Məzmuna keç

Nəcibə Maksyutova

Vikipediya, azad ensiklopediya
Nəcibə Maksyutova
başq. Нәжибә Хәйерзаман ҡыҙы Мәҡсүтова
Doğum tarixi 27 noyabr 1932(1932-11-27)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 11 noyabr 2004(2004-11-11) (71 yaşında)
Vəfat yeri
Elm sahəsi dilçilik
Elmi dərəcəsi
Təhsili

Nəcibə Xayerzaman qızı Maksyutova (başq. Нәжибә Хәйерзаман ҡыҙы Мәҡсүтова; 27 noyabr 1932, Məsetle rayonu, Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası – 11 noyabr 2004, Ufa) — başqırd dilçisi, türkoloq və ictimai xadimi. O, filologiya elmləri doktoru (1981), Başqırdıstan MSSR-in əməkdar elm xadimidir (1983).

Nəcibə Maksyutova 1951-ci ildə K.A.Timiryazev adına Başqırd Dövlət Pedaqoji İnstitutunu bitirib.[1]

1957-ci ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının Başqırdıstan filialının Tarix, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda çalışıb.

O, 1990–2000-ci illərdə Başqırdıstan Respublikasının Başqırd Qadınlar Cəmiyyətinin ilk sədri olub.

1995-ci ildə I Ümumdünya Başqırd Qurultayının nümayəndəsi olub və Firdaus Xisamitdinova ilə birlikdə qurultayın bölmələrindən birinə rəhbərlik edib. .[2]

Elmi fəaliyyəti

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Nəcibə Maksyutovanın elmi fəaliyyətinin əsas istiqaməti başqırd və türk dialektologiyası, həmçinin linqvistik coğrafiyasıdır. O, 1960-1970-ci illərdə bir neçə dialektoloji ekspedisiyanın təşkilatçısı olub. Başqırd kosmonomiyası, terminologiyası, eləcə də türk, fin-uqor və monqol dillərinin müqayisəli leksikasına dair bir sıra tədqiqatlar aparıb.[3]

Nəcibə Xayerzamanova başqırd dilinin şivə və dialektlərinin sistematik təsvirinə dair 400-dən çox elmi əsərin müəllifidir. O, 3 cildlik "Başqırd şivələrinin lüğəti"nin hazırlanmasına rəhbərlik edib, dialektoloji atlasın tərtibində iştirak edib və başqırd dilinin elmi qrammatikasında köməkçi nitq hissələrinə dair bölməni yazıb.

Əmək fəaliyyəti

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Başqırd dilinin şərq dialekti. (Müqayisəli-tarixi aspektdə). Moskva, 1976;
  • Başqırd dilinin linqvocoğrafi öyrənilməsi. (Dialektoloji atlas). 1973—1983-cü illər: Preprint. Ufa, 1983;
  • Başqırd xalq nitqi nümunələri. Ufa, 1988;
  • Başqırd dilinin qərb dialekti. Ufa, 1990;
  • Başqırd dilli mühitdə olan başqırd şivələri. Ufa, 1996.
  • Başqırdıstan Respublikasının Fəxri Fərmanı[4]

Meçetli rayonunun Süleyman kəndində 2005-ci ildə Nəcibə Maksyutovaya həsr olunmuş memorial lövhə açılıb.

  1. ↑ "Общество башкирских женщин РБ". 29 oktyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 yanvar 2013.
  2. ↑ "Всемирный курултай башкир". 27 avqust 2011. 29 oktyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 yanvar 2013.
  3. ↑ Ураксин З. Г. Максютова Нажиба Хаерзамановна.// Башкортостан: краткая энциклопедия. Уфа: Башкирская энциклопедия. 1996. 380. ISBN 5-88185-001-7.
  4. ↑ Указ Президента РБ[ölü keçid]

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]