əsir zabitəsgərin qaçırılması faktı öz əksini tapır.[1]

1918-ci ildə Bakının erməni-daşnaq işğalından azad edilməsində Nuru paşanın komandanlıq etdiyi Qafqaz İslam Ordusu ilə bərabər, həmçinin Bakı qoçularının da rolu olmuşdur. Ermənilər Bakıya hücum edəndə, Dağlı Musa və digər qoçular öz vəsaitləri hesabına aldıqları xeyli silah-sursatı camaata paylayıb, müdafiə dəstələri yaradıblar və özləri də igidliklə döyüşüblər. Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru paşa "Dağ pişiyi"nə ermənilərə qarşı döyüşlərdə göstərdiyi igidliyə görə yüzbaşı (leytenant) rütbəsi verilməsi haqqında fərman imzalayıb. Dağlı Musa 1920-ci ilin əvvəlində Nuru paşanın dəvəti ilə Türkiyəyə gedərək Ənvər paşaya təqdim edilib. Burada onun şərəfinə təşkil olunan ziyafətdə Ənvər paşanın sərəncamı ilə minbaşı (polkovnik) elan olunub.

Dağlı Musa 1934-cü ildə Türkiyədən vətənə qayıdıb və az bir müddət sonra Sumbat Topurudze tərəfindən həbs olunub. 1938-ci ildə cəzasının tam çəkdikdən sonra azadlığa buraxılıb. 1956-cı ildə Bakıda vəfat edib.[2]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]