Nəcibə Maksyutova
| Nəcibə Maksyutova | |
|---|---|
| başq. Нәжибә Хәйерзаман ҡыҙы Мәҡсүтова | |
| Doğum tarixi | 27 noyabr 1932 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 11 noyabr 2004 (71 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Elm sahəsi | dilçilik |
| Elmi dərəcəsi |
|
| Təhsili | |
Nəcibə Xayerzaman qızı Maksyutova (başq. Нәжибә Хәйерзаман ҡыҙы Мәҡсүтова; 27 noyabr 1932, Məsetle rayonu, Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası – 11 noyabr 2004, Ufa) — başqırd dilçisi, türkoloq və ictimai xadimi. O, filologiya elmləri doktoru (1981), Başqırdıstan MSSR-in əməkdar elm xadimidir (1983).
Həyatı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Nəcibə Maksyutova 1951-ci ildə K.A.Timiryazev adına Başqırd Dövlət Pedaqoji İnstitutunu bitirib.[1]
1957-ci ildən SSRİ Elmlər Akademiyasının Başqırdıstan filialının Tarix, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda çalışıb.
O, 1990–2000-ci illərdə Başqırdıstan Respublikasının Başqırd Qadınlar Cəmiyyətinin ilk sədri olub.
1995-ci ildə I Ümumdünya Başqırd Qurultayının nümayəndəsi olub və Firdaus Xisamitdinova ilə birlikdə qurultayın bölmələrindən birinə rəhbərlik edib. .[2]
Elmi fəaliyyəti
[redaktə | vikimətni redaktə et]Nəcibə Maksyutovanın elmi fəaliyyətinin əsas istiqaməti başqırd və türk dialektologiyası, həmçinin linqvistik coğrafiyasıdır. O, 1960-1970-ci illərdə bir neçə dialektoloji ekspedisiyanın təşkilatçısı olub. Başqırd kosmonomiyası, terminologiyası, eləcə də türk, fin-uqor və monqol dillərinin müqayisəli leksikasına dair bir sıra tədqiqatlar aparıb.[3]
Nəcibə Xayerzamanova başqırd dilinin şivə və dialektlərinin sistematik təsvirinə dair 400-dən çox elmi əsərin müəllifidir. O, 3 cildlik "Başqırd şivələrinin lüğəti"nin hazırlanmasına rəhbərlik edib, dialektoloji atlasın tərtibində iştirak edib və başqırd dilinin elmi qrammatikasında köməkçi nitq hissələrinə dair bölməni yazıb.
Əmək fəaliyyəti
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Başqırd dilinin şərq dialekti. (Müqayisəli-tarixi aspektdə). Moskva, 1976;
- Başqırd dilinin linqvocoğrafi öyrənilməsi. (Dialektoloji atlas). 1973—1983-cü illər: Preprint. Ufa, 1983;
- Başqırd xalq nitqi nümunələri. Ufa, 1988;
- Başqırd dilinin qərb dialekti. Ufa, 1990;
- Başqırd dilli mühitdə olan başqırd şivələri. Ufa, 1996.
Mükafatları
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Başqırdıstan Respublikasının Fəxri Fərmanı[4]
Xatirəsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Meçetli rayonunun Süleyman kəndində 2005-ci ildə Nəcibə Maksyutovaya həsr olunmuş memorial lövhə açılıb.
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- ↑ "Общество башкирских женщин РБ". 29 oktyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 yanvar 2013.
- ↑ "Всемирный курултай башкир". 27 avqust 2011. 29 oktyabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 yanvar 2013.
- ↑ Ураксин З. Г. Максютова Нажиба Хаерзамановна.// Башкортостан: краткая энциклопедия. Уфа: Башкирская энциклопедия. 1996. 380. ISBN 5-88185-001-7.
- ↑ Указ Президента РБ[ölü keçid]
Ədəbiyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Ураксин, Зиннур Газизовичзаглавие=Максютова Нажиба Хаерзамановна.// Башкортостан: краткая энциклопедия. . Уфа: Башкирская энциклопедия. 1996. 380. ISBN 5-88185-001-7 https://archive.org/details/bashkortostankra0000unse (#bare_url_missing_title).
Xarici keçidlər
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 27 noyabrda doğulanlar
- 1932-ci ildə doğulanlar
- SSRİ-də doğulanlar
- 11 noyabrda vəfat edənlər
- 2004-cü ildə vəfat edənlər
- 71 yaşında vəfat edənlər
- Ufada vəfat edənlər
- Filologiya elmləri doktorları
- Başqırdıstan Dövlət Universitetinin məzunları
- Əlifba sırasına görə alimlər
- Rusiya aktivistləri
- Rusiya dilçiləri
- SSRİ türkoloqları
- SSRİ filoloqları
- SSRİ dilçiləri