Nəcəf Nərimanov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Nəcəf Nərimanov
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 2 dekabr 1919(1919-12-02)
Doğum yeri Moskva, Flag of Russia.svg Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 8 sentyabr 1943 (23 yaşında)
Vəfat yeri Donetsk, Flag of the Ukrainian Soviet Socialist Republic.svg Ukrayna SSR, Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Vəfat səbəbi müharibə
Dəfn yeri Volnovaxa şəhəri
Atası Nəriman Nərimanov
Anası Gülsüm xanım Əliyeva
Vətəndaşlıq Azərbaycan SSR
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg SSRİ
Mükafatları I dərəcəli "Vətən Müharibəsi" ordeni "Stalinqradın müdafiəsi uğrunda" medalı
Commons-logo.svg Nəcəf Nərimanov Vikianbarda

Nəcəf Nəriman oğlu Nərimanovİkinci dünya müharibəsinin iştirakçısı, SSRİ dövlət xadimi və məşhur Azərbaycan yazıçısı Nəriman Nərimanovun oğlu.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Nəcəf Nəriman oğlu Nərimanov 2 dekabr 1919-cu ildə Rusiya Federasiyasının Moskva şəhərində anadan olmuşdur. Atası Nəriman Nəcəf oğlu Nərimanov Azərbaycan SSR-in ilk hökumət başçısı, Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının ilk dövlət başçılarından biri, SSRİ MİK-in Sədri (1922-1925) olmuşdur. Anası Gülsüm xanım tacir ailəsində anadan olmuşdur.

19 mart 1925-ci ildə atası Nəriman Nərimanovun ölümündən sonra Nəcəf anası Gülsüm xanımla birgə həyatının ağır mərhələsinə qədəm qoyur. Nəriman Nərimanovun sağlığında Kremlin yeməkxanasında pulsuz qidalanan ailə sonradan bu imtiyazlardan məhrum olur, Gülsüm xanım və 6 yaşlı Nəcəf çörək imtahanına çəkilir. Erkən ailə həyatı qurduğu üçün ali təhsil almayan Gülsüm xanım bütün çətinlikləri ram edərək Petrovski adına fəhlə fakültəsinin ictimai-iqtisad şöbəsində axşam təhsili alır, gündüzlər isə işləyirdi. O, oğlu Nəcəfi dözümlü, atası kimi görmək istəyirdi.

1928-ci ildə Nəcəf Nərimanov Moskva şəhərində 109 №-li məktəbə daxil olur.O, fransızca çox gözəl danışırdı. Bu dili Nəcəfə dayəsi Aqnessa Vitsovna öyrətmişdi. Gənc Nəcəf gələcək həyatını təhsilə yiyələnməkdə görür, ona görə elmə xüsusi həvəs göstərirdi. Musiqiçi, təyyarəçi, gah da atası kimi natiq olacağını söyləyən Nəcəf qismət elə gətirir ki, hərbiçi olur.1938-ci ildə doqquzillik məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirən Nəcəf Nərimanov sonradan Puşkin adına Tankçılıq məktəbi adını alan Leninqrad Hərbi Texniki-tank məktəbinə daxil olur. Bir il sonra onu Kiyevə eyniadlı məktəbə köçürdülər. 1939-cu il, 1 sentyabrda Nəcəf Nərimanova Moskva şəhəri qeydiyyat məntəqəsi rəisi tərəfindən Nəcəf Nərimanova qeydiyyat şəhadətnaməsi göndərilir. Moskva şəhərindən hərbi xidmətə çağrılan Nəcəf Nərimanov tağım komandiri kimi xidmət edir.Nəcəf Nərimanov 1940-cı ildə Kiyev hərbi məktəbini bitirdikdən sonra Hərbi Akademiyada oxumağı arzulayırdı. Bunun üçün o, Qızıl Ordunun Stalin adına Hərbi Akademiyaya qəbul imtahanına buraxılması üçün ərizə ilə müraciət edir. Lakin 1941-ci ildə başlayan Böyük Vətən müharibəsi onun arzusunun həyata keçməsinə mane olur.

1941-ci il iyunun 22-də faşist Almaniyasının SSRİ-yə qəflətən hücumu gənc Nəcəfi də silaha sarılmağa məcbur edir. O, Stalinqrad və Cənub cəbhələrində döyüşmüş, 2-ci qvardiya mexanikiləşdirilmiş korpusun 58-ci əlahiddə qvardiya təmir-bərpa taborunun tank təmir bölüyünun tağım komandiri olmuşdur.

Nəcəf Nərimanov Stanislav adlı yoldaşı ilə. 1941-ci il.

Ölümündən bir ay qabaq anası Gülsüm xanıma yazdığı məktubda Nəcəf Nərimanov cəbhədəki xidmətlərindən yazarkən ona “Stalinqradın müdafiəsi uğrunda” medalı ilə təltif olunması xəbərini artıq vermişdi. “Əziz ana! Sən yazırsan ki darıxmısan. Ancaq nə edə bilərik. Mən ki axı cəbhədəyəm. Yazmısan xəstələnmisən. Nədən? Məndən narahat olma, öz sağlamlığın haqqında düşün. Bu yaxınlarda mənə məlumat göndəriblər. “İgidliyə görə” medalı ilə təltif olunmağım barədə, hətta, həmçinin “Stalinqradın müdafiəsi uğrunda” medalı ilə də. Mən orada 4 ay oldum, yadındadır sən mənə bağlama göndərmişdin—mən onu qışda, almanlar bizi düz Volqaya qədər qovan vaxtlarda almışdım. Ancaq sonradan, sənə yaxşı məlumdur ki, biz sarsılmadıq və Stalinqrad böyük bir alman qupunun məzarı oldu. Budur, mən indi iki medal gözləyirəm...”

Jurnalist Rəşad Sahilin M.Füzuli adına Əlyazmalar İnstitunun fondunda apardığı araşdırmadan əldə etdiyi Nəcəf Nərimanovun döyüş yoldaşı Sazonov Nikolay Mixayloviçin yazdığı məktubdan Nəcəfin ölümünün heç də düşmən əli ilə olmadığı şübhələri olduğunu irəli sürür və belə bir başlıqla məqalə dərc etdirir. Lakin jurnalistin özünün üzərində şərh etdiyi məktubda yazılanlardan da görürük ki, onun belə bir fərziyyə irəli sürməsi həqiqətə uyğun gəlmir. Nəcəf Nərimanovun düşmən əli ilə deyil, məhz ailəsinin təqiblərə məruz qaldığı səbəbindənöldürüldüyünü irəli sürməyə çalışan R.Sahilin bu konsepsiyasının həqiqətə uyğun olmadığını elə N.M.Sazonovun irəli sürülən xatirələrindən görmək olur. Belə ki, orada N.Nərimanovun alman təyyarələrinin bombardmanı zamanı həlak olması və ölümünün yoldaşlarına ağır təsir etməsi açıq aydın görünür.

İkinci Dünya müharibəsi veteranı, Ukrayna uğrunda gedən döyüşlərin iştirakçısı Rzayev Əmrah Qurban oğlunun müharibənin 70 illik yubileyi ilə əlaqədar müsahibəsindən onun müharibədə şahidi olduğu hadisələrlə birgə Nəcəf Nərimanov haqqında da məlumatlar alırıq və bu məlumatlardan Nəcəf Nərimanovun döyüşdə qəhrəmanlıqla həlak olduğunun təsdiqini tapmış oluruq: “...Nəhayət, bizi vaqona doldurub apardılar Ukraynanın Zaporojye şəhərinə. Biz 77-ci Azərbaycan diviziyasında idik. Biz ora çatanda eşitdik ki, Nəriman Nərimanovun oğlu da Volnovaxa şəhərində döyüşlərdə iştirak edir. Nərimanovun həyat yoldaşı Stalinə müraciət edib deyib ki, mənim Nərimanovdan bir yadigarım var, mənim oğlumu geri qaytarın. Stalin hərbi hissəyə zəng elətdirib deyir ki, Nəcəf Nəriman oğlunu ordudan tərxis edin. Lakin Nəcəf isə həmin anda döyüşə getdiyi üçün deyib ki, mən bu döyüşü başa vurum. Amma həmin döyüşdə onu vururlar. Biz bu hadisələrin canlı şahidləri olmuşuq.

Nəcəf Nərimanovun anasına yazdığı məktublar

Məktublarında anasına onun üçün darıxdığını bildirsə də müharibədə inadla xidmət edərək qələbəyə inamını yazırdı: “tezliklə biz faşist qaniçənlərini qıracağıq və sülh və xoşbəxtlik içində yaşayacağıq. Bilirsən, mən Moskvada Xarici Dillər İnstitutunun hərbi fakultəsinə daxil olmaq istəyirəm. Baxaq görək sonra işlər necə olacaq. Ən önəmlisi indi almanları məhv etməkdir, yalnız o vaxt bu görünəcək...Oğlun Nəcəf. 24.11.1942.Poçtalyon Nəcəf Nərimanovun ölümü ilə bağlı teleqramı gətirdikdə anası oğluna cavab məktubu yazırdı. Yarımçıq qalmış məktuba geri döndükdə isə o yalnız nöqtələr qoydu».

Oğlunun ölümündən sonra Gülsüm xanım ancaq hamiliklə məşğul olur, uşaq evləri, əlil evləri və qocalara yardım etməyə başlayır. İkinci Dünya müharibəsi başlayanda Qızıl Aypara Cəmiyyətinin fəal üzvü kimi əsgərlərə öz ana nəvazişini göstərirdi. O bir növ bütün əsgərləri oğlu Nəcəfin timsalında görürdü. Müharibədə yaralanıb hospitalda yatanların qayğısına qalırdı. Gülsüm Nərimanova “Almaniya üzərində qələbəyə görə” medalı ilə təltif olunur [1].

Nəcəf Nərimanovun məzarı. Volnovaxa şəhəri

Görkəmli dövlət xadimi, yazıçı-dramaturq Nəriman Nərimanovun yeganə oğlu qvardiya baş leytenantı Nəcəf Nərimanov (1919-08.09.1943) Stalinqrad döyüşlərində igidlik göstərmiş, birinci dərəcəli Vətən Müharibəsi ordeni"Stalinqradın müdafiəsi uğrunda" medalı ilə təltif olunmuşdur.[2]

Moskva şəhərindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Tağım komandiri kimi qulluq etmiş, 1943-cü ildə həlak olmuşdur[3].

Ukrayna Respublikasının Donetsk vilayətinin Volnovaxa şəhərində dəfn edilmişdir.

1970-ci ildə Nəriman Nərimanovun ailəsi tərəfindən Muzeyə təqdim olunmuş bu materiallar İkinci Dünya müharibəsində qəhrəmancasına həlak olmuş Nəcəf Nərimanovun həyat və fəaliyyətini əks etdirməklə yanaşı bu müharibədə Azərbaycanın yeri və rolunun öyrənilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Hədiyyələr və Xatirə Əşyaları fondunda Nəcəf Nərimanovun 64 adda şəxsi materialı─tərcümeyi-hal, şəxsi sənədlər, ərizə, 53 ədəd cəbhə məktubları və s. qorunub saxlanılır.

Bakı şəhərində adına küçə var[4].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Günel Alıyeva. Nəcəf Nəriman oğlu Nərimanovun İkinci Dünya müharibəsində iştirakına dair / Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi-2016. Bakı, 2016. S. 88-94
  2. AZƏRBAYCAN OĞULLARI STALİNQRAD DÖYÜŞLƏRİNDƏ. "Ədalət" qəzeti.-2012.-1 may.-S.7.  (azərb.)
  3. Нариманов Наджаф Нариман оглу, гвардии старший техник-лейтенант, защитник Сталинграда
  4. Mektebler.az Bakı Biznes və Kooperasiya Kolleci

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Nəcəf Nərimanov ilə əlaqəli mediafayllar var.