Muxtar Səqəfi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Muxtar Səqəfi
(ərəb. المختار بن أبي عبيد الله الثقفي‎‎)
əl-Muxtar ibn Əbu Ubeydullah əs-Səqəfi
Doğum tarixi 622(622-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Ərəbistan, Taif
Vəfat tarixi 687(687-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Ərəb Xilafəti, İraq, Kufə
Dəfn yeri
Həyat yoldaşları Əmrə bint Numan bin Bəşir Ənsari, Nariyə bint Səmərə bin Cundəb
Uşaqları İshaq, Sabit, Həkəm, Nailə(Nariyə),Hürrə(Əmrə)
Atası Əbu Übeyd əs Səqəfi
Anası Dumə
Vətəndaşlıq
Peşəsi siyasətçiilahiyyatçı
Milliyyəti Ərəb
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Muxtar ibn Əbu Übeyd Səqəfi(622, Taif - 687, Kufə) — Hüseyn ibn Əlinin Kərbəla döyüşündəki ölümünün intiqamını almaq üçün İraqın Kufə şəhərində Əməvi xəlifəliyinə qarşı üsyana başçılıq edən mübahisəli bir erkən İslam inqilabçısı.[1]

Haqqında nəql olunan kəlamlar[redaktə | əsas redaktə]

Muxtar ibni Əbi Übeydə. Səqif qəbiləsindəndir, künyəsi Əbu İshaq, ləqəbi Keysandır. (Keysan huşyar və ayıq şəxs mənasınadır.)[2][3]

Əli (əleyhis-salam)-ın köməkçilərindən olan Əsbəğ ibni Nubatə deyir: “Keys (Keysan) ləqəbini Əli (əleyhis-salam) Muxtara vermişdir.”[4][5]

O, ədəb-ərkanı və əxlaqi fəzilətləri Əhli-beyt (əleyhimus-salam) məktəbindən öyrənmişdi. Cavanlığının əvvəllərində öz atası və əmisi ilə birlikdə (Əli (əleyhis-salam)-ın qoşununda) İran ordusu ilə müharibə aparmaq üçün İraqa gəlmişdi. O həzrətin şəhadətindən azacıq qabaq Bəsrəyə gəlmiş və orada məskunlaşmışdı.[6][7]

"Muxtar Əhli-beytin fəzilətlərini bəyan edir, imam Əli, imam Həsən və imam Hüseyn (əleyhimus-salam)-ın əxlaqi səciyyə və fəzilətlərini camaat arasında yayır və inanırdı ki, Əhli-beyt Peyğəmbər (səlləllahu əleyhi və alih)-dən sonra imamət və hakimiyyət üçün hamıdan irəli və ləyaqətlidir. Habelə, Peyğəmbər Əhli-beytinə baş verən çətinliklərdən narahatlıq hissi keçirirdi".[8]

İmam Sadiq (əleyhis-salam) buyurur: “Muxtar imam Hüseyn (əleyhis-salam)-ın qatillərinin kəsik başlarını bizim xanədanımıza göndərdikdən sonra Haşimi qadınları başlarını darayıb, həna qoymağa başladılar.”[9][10][11]

“Muxtara nalayıq sözlər deməyin, çünki o bizim qatillərimizi öldürüb intiqamımızı aldı, çətin şəraitlərdə müəyyən miqdarda mal-dövləti bizim aramızda bölüşdürdü, dul qadınlarımızın (iqtisadi) vəziyyətini sahmana saldı.”[12][13]

Übeydullah ibni Ziyad və Ömər Sədin kəsik başını imam Səccad (əleyhis-salam)-ın yanına gətirdikləri zaman səcdəyə düşdü və Allaha həmd-səna etdikdən sonra buyurdu: “Allah Muxtara xeyir əvəzi versin!”[14]

Muxtar Səqəfi Aşura qiyamdan əvvəl imam Hüseyn (əleyhis-salam)-ın Kufədəki səfiri Müslim ibni Əqili himayə etdiyinə görə (Müslimin şəhadətindən sonra) İbni Ziyadın göstərişi ilə həbs olundu və Kərbəla qiyamının axırına qədər Kufədə zindanda qaldı.[15][16][17][18]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Hawting. The History of Al-Tabari, vol. xx, 1989, p. 182
  2. Əllamə Məclisi, "Biharul Ənvar", 45-ci cild, səh. 345
  3. Məhəmməd ibni Yəqub Firuzabadi, “Qamusul Mühit”, 1-ci cild, səh. 257, Beyrut, “Daru ehyait-turasil-ərəbi”, 1991
  4. Kəşşi, “Ər Rical”, səh. 127
  5. Əllamə Məclisi, "Biharul Ənvar", 45-ci cild, səh. 344
  6. Əbdür-Rəzzaq Muqərrəm Musəvi, “Məqtəlul-Huseyn (əleyhis-salam)”, “Darus-siqafə”, 2-ci çap, Hicri Qəməri təqvimi, 1411-ci il
  7. Xeyruddin Zərkəli, “Əl Ə`lam”, 8-ci cild, səh. 70, 1-ci çap, Beyrut, “Darul-elm lil-məllain”
  8. Əllamə Məclisi, “Biharul Ənvar”, 45-ci cild, səh. 352
  9. Əllamə Məclisi, “Biharul Ənvar", 45-ci cild, səh. 386
  10. Kəşşi, “Rical”, səh. 127
  11. səhih
    • Xoi, “Möcəmur Rical”, 18-ci cild, səh. 94
  12. Əllamə Məclisi, “Biharul Ənvar", 45-ci cild, səh. 343
  13. Kəşşi, “Rical”, səh. 125
  14. Kəşşi, “Rical”, səh. 127
  15. Əllamə Məclisi, “Biharul Ənvar", 45-ci cild, səh. 353
  16. Əli Kərəmi, “Dər Sugi Əmiri Azadi – Guyatərin Tarixi Kərbəla”, səh. 398, “Haziq” nəşriyyatı, Qum, birinci çap, Hicri Şəmsi təqvimi, 1380
  17. Əhməd ibni Əli ibni Həcər Əsqəlani, “Əl-isabə fi təmyizis-səhabə”, Adil Əhməd Əbdül-Mövcud və Əli Məhəmməd Müəvvəzin tədqiqatı ilə, 6-cı cild, səh. 250, Beyrut, “Darul kutubil elmiyyə”, 1-ci çap, Hicri Qəməri təqvimi, 1415
  18. Əbu Cəfər Məhəmməd ibni Cərir Təbəri, “Tarixi Təbəri”, Məhəmməd Əbul-Fəzl İbrahimin tədqiqi ilə, 5-ci cild, səh. 571, “Darut turas”, Beyrut, 2-ci çap, Hicri Qəməri təqvimi, 1387

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Əllamə Məhəmməd Baqir Məclisi, "Biharul Ənvar", “Vəfa” müəssisəsi, Beyrut, Hicri Qəməri təqvimi, 1404.
  • Kəşşi, “Ər Rical”, Tehran, Hicri Şəmsi təqvimi, 1348.
  • Əbul-Qasim Xoyi, “Möcəmur Rical”, Qum, Hicri Qəməri təqvimi, 1410.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]